Een zalmfilet die niet van vis afkomstig is, maar met behulp van een 3D-printer wordt opgebouwd uit plantaardige ingrediënten. Het Israëlische voedseltechnologiebedrijf Steakholder Foods brengt dergelijke visvervangers op de markt. De producten roepen vragen op over de samenstelling, voedingswaarde en betekenis van 3D-printtechnologie. Daarbij is een belangrijk onderscheid nodig: kweekvlees wordt gemaakt uit dierlijke cellen, terwijl de hier besproken zalmvervanger bestaat uit plantaardige ingrediënten.
De ontwikkeling past in een bredere beweging waarin bedrijven nieuwe productiemethoden onderzoeken voor alternatieven voor vlees en vis. Gelderland Magazine publiceerde eerder het artikel Van laboratorium naar winkelmandje: wat heeft de voedselinnovatie uit Wageningen en Ede nu écht opgeleverd?. Dit artikel richt zich specifiek op de Israëlische zalmvervanger en de ingrediënten die de fabrikant openbaar maakt.
3D-geprinte zalm is geen gekweekte vis
Steakholder Foods ontwikkelt technologie waarmee plantaardige eiwitmengsels in een gewenste vorm en structuur kunnen worden geproduceerd. In juli 2025 maakte het bedrijf bekend dat plantaardige zalmpatty’s en witteviskebabs in Israël verkrijgbaar waren gekomen onder het merk Green Future, ook aangeduid als Atid Yarok. De productie werd uitgevoerd door samenwerkingspartner Bondor Foods, zo staat in het bedrijfsbericht over de introductie op de Israëlische markt.
De techniek maakt het mogelijk om ingrediënten gecontroleerd op te bouwen tot een product dat qua vorm en structuur op vis moet lijken. Het woord ‘zalm’ verwijst bij deze variant dus naar het nagestreefde producttype en niet naar de aanwezigheid van zalmvlees. De fabrikant presenteert de zalmpatty als veganistisch.
Dat is een wezenlijk verschil met kweekvis, waarbij dierlijke cellen worden gebruikt om visweefsel te produceren. Hoewel Steakholder Foods ook aangeeft onderzoek te doen naar de mogelijke integratie van gekweekte cellen, betekent dat niet dat de huidige plantaardige zalmpatty uit dergelijke cellen bestaat.
Welke ingrediënten zitten in de geprinte zalm?
Op de officiële productpagina voor de zalmpatty vermeldt Steakholder Foods water, rijstmeel, soja-eiwit, plantaardige oliën en aardappelzetmeel als ingrediënten. Daarnaast bevat het mengsel onder meer methylcellulose, natriumalginaat, aroma’s, zout, maltodextrine, smaakversterker E635, gehydrolyseerd plantaardig eiwit, bietenpoeder en toegevoegde vitamines en mineralen.
De ingrediëntenlijst van Steakholder Foods maakt duidelijk dat het om een samengestelde voedselbereiding gaat. Rijstmeel, soja-eiwit en aardappelzetmeel leveren onder meer de basis voor de structuur. Plantaardige oliën dragen bij aan het vetgehalte en de eigenschappen tijdens het bereiden. Aroma’s, smaakversterker en bietenpoeder worden ingezet om het product qua smaak en uiterlijk vorm te geven.
Methylcellulose en natriumalginaat hebben een technologische functie als stabilisator of geleermiddel. Zulke stoffen kunnen helpen om ingrediënten bij elkaar te houden en de gewenste textuur te verkrijgen. De aanwezigheid van additieven betekent op zichzelf niet dat een product onveilig is; daarvoor zijn onder meer de gebruikte stof, de hoeveelheid en de toegestane toepassing van belang.
De fabrikant vermeldt soja als allergeen en waarschuwt dat het product glutenbevattende granen bevat. Ook kruisbesmetting met onder meer selderij en mosterd wordt als mogelijkheid genoemd. Dat is relevante informatie voor consumenten met een voedselallergie of -intolerantie.
Wat zegt de voedingswaarde over 3D-geprinte zalm?
De fabrikant publiceert voor de beschreven zalmpatty een voedingswaardetabel per 100 gram. Daarin staan 116 kilocalorieën, 4,8 gram vet, 2,5 gram verzadigd vet, 12,1 gram koolhydraten, 0,1 gram suikers, 5,6 gram eiwit en 0,77 gram zout.
Die waarden zijn afkomstig van de productpagina van Steakholder Foods en hebben betrekking op de daar beschreven zalmpatty. Ze mogen niet zonder meer worden toegepast op iedere variant die onder een andere merknaam of in een andere markt wordt verkocht. Voor een vergelijking met gewone zalm is bovendien van belang dat de voedingswaarden van echte vis kunnen variëren afhankelijk van de soort, herkomst en bereidingswijze.
Het eiwitgehalte van 5,6 gram per 100 gram ligt lager dan de hoeveelheid die doorgaans in een portie zalmfilet wordt aangetroffen. Ook de vetzuursamenstelling kan verschillen. De fabrikant spreekt op de productpagina over omega 3, maar de gepubliceerde voedingswaardetabel specificeert niet hoeveel omega 3 het product daadwerkelijk bevat. Zonder aanvullende gegevens is daarom geen nauwkeurige vergelijking van de omega-3-inname mogelijk.
Methylcellulose en andere additieven: wat zegt de voedselveiligheid?
Methylcellulose, aangeduid als E461, is een celluloseverbinding die in levensmiddelen onder meer als verdikkings- en stabilisatiemiddel wordt gebruikt. De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid, EFSA, beoordeelde in 2018 verschillende cellulose-additieven, waaronder methylcellulose. In die beoordeling concludeerde EFSA dat er bij de beoordeelde toepassingen en gebruiksniveaus geen veiligheidsbezwaar was dat een numerieke aanvaardbare dagelijkse inname noodzakelijk maakte.
De wetenschappelijke beoordeling is terug te vinden in het EFSA-onderzoek naar de herbeoordeling van cellulose-additieven. De conclusie heeft betrekking op de beoordeelde stoffen en toepassingen. Zij vormt geen afzonderlijke veiligheidsbeoordeling van de volledige zalmpatty van Steakholder Foods.
Voor een beoordeling van het complete product zijn ook de hoeveelheden van de afzonderlijke ingrediënten, de totale voedingswaarde en de toepasselijke voedselveiligheidsregels relevant. Uit de enkele aanwezigheid van E-nummers kan niet worden afgeleid dat een product schadelijk is. Andersom is de aanwezigheid van toegestane additieven evenmin een bewijs dat een samengesteld product op alle voedingskundige aspecten gelijkwaardig is aan echte vis.
Van Israël naar andere markten
De introductie in Israël was niet het laatste commerciële hoofdstuk voor Steakholder Foods. In september 2026 maakte het bedrijf bekend dat de productlijn Perfecta in winkels in het noordoosten van de Verenigde Staten werd geïntroduceerd. Het assortiment omvatte onder meer plantaardige zalmpatty’s en wittevispatty’s, naast alternatieven voor vlees. De aankondiging is gepubliceerd via de Amerikaanse beurs- en bedrijfsberichtgeving van Steakholder Foods.
Deze uitbreiding laat zien dat het bedrijf inzet op commerciële toepassing van zijn productietechnologie. De aankondiging bewijst echter niet dat de producten al in Nederland verkrijgbaar zijn. Evenmin kan op basis van de introductie in de Verenigde Staten worden vastgesteld hoe Nederlandse consumenten de producten beoordelen of hoe ze zich qua prijs en voedingswaarde tot reguliere visproducten verhouden.
Voor consumenten die de producten tegenkomen op sociale media of in winkels is vooral het onderscheid tussen productnaam, productiemethode en ingrediëntenlijst van belang. De term 3D-geprint beschrijft hoe een product wordt gevormd; de term plantaardig verwijst naar de basis van de ingrediënten. Geen van beide termen vertelt op zichzelf hoeveel eiwit, vet of zout het eindproduct bevat.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van Gelderland Magazine (GLD Magazine) op basis van productinformatie van Steakholder Foods, het bedrijfsbericht over de introductie van de plantaardige visproducten in Israël en de wetenschappelijke beoordeling van het EFSA-panel voor voedseladditieven en nutriëntenbronnen.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 317
