De gemeente Hattem wil laten onderzoeken hoe zij haar dienstverlening aan inwoners en ondernemers ook op langere termijn op peil kan houden. De financiële ruimte en de beschikbaarheid van gespecialiseerd personeel spelen daarbij een belangrijke rol. De gemeenteraad wil verschillende toekomstmogelijkheden laten vergelijken, zonder vooraf een voorkeursrichting vast te leggen. De uitvoering liep echter al vóór de start tegen een praktische hindernis aan: de beoogde onderzoeker trok zich terug en over het beschikbare budget ontstond discussie.
Toekomstverkenning Hattem moet meerdere scenario’s vergelijken
De gemeenteraad besloot op 29 juni 2026 dat de toekomstmogelijkheden van Hattem in kaart moeten worden gebracht. De aanleiding is volgens de bestuurlijke opdracht de kwetsbaarheid van de gemeentelijke organisatie, zowel op financieel als op personeelsgebied. De gemeente wil kunnen blijven voldoen aan de taken die op haar afkomen en de dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties op peil houden.
De verkenning moet verschillende perioden bestrijken. Voor de komende drie jaar wordt gekeken naar praktische mogelijkheden om de organisatie te versterken. Daarnaast moeten toekomstscenario’s voor de middellange termijn van drie tot vijf jaar en de langere termijn van vijf tot tien jaar worden onderzocht. De opdracht omvat onder meer bestuurskracht, financiën, personeel, dienstverlening en regionale samenwerking.
In de officiële bestuurlijke opdracht van Hattem staat dat het onderzoek onafhankelijk en zorgvuldig moet worden uitgevoerd. De uitkomsten mogen niet vooraf worden gerangschikt naar voorkeur. Ook het scenario waarin Hattem zelfstandig blijft, moet worden onderzocht.
Onderzoekskosten Hattem: € 28.000 was een raming
Voor de oorspronkelijke onderzoeksopdracht was € 46.000 exclusief btw begroot voor de externe onderzoeker. Daarnaast was € 5.000 voorzien voor ondersteuning door de griffie. De gemeente ging uit van een provinciale subsidie van € 23.000, waardoor de netto gemeentelijke kosten volgens het voorstel op € 28.000 zouden uitkomen.
Die subsidie was bij de bespreking nog niet definitief toegekend. Bovendien trok de beoogde onderzoeker zich terug voordat het onderzoek van start ging. Daardoor moest het college opnieuw naar mogelijke uitvoerders zoeken.
Tijdens de vergadering van de Brede Commissie op 19 oktober ontstond discussie over de vraag of het oorspronkelijke budget voldoende ruimte bood om een nieuwe onderzoeker aan te trekken. Vanuit de ChristenUnie werd € 75.000 als mogelijk budget genoemd. Andere fracties wilden eerst nieuwe offertes zien en waarschuwden ervoor dat een hoger uitgangsbedrag de onderhandelingsruimte kon beperken.
De commissie besloot niet om het budget definitief op € 75.000 vast te stellen. Afgesproken werd eerst offertes op te vragen en de opdracht met de bijbehorende kosten opnieuw aan de raad voor te leggen. De financiële uitkomst staat daarmee nog niet vast. Het openbare vergaderverslag van 19 oktober beschrijft zowel de discussie als de afgesproken vervolgstap.
Samenwerking met andere gemeenten is een van de opties
Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is de vraag of Hattem bepaalde taken beter of efficiënter samen met andere gemeenten kan organiseren. Dat kan bijvoorbeeld gaan om het delen van specialistische kennis, personele capaciteit of uitvoerende werkzaamheden. Welke vormen van samenwerking haalbaar zijn en wat zij financieel opleveren, moet nog uit de verkenning blijken.
Tijdens de commissiebespreking verschilden de fracties van mening over de reikwijdte van het onderzoek. Algemeen Belang pleitte ervoor de eerste verkenning vooral op direct aangrenzende gemeenten te richten. Andere bijdragen benadrukten dat voldoende breed moet worden gekeken om verschillende mogelijkheden serieus te kunnen vergelijken.
De opdracht gaat verder dan alleen ambtelijke samenwerking. Ook de gevolgen van verschillende toekomstscenario’s voor de organisatie, de bestuurlijke slagkracht en de dienstverlening moeten worden onderzocht. Een besluit over een gemeentelijke fusie is niet genomen. De verkenning moet juist informatie opleveren waarmee de raad later een onderbouwde afweging kan maken.
Eerdere benchmark geeft context, maar geen kant-en-klare besparing
De discussie over de toekomst van Hattem staat niet los van eerder onderzoek naar de gemeentelijke organisatie. Volgens berichtgeving van RTV Focus Zwolle liet een eerdere benchmark zien dat Hattem hogere apparaatskosten had dan vergelijkbare gemeenten. In dezelfde analyse werden echter ook verschillen in taken en werklast genoemd die een deel van dat kostenverschil kunnen verklaren.
De cijfers zijn daarom niet zonder meer te vertalen naar een bedrag dat Hattem kan besparen. Daarvoor moet duidelijk zijn welke taken worden uitgevoerd, hoeveel capaciteit daarvoor nodig is en welke kosten bij andere organisatievormen ontstaan. Juist die vergelijking maakt deel uit van de bredere toekomstverkenning.
Wanneer volgt duidelijkheid over de toekomst van Hattem?
De oorspronkelijke planning ging uit van een start in november 2026 en een eindrapport rond de raadsvergadering van eind april 2027. Of die planning haalbaar blijft, hangt mede af van het vinden van een nieuwe onderzoeker en de besluitvorming over de kosten.
Een tijdelijke raadsadviescommissie moet het onderzoek begeleiden en de gemeenteraad adviseren. In deze eerste fase is geen afzonderlijk participatietraject voor inwoners voorzien. Volgens het openbare vergaderverslag volgt betrokkenheid van inwoners en andere belanghebbenden pas nadat de resultaten beschikbaar zijn.
Het onderzoek moet duidelijk maken welke mogelijkheden Hattem heeft om de dienstverlening op peil te houden, welke organisatorische en financiële gevolgen daarbij horen en wat de alternatieven voor de huidige werkwijze zijn. De uiteindelijke keuze blijft aan de gemeenteraad.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van Gelderland Magazine op basis van openbare gemeentelijke stukken, het vergaderverslag van 19 oktober 2026 en aanvullende regionale berichtgeving.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 37
