JA21, BBB en SGP hebben hun krachten gebundeld in de onderhandelingen met het minderheidskabinet-Jetten. De drie oppositiepartijen zijn bereid het Belastingplan 2027 en de overige begrotingen te steunen, maar verlangen daarvoor ingrijpende beleidswijzigingen. Hun eisen raken niet alleen de belastingen voor huishoudens en ondernemers, maar ook de landbouw, het asielbeleid en medisch-ethische onderwerpen. Daarmee ligt er een breed onderhandelingspakket dat verschillende politieke dossiers met elkaar verbindt.
Belastingplan 2027: lastenverlichting als voorwaarde
In de gezamenlijke brief vragen de partijen om het schrappen van de zogenoemde vrijheidsbijdrage, een belastingmaatregel die verband houdt met de financiering van hogere defensie-uitgaven. Daarnaast willen zij de belastingverschillen tussen eenverdieners en tweeverdieners verkleinen en ondernemers fiscaal tegemoetkomen. Ook willen zij de voorgenomen btw-verhoging voor sierteeltproducten terugdraaien.
Het kabinet heeft in het Belastingplan 2027 voorgesteld het btw-tarief voor bloemen, planten en andere sierteeltproducten vanaf 2028 te verhogen van 9 naar 21 procent. Dat voorstel moet nog door het parlement worden goedgekeurd. JA21, BBB en SGP willen voorkomen dat deze verhoging doorgaat.
De partijen stellen tegenover hun verlangde lastenverlichting bezuinigingen op andere overheidsuitgaven. Welke uitgaven daarvoor in aanmerking moeten komen, hebben zij nog niet openbaar gemaakt. Tegenover de NOS heeft SGP-leider Chris Stoffer verklaard dat de financiële dekking volgens hem rond is, maar de concrete invulling bewaren de partijen voor de onderhandelingen met het kabinet.
Stikstofbeleid: landbouwpartijen willen andere normen
Voor de landbouwsector bevat het voorstel een reeks wijzigingen van de bestaande en voorgenomen stikstofaanpak. De partijen willen onder meer de grootvee-eenheidsnorm schrappen en per 1 januari 2027 een rekenkundige ondergrens invoeren. Verder stellen zij een zonering van maximaal 250 meter voor rond habitats die aantoonbaar overbelast zijn met stikstof en in slechte staat verkeren.
Ook willen de drie partijen dat emissiereductie door stal- en managementmaatregelen kan meetellen bij de beoordeling van bedrijven. Dat moet volgens hun voorstel juridisch houdbaar zijn en aansluiten op vooraf vastgestelde, haalbare normen. De partijen verzetten zich tegen het intrekken van vergunningen en tegen een generieke korting.
De eisen zijn van belang voor agrarische ondernemers, maar zijn nog geen gewijzigd overheidsbeleid. De juridische houdbaarheid van de voorgestelde rekenkundige ondergrens is daarbij een wezenlijk punt. Een dergelijke grens leidt niet automatisch tot nieuwe vergunningruimte: de wettelijke bescherming van Natura 2000-gebieden en de eisen aan vergunningverlening blijven bepalend.
De belangen lopen bovendien niet uitsluitend tussen landbouw en overheid. Bouwend Nederland heeft op 29 oktober in een reactie op het voorstel gewaarschuwd dat de voorgestelde afzwakking van het stikstofpakket de vergunningverlening opnieuw kan belemmeren. De brancheorganisatie vindt dat Nederland juist dichter bij een oplossing voor de stikstofimpasse is gekomen en roept het kabinet op het voorstel niet zonder meer over te nemen.
Voor Gelderland is de discussie relevant vanwege de stikstofgevoelige natuur op de Veluwe en andere beschermde gebieden. Gelderland Magazine beschreef eerder de nieuwe provinciale stikstofregels rond kwetsbare natuur. De landelijke brief verandert die provinciale regels niet. Daarvoor zijn afzonderlijke besluiten en, waar nodig, wijzigingen van regelgeving vereist.
Asielbeleid: discussie over de Spreidingswet
JA21 wil dat gemeenten niet langer verplicht kunnen worden asielzoekers op te vangen. Daarmee raakt het voorstel aan de Spreidingswet, die een wettelijk kader biedt voor de verdeling van opvangplaatsen over gemeenten.
Zolang de wet van kracht is, blijft het kabinet gebonden aan de geldende wettelijke verplichtingen. Een politieke toezegging om gemeenten niet meer tot opvang te verplichten, kan die wet niet zelfstandig buiten werking stellen. Daarvoor is een wijziging via de daarvoor geldende wetgevingsprocedure nodig.
De kwestie raakt ook Gelderse gemeenten, die te maken hebben met de uitvoering van de spreiding van opvangplaatsen. In een eerder artikel beschreef Gelderland Magazine hoe de uitvoering van de Spreidingswet in Gelderland per gemeente verschilt. De nieuwe landelijke voorstellen moeten worden onderscheiden van de bestaande regionale afspraken en wettelijke verplichtingen.
Medisch-ethische onderwerpen: SGP wil pas op de plaats
De drie partijen vragen daarnaast om terughoudendheid bij medisch-ethische ontwikkelingen. Daarbij gaat het onder meer om het abortusbeleid en draagmoederschap. De inzet sluit aan bij de principiële standpunten van de SGP, maar is nu onderdeel geworden van een breder pakket waarmee ook JA21 en BBB het kabinet tegemoet willen treden.
De gezamenlijke brief betekent niet dat op deze onderwerpen al besluiten zijn genomen. Eventuele wijzigingen moeten afzonderlijk worden uitgewerkt en langs de parlementaire procedures. De precieze uitkomst hangt af van de onderhandelingen en van de steun die voorstellen in beide Kamers kunnen krijgen.
Minderheidskabinet moet steun vinden voor begrotingen
Het kabinet-Jetten bestaat uit D66, VVD en CDA en beschikt niet over een meerderheid in de Tweede Kamer. De samenwerking van JA21, BBB en SGP biedt het kabinet een mogelijke route naar steun voor het belastingplan en de begrotingen voor 2027. Volgens Nieuwe Oogst zou de steun van de drie partijen voldoende zijn voor een meerderheid in de Tweede Kamer, maar niet in de Eerste Kamer.
De brief is daarmee een aanbod tot politieke samenwerking, geen afgerond akkoord. De partijen verbinden financiële steun aan wijzigingen op meerdere beleidsterreinen. Het kabinet moet beoordelen welke eisen het kan overnemen en welke voorstellen politiek, financieel en juridisch uitvoerbaar zijn. De uiteindelijke besluiten volgen pas na de onderhandelingen en de parlementaire behandeling.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van Gelderland Magazine op basis van de gezamenlijke brief van JA21, BBB en SGP, de publicatie van de SGP, berichtgeving van de NOS en Nieuwe Oogst, de reactie van Bouwend Nederland en openbare documenten van de Rijksoverheid.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 26
