Provinciale Staten van Gelderland hebben ingestemd met nieuwe regels om de stikstofuitstoot in en rond kwetsbare natuurgebieden terug te dringen. De regels worden onderdeel van de Gelderse Omgevingsverordening. Een eerste reeks maatregelen treedt op 23 oktober 2026 in werking. Het gaat onder meer om beperkingen voor nieuwe stookinstallaties en nieuwe veehouderijen in aangewezen stikstofreductiegebieden. Andere maatregelen volgen vanaf 2030 en 2035.
Regels gelden rond Veluwe, Brummen en Winterswijk
De nieuwe regels gelden in zogenoemde stikstofreductiegebieden. Die bestaan uit stikstofgevoelige natuur en stroken van maximaal 500 meter daaromheen. Het gaat om gebieden op en rond de Veluwe, de Landgoederen Brummen en de natuurgebieden Bekendelle en Willinks Weust bij Winterswijk. De provincie heeft de exacte begrenzing vastgelegd in het stikstofbeleid en de bijbehorende regelgeving.
De 500 meter is geen algemene afstand waarbinnen voor iedere activiteit dezelfde regels gelden. Voor bedrijven wordt onder meer gekeken naar de plaats van emissiepunten. Als ten minste 50 procent van de totale stikstofemissie van een bedrijf afkomstig is van emissiepunten binnen het stikstofreductiegebied, gelden de regels voor het hele bedrijf. Voor landbouwgrond geldt een vergelijkbare regeling wanneer de grens door een perceel loopt.
Nieuwe stookinstallaties worden beperkt
Vanaf 23 oktober mogen binnen de stikstofreductiegebieden geen nieuwe stookinstallaties worden geplaatst. Het gaat om bedrijfsmatige installaties die brandstoffen verbranden, zoals cv-installaties, ovens, luchtverhitters en kachels. Het verbod ziet op nieuwe installaties en niet op het vervangen van een bestaande installatie.
Voor grotere stookinstallaties worden vanaf 2035 strengere emissie-eisen ingevoerd. De provinciale regeling koppelt die eisen aan installaties met een totaal geïnstalleerd vermogen van 400 kilowatt of meer. De provincie heeft voor deze installaties een strengere emissienorm opgenomen dan de landelijke norm die in de toelichting wordt genoemd.
De provincie stelt dat een groot deel van de ondernemers niet met deze specifieke regels te maken krijgt. Het gaat volgens Gelderland vooral om bedrijven met grotere energieverbruiken of stookinstallaties. Een zzp’er die vanuit huis werkt, valt volgens de provinciale toelichting bijvoorbeeld niet onder deze verplichtingen.
Geen nieuwe veehouderijen in het reductiegebied
Een tweede maatregel die op 23 oktober ingaat, is het verbod op het vestigen van nieuwe veehouderijen en nieuwe veehouderijtakken binnen het stikstofreductiegebied. Het verbod is gericht op het voorkomen van een toename van het aantal landbouwdieren en de daarmee samenhangende stikstofemissie.
De regeling kent uitzonderingen. Zo blijft hervestiging van een bestaande veehouderij op een bestaande locatie onder voorwaarden mogelijk. Voor niet-grondgebonden veehouderijen komt eveneens een verbod op uitbreiding. Ook hiervoor zijn uitzonderingen opgenomen, onder meer wanneer uitbreiding noodzakelijk is om aan dierenwelzijnsregels te voldoen of wanneer onder bepaalde voorwaarden dierrechten van dezelfde diersoort binnen het stikstofreductiegebied worden aangekocht.
Voor een deel van de agrarische bedrijven zijn uitzonderingen opgenomen. De uiteindelijke regeling bevat onder meer bepalingen voor bedrijven met minder dan 1,5 grootvee-eenheid per hectare, bedrijven met minimaal 3.020 uur weidegang per jaar en bedrijven met een tijdelijke leegstand van minimaal 18 weken per jaar.
Verbod op stikstofhoudende kunstmest vanaf 2030
De maatregelen worden de komende jaren verder uitgebreid. Vanaf 1 januari 2030 geldt binnen het stikstofreductiegebied een verbod op het gebruik van stikstofhoudende kunstmest op of in de bodem. Het verbod geldt niet voor particulier gebruik, zoals kunstmest in tuinen bij woningen. Ook is een regeling opgenomen om blijvend grasland te behouden. Onder voorwaarden blijft wisselteelt mogelijk wanneer grasland gedurende minimaal vijf jaar niet in vruchtwisseling is gebruikt.
Vanaf 2035 volgen verdere eisen voor de uitstoot van stookinstallaties en veestallen. In hetzelfde jaar gaan voor bedrijven eisen gelden voor emissieloze mobiele werktuigen. Het gaat onder meer om bouwkranen, shovels, graafmachines, aggregaten, hoogwerkers en maaimachines. Voor overheden binnen het gebied gelden de eisen eerder: lichte mobiele werktuigen moeten vanaf 2028 uitstootvrij zijn en zware werktuigen vanaf 2030.
Voorbereidingsbesluit loopt over in nieuwe regels
De nieuwe regeling vormt het vervolg op een voorbereidingsbesluit dat Provinciale Staten in april 2025 namen. Dat besluit beperkte nieuwe stikstofuitstotende activiteiten in de aangewezen gebieden gedurende de periode waarin de definitieve regels werden uitgewerkt. Met de nieuwe regels wordt dit tijdelijke regime vervangen door structurele bepalingen in de Omgevingsverordening.
Aan de besluitvorming ging een zienswijzeprocedure vooraf. Inwoners, ondernemers en organisaties konden tussen 12 februari en 25 maart 2026 reageren op het ontwerp. De provincie verwerkte de reacties in een reactienota en paste het voorstel op verschillende punten aan. Provinciale Staten behandelden het gewijzigde voorstel op 23 september.
Juridische onderbouwing speelt belangrijke rol
De stikstofregels zijn juridisch gekoppeld aan de bescherming van Natura 2000-gebieden. In de toelichting bij de verordening staat dat de regels bedoeld zijn als passende maatregel in de zin van artikel 6, tweede lid, van de Europese Habitatrichtlijn. De provincie heeft voor de besluitvorming onder meer een milieueffectrapport, stikstofberekeningen en juridische adviezen laten opstellen. Deze stukken zijn opgenomen bij het Statenvoorstel.
De juridische onderbouwing is relevant, omdat de provincie de maatregelen niet alleen gebruikt om emissies te verminderen, maar ze tevens koppelt aan de mogelijkheid om natuurvergunningen juridisch te onderbouwen. Gelderland stelt dat vermindering van stikstofuitstoot en natuurherstel nodig zijn om ruimte te houden voor vergunningverlening. De provincie beschrijft de nieuwe regels als onderdeel van de bredere Gelderse stikstofaanpak.
De nieuwe regels zijn op 23 september door Provinciale Staten aangenomen, na behandeling van amendementen en moties. De officiële vergaderstukken bevatten het gewijzigde ontwerpbesluit en de bijbehorende juridische en milieukundige documenten. De provincie heeft aangekondigd dat direct betrokken inwoners, ondernemers, grondeigenaren, gemeenten en waterschappen begin oktober over de nieuwe regels worden geïnformeerd. De eerste subsidies voor ondersteuning zijn volgens Gelderland vanaf oktober beschikbaar.
De informatie en het oorspronkelijke persbericht zijn opgesteld door de provincie Gelderland. De provincie publiceerde het bericht op 24 september 2026 naar aanleiding van de besluitvorming van Provinciale Staten.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 341
