De Doorwerthse Zonnehoeve is inmiddels meer dan een discussie over zonnepanelen. Nadat de gemeenteraad in 2025 instemde met de verdere uitwerking van het zonneveld, kwamen nieuwe vragen op tafel over netcongestie, energieopslag en de aansluiting op het elektriciteitsnet. Tegelijkertijd verschoof het dossier naar een juridische fase. De omgevingsvergunning werd verleend, bezwaarmakers stapten naar de gemeente en op 9 september 2026 werden die bezwaren afgewezen. Daarmee is het project opnieuw een stap verder, maar een definitieve juridische afronding is er nog niet.
Geen definitieve batterij bij de Zonnehoeve
Een batterij heeft in de discussie rond de Doorwerthse Zonnehoeve een opvallende rol gekregen. Door de problemen op het elektriciteitsnet ligt het voor de hand om te kijken naar manieren om opgewekte zonnestroom tijdelijk op te slaan of het moment van levering beter af te stemmen op de beschikbare netcapaciteit.
Daaruit mag echter niet worden geconcludeerd dat er inmiddels een groot batterijpark naast de Zonnehoeve wordt gebouwd. Daarvoor bestaat geen definitief besluit. De actuele informatie van ValleiEnergie noemt een directe verbinding met Parenco en een flexibel transportcontract met Liander als belangrijke oplossingsrichtingen. Ook Novar beschrijft verschillende mogelijkheden voor de uiteindelijke aansluiting en verwerking van de opgewekte elektriciteit. Een concreet batterijsysteem voor de Doorwerthse Zonnehoeve is daarmee nog geen vaststaand onderdeel van het project.
Dat onderscheid is belangrijk. Een mogelijke batterij is een technische optie binnen een groter vraagstuk rond netcongestie, maar maakt op dit moment geen zelfstandig vergund onderdeel uit van de Doorwerthse Zonnehoeve.
Waarom kwam een batterij überhaupt in beeld?
De aanleiding ligt bij de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet. Een zonnepark produceert vooral elektriciteit op momenten waarop ook andere zonneparken veel stroom leveren. Juist op die momenten kan de beschikbare transportcapaciteit beperkt zijn. Een rechtstreekse verbinding met Parenco kan een deel van dat probleem oplossen doordat elektriciteit rechtstreeks naar een grote afnemer kan worden gebracht. Een flexibel transportcontract biedt een andere mogelijkheid: het zonnepark kan minder elektriciteit leveren wanneer het net onvoldoende ruimte heeft.
Een batterij zou weer een andere functie kunnen hebben. Elektriciteit kan tijdelijk worden opgeslagen en later worden gebruikt of geleverd. Daarmee kan het moment waarop elektriciteit aan het net wordt geleverd worden verschoven. Welke technische oplossing uiteindelijk wordt gekozen, hangt af van de technische en economische omstandigheden en van de mogelijkheden die op het moment van realisatie beschikbaar zijn. De actuele planning van ValleiEnergie gaat uit van bouw en ingebruikname in 2028 en 2029.
Batterijopslag kent eigen veiligheidsregels
Als uiteindelijk toch voor een grootschalig batterijsysteem wordt gekozen, ontstaat een afzonderlijke veiligheidsvraag. Lithiumhoudende energieopslagsystemen vallen in Nederland onder specifieke veiligheidsrichtlijnen. De actuele PGS 37-1 is daarbij van belang. De richtlijn voor lithiumhoudende energiedragers in energieopslagsystemen is in april 2026 geactualiseerd naar versie 1.1. De richtlijn beschrijft maatregelen om de risico’s van lithiumhoudende energieopslagsystemen te beheersen. Daarbij wordt onder meer rekening gehouden met het risico op thermal runaway, waarbij een batterijcel instabiel raakt en warmte zich kan verspreiden naar andere cellen. De volledige actuele richtlijn staat in de PGS 37-1:2023 versie 1.1.
De PGS-richtlijn is geen simpele checklist die automatisch bepaalt of een batterij ergens mag worden geplaatst. Het document beschrijft doelen en maatregelen om risico’s te beheersen. Afhankelijk van de omvang en technische uitvoering kunnen aanvullende analyses en maatwerk noodzakelijk zijn.
Wat gebeurt er bij een batterijbrand?
Het belangrijkste veiligheidsrisico dat in de PGS-richtlijn wordt beschreven, is thermal runaway. Daarbij kan een lithiumhoudende energiedrager instabiel worden en kan warmte zich verspreiden naar andere cellen. Bij een incident kunnen bovendien stoffen en gassen vrijkomen. De actuele PGS 37-1 wijst onder meer op het vrijkomen van elektrolyt en op de mogelijkheid dat bij een incident corrosief of giftig bluswater ontstaat. De richtlijn benadrukt daarom dat niet alleen het voorkomen van een incident belangrijk is, maar ook het beperken van de gevolgen wanneer zich toch een incident voordoet.
Dat betekent niet dat een batterijopslagsysteem per definitie een onaanvaardbaar risico vormt. Het veiligheidsniveau hangt onder meer samen met het type systeem, de technische beveiligingen, de opstelling, de afstand tot de omgeving en de voorzieningen waarmee hulpdiensten kunnen optreden.
Juist daarom is het te vroeg om uitspraken te doen over het specifieke risico van een eventuele batterij bij de Doorwerthse Zonnehoeve. Zolang omvang, locatie en technische uitvoering niet zijn vastgesteld, bestaat er geen concrete installatie waarop een locatiegebonden risicoanalyse kan worden gebaseerd.
De gemeenteraad had de batterij al in beeld
De mogelijke rol van energieopslag was overigens niet pas na de vergunningverlening onderwerp van discussie. Ook tijdens de politieke behandeling van het zonneveld in 2025 kwam het onderwerp aan de orde. Bij de raadsstukken voor de behandeling van de kaderstelling op 28 mei 2025 was een afzonderlijke notitie opgenomen over de vraag of een eventuele batterij beter bij Parenco dan bij het zonnepark zou kunnen worden geplaatst. Daarmee was energieopslag al onderdeel van het politieke debat voordat de omgevingsvergunning werd verleend.
De complete set stukken rond de kaderstelling is terug te vinden in het raadsinformatiesysteem van de gemeente Renkum.
De discussie laat zien dat de technische problemen rond netcongestie niet pas achteraf zijn ontstaan. Al tijdens de politieke besluitvorming werd duidelijk dat de realisatie van het zonnepark afhankelijk zou zijn van een oplossing voor de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet.
De politieke beslissing van mei 2025
Op 14 mei 2025 besprak de raadscommissie de kaderstelling voor het zonneveld. Verschillende fracties stelden vragen over onder meer de landschappelijke gevolgen, natuur, participatie en technische uitvoerbaarheid. Op 28 mei volgde de besluitvorming door de gemeenteraad. Een meerderheid stemde in met de kaderstelling voor het project. Daarmee kon het college verder met de voorbereiding van de vergunningprocedure.
De politieke beslissing betekende niet dat daarmee ook de omgevingsvergunning was verleend. De juridische beoordeling van het concrete plan moest nog volgen. Ook daarom is het belangrijk om de politieke besluitvorming en de vergunningprocedure niet als één besluit te beschouwen. De raad bepaalde de kaders voor het project, terwijl het college later de omgevingsvergunning verleende.
De vergunning werd in september 2025 verleend
Op 30 september 2025 verleende de gemeente Renkum de omgevingsvergunning voor de Doorwerthse Zonnehoeve. Daarmee werd het project juridisch mogelijk gemaakt, maar de vergunning was daarmee nog niet onaantastbaar.
Tegen het besluit konden belanghebbenden bezwaar maken. Dat gebeurde ook. Daarmee kwam het project in een nieuwe fase terecht waarin niet alleen de wenselijkheid van het zonnepark, maar ook de juridische onderbouwing van de vergunning centraal kwam te staan.
De bezwaarfase leidde uiteindelijk tot een advies van de bezwarencommissie. De gemeenteraad werd daarover in juni 2026 geïnformeerd.
De provinciale regels vormen een belangrijk juridisch vraagstuk
Een van de interessantste onderdelen van het huidige dossier is de relatie met de provinciale regelgeving. De gemeente Renkum is het bevoegd gezag voor de verleende omgevingsvergunning. De provincie heeft die vergunning dus niet zelf verleend. Wel moet bij de ruimtelijke beoordeling rekening worden gehouden met de provinciale Omgevingsverordening.
In die regelgeving staan regels voor zonnevelden. Het overgangsrecht speelt in het geval van de Doorwerthse Zonnehoeve een belangrijke rol. Volgens de actuele informatie van ValleiEnergie hebben gemeente en provincie vastgesteld dat de ontwikkeling onder het overgangsrecht valt. Zij stellen daarnaast dat het project ook voldoet aan de voorwaarden van het nieuwe provinciale ‘nee, mits’-beleid van de zonneladder.
Juist die juridische onderbouwing is relevant, omdat de regels voor zonnevelden de afgelopen periode zijn gewijzigd. De actuele informatie over de provinciale regelgeving is te vinden op de pagina over de Gelderse Omgevingsverordening.
De discussie gaat ook over het overgangsrecht
Het overgangsrecht is niet slechts een technisch juridisch detail. Het kan bepalen welke regels op een project van toepassing zijn. Tegenstanders hebben juist vragen gesteld bij de manier waarop het overgangsrecht in dit dossier wordt toegepast. Daarbij speelt onder meer de vraag wanneer het project zich juridisch in een voldoende vergevorderd stadium bevond en welke betekenis het participatieproces op dat moment had.
Gemeente en provincie komen volgens de actuele informatie tot de conclusie dat het project onder het overgangsrecht valt. De initiatiefnemers stellen daarnaast dat de Doorwerthse Zonnehoeve ook aan de voorwaarden van het nieuwe provinciale beleid voldoet.
Voor een journalistieke beoordeling is het belangrijk om die standpunten uit elkaar te houden. Het is niet aan een nieuwsartikel om zelfstandig vast te stellen dat een van beide partijen juridisch gelijk heeft. De relevante vraag is welke argumenten de verschillende partijen aanvoeren en hoe die uiteindelijk door de bevoegde instanties worden beoordeeld.
De provincie verandert ondertussen haar regels
De provinciale regelgeving is bovendien nog volop in ontwikkeling. De provincie heeft in 2026 wijzigingen in de Omgevingsverordening voorbereid. Een belangrijk onderdeel daarvan is het opnieuw opnemen van de eerder geschrapte overgangsbepaling voor zonneparken. Provinciale Staten nemen op 23 september 2026 een besluit over het wijzigingsvoorstel. Daarmee is de provinciale besluitvorming op dit moment nog niet afgerond.
Voor de Doorwerthse Zonnehoeve is dat een relevante ontwikkeling, maar de uitkomst van de provinciale besluitvorming moet niet worden verward met de al verleende gemeentelijke vergunning. Het zijn verschillende procedures en verschillende bevoegdheden.
De bezwaren zijn op 9 september afgewezen
Op 9 september 2026 kwam een belangrijke nieuwe ontwikkeling. Het college van Renkum wees de ingediende bezwaren tegen de vergunning af. ValleiEnergie meldt dat gemeente en provincie daarbij hebben vastgesteld dat de ontwikkeling onder het overgangsrecht valt en dat het project ook voldoet aan de voorwaarden van het nieuwe ‘nee, mits’-beleid. De actuele planning van het project is op 16 september 2026 bijgewerkt. Die informatie staat op de actuele projectpagina van ValleiEnergie.
De beslissing op bezwaar betekent echter niet dat de juridische procedure automatisch voorbij is. Belanghebbenden kunnen na een beslissing op bezwaar beroep instellen bij de rechtbank. ValleiEnergie verwacht dat dit binnen zes weken gebeurt. Daarmee bevindt het project zich momenteel op een juridisch kantelpunt. De gemeente heeft de bezwaren afgewezen, maar het is nog niet bekend of en in welke vorm daartegen beroep wordt ingesteld.
Wat gebeurt er als er beroep komt?
Een beroepsprocedure kan opnieuw verschillende aspecten van het project aan de rechter voorleggen. Daarbij kan onder meer worden gekeken naar de rechtmatigheid van het besluit op bezwaar en de manier waarop de relevante regels zijn toegepast. Dat betekent niet automatisch dat de bouw wordt stilgelegd of dat de vergunning vervalt zodra beroep wordt ingesteld. De gevolgen van een beroepsprocedure hangen af van de concrete procedure en eventuele beslissingen van de rechter.
Voor de Doorwerthse Zonnehoeve is daarom vooral van belang welke bezwaarmakers daadwerkelijk beroep instellen, welke gronden zij aanvoeren en hoe de rechtbank daar vervolgens mee omgaat. Dat is op 18 september 2026 nog niet bekend.
De bouw is voorzien voor 2028 en 2029
Ondanks de juridische onzekerheid gaat de initiatiefnemer uit van verdere voorbereiding van het project. Volgens de actuele planning wordt in 2027 en 2028 gewerkt aan de werving van deelnemers voor het 50 procent lokale eigendom. Ook moeten in die periode de partijen worden geselecteerd die de Zonnehoeve gaan bouwen.
De bouw en ingebruikname staan gepland voor 2028 en 2029. Dat betekent dat er nog tijd zit tussen de huidige juridische fase en de daadwerkelijke aanleg.
In die periode moeten ook belangrijke technische keuzes worden gemaakt. Met name de manier waarop de opgewekte elektriciteit wordt afgevoerd of lokaal wordt gebruikt, is van belang voor de uiteindelijke uitvoerbaarheid van het project.
Het juridische dossier en het technische dossier lopen door elkaar
De Doorwerthse Zonnehoeve laat daarmee zien hoe verschillende soorten besluitvorming in een groot energieproject met elkaar verweven raken. De gemeenteraad heeft politieke kaders vastgesteld. Het college heeft vervolgens een omgevingsvergunning verleend. Tegen die vergunning zijn bezwaren ingediend en die zijn inmiddels afgewezen. Tegelijkertijd spelen provinciale regels en de interpretatie van het overgangsrecht een belangrijke rol.
Daar bovenop komt het technische vraagstuk van netcongestie. Zelfs met een geldige vergunning moet uiteindelijk worden vastgesteld hoe de geproduceerde elektriciteit kan worden gebruikt of afgevoerd. Een directe verbinding met Parenco, een flexibel transportcontract of een andere technische oplossing kunnen daarbij een rol spelen.
Een eventuele batterij vormt weer een afzonderlijk vraagstuk. Zolang daarvoor geen concreet ontwerp en besluit bestaat, is het niet mogelijk om de veiligheid van een toekomstige installatie op deze locatie inhoudelijk te beoordelen.
De eindstreep is nog niet bereikt
De Doorwerthse Zonnehoeve bevindt zich daarmee in een fase waarin verschillende procedures naast elkaar lopen. De vergunning is verleend, de bezwaren zijn afgewezen en een beroep bij de rechtbank is mogelijk. Op provinciaal niveau wordt ondertussen gewerkt aan wijzigingen van de regels voor zonnevelden.
Tegelijkertijd moeten de initiatiefnemers de technische uitvoering verder uitwerken. De actuele planning gaat uit van bouw en ingebruikname in 2028 en 2029. Daarmee is de discussie over de Doorwerthse Zonnehoeve nog niet afgesloten. Het project heeft inmiddels een vergunning, maar de juridische procedure kan nog een vervolg krijgen. Ook de uiteindelijke oplossing voor de netaansluiting ligt nog niet vast.
Wat begon als een gemeentelijke zoektocht naar ruimte voor duurzame energie, is daarmee uitgegroeid tot een dossier waarin lokale besluitvorming, provinciale regelgeving, landschappelijke belangen, participatie en de technische beperkingen van het elektriciteitsnet samenkomen.
De komende fase zal vooral duidelijk maken of de verleende vergunning juridisch standhoudt en hoe de initiatiefnemers de technische problemen rond de aansluiting oplossen. Pas daarna komt de daadwerkelijke bouw van de Doorwerthse Zonnehoeve in beeld.
Lees hier deel 1: Van roggeveld naar zonnepark: de Doorwerthse Zonnehoeve
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 52
