De provincie Gelderland wil haar woonbeleid vernieuwen en duidelijker vastleggen hoe zij de woningbouwopgave samen met gemeenten en andere partners wil uitvoeren. Het ontwerp van het Gelders Programma Wonen ligt sinds 26 oktober 2026 ter inzage. Tot en met 6 december kunnen inwoners, organisaties en andere belanghebbenden hun zienswijze indienen. Het programma behandelt onder meer de bouw van voldoende betaalbare woningen, het beter benutten van bestaande gebouwen en de manier waarop de provincie kan bijsturen als gemaakte afspraken onvoldoende resultaat opleveren.
Gelders Programma Wonen bouwt voort op afspraken over 136.000 woningen
De provincie wil in de periode 2025 tot en met 2034 ruim 136.000 woningen realiseren. Dat is afgesproken in de vernieuwde Gelderse Woondeals, waarin gemeenten, woonregio’s, woningcorporaties en het Rijk samenwerken aan de woningbouwopgave. Volgens die afspraken moet twee derde van de nieuwe woningen betaalbaar zijn. Daarvan is een derde van het totale aantal bestemd voor sociale huur.
Het nieuwe programma vervangt die bouwopgave niet, maar moet het provinciale woonbeleid actualiseren en de uitvoering ervan richting geven. De provincie wil voldoende woningbouwplannen bevorderen, verschillende groepen woningzoekenden passende huisvesting bieden en de beschikbare ruimte zorgvuldig gebruiken. Ook het beter benutten van bestaande gebouwen en het ontwikkelen van toekomstbestendige woonwijken maken deel uit van het ontwerp.
De afspraken over aantallen en betaalbaarheid zijn doelen voor de komende jaren. Ze zeggen op zichzelf nog niet hoeveel woningen uiteindelijk worden opgeleverd, welke woningen voor specifieke woningzoekenden beschikbaar komen of hoe snel dat gebeurt.
Gelderse woningbouw blijft afhankelijk van uitvoerbaarheid
De omvang van de opgave wordt duidelijk uit de provinciale Staat van de Volkshuisvesting Gelderland 2025. Daarin rapporteert de provincie dat in 2024 ongeveer 9.600 woningen aan de woningvoorraad zijn toegevoegd, tegenover circa 11.500 in 2023. Over de jaren 2022 tot en met 2024 ging het om ongeveer 32.000 woningen, minder dan de circa 35.000 die voor die periode waren afgesproken.
Dezelfde rapportage noemt verschillende belemmeringen voor de uitvoering. Het gaat onder meer om stikstof, netcongestie, beperkte investeringsmogelijkheden van woningcorporaties, een tekort aan ambtelijke capaciteit en investeringen die nodig zijn voor bereikbaarheid. Volgens de provincie loopt minstens 30 tot 50 procent van de bouwopgave risico door knelpunten in de randvoorwaarden.
De cijfers maken onderscheid tussen woningbouwambities en de feitelijke productie. Een woningbouwplan leidt immers niet automatisch tot een opgeleverde woning. De realisatie hangt ook af van procedures, financiering, beschikbare infrastructuur en andere voorwaarden.
Gelderland Magazine berichtte eerder over provinciale maatregelen om projecten te versnellen in Gelderland investeert miljoenen om woningbouw uit de wachtstand te halen. Het nieuwe programma richt zich op de bredere beleidsmatige aanpak en de rol van de provincie daarin.
Betaalbare woningen vragen om meer dan bouwplannen
Het aandeel betaalbare woningen is een belangrijk onderdeel van de vernieuwde Woondeals. De categorie omvat sociale huur, middenhuur en betaalbare koop. De provinciale rapportage over 2024 vermeldt dat minstens 57 procent van de gerealiseerde woningen in dat jaar in het betaalbare segment viel. De provincie waarschuwt tegelijkertijd dat gemeentelijke gegevens over betaalbaarheid niet volledig zijn, waardoor harde conclusies over de precieze aantallen lastig zijn.
Daarmee blijft de vraag relevant in hoeverre de afgesproken verdeling ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd. De verhouding tussen sociale huur, middenhuur en betaalbare koop zegt bovendien niet alles over de aansluiting op de woningbehoefte in afzonderlijke gemeenten en regio’s.
Ook de ruimte voor woningbouw speelt mee. Nieuwe woningen vragen om locaties en voorzieningen, terwijl gemeenten rekening moeten houden met onder meer natuur, water, energie en bestaande bedrijvigheid. Gelderland Magazine onderzocht die spanning eerder in Wonen wint terrein, maar tegen welke prijs?. Het nieuwe programma brengt deze belangen opnieuw in beeld vanuit de provinciale beleidskeuzes.
Provincie wil kunnen bijsturen bij achterblijvende resultaten
In het ontwerp beschrijft Gelderland dat de provincie gemeenten en andere partners wil helpen om woningbouw te versnellen en knelpunten aan te pakken. Wanneer de gemaakte afspraken onvoldoende resultaat opleveren, kan de provincie volgens het document zo nodig steviger sturen.
Welke gevolgen dat krijgt voor afzonderlijke gemeenten, hangt af van de verdere uitwerking en de instrumenten die daadwerkelijk worden ingezet. Het ontwerp moet daarbij worden onderscheiden van vastgesteld beleid en van concrete besluiten over afzonderlijke bouwprojecten. De terinzagelegging is juist bedoeld om reacties op de voorgestelde koers te verzamelen voordat het programma definitief wordt vastgesteld.
De afhankelijkheid van de energievoorziening blijft daarnaast een afzonderlijk aandachtspunt. Gelderland Magazine schreef hierover eerder in Nieuwe aanpak moet woningbouw eerder zekerheid geven over stroomnet. Netcapaciteit is een van de randvoorwaarden die mede bepalen of woningbouwplannen uitvoerbaar zijn.
Inspraak over Gelders Programma Wonen tot 6 december
Het ontwerp van het Gelders Programma Wonen ligt van 26 oktober tot en met 6 december 2026 ter inzage. Iedereen kan een zienswijze indienen via het officiële provinciale dossier. Dat kan digitaal, per e-mail of per post. Ook is het mogelijk om na een afspraak mondeling te reageren; daarvan wordt een verslag gemaakt dat als zienswijze geldt.
De provincie zegt de ingediende zienswijzen te beantwoorden in een reactienota en eventuele wijzigingen in het definitieve programma te verwerken. Het ontwerp wordt naar verwachting in januari 2027 met Provinciale Staten besproken. Gedeputeerde Staten verwachten het programma in het eerste kwartaal van 2027 vast te stellen. Daarna kan het Actieplan Wonen worden geactualiseerd.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van Gelderland Magazine op basis van openbare documenten van de provincie Gelderland, waaronder het ontwerp van het Gelders Programma Wonen en de provinciale rapportage over de volkshuisvesting.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 15
