Redactionele noot: Dit artikel is het eerste deel van een driedelige onderzoeksreeks van Gelderland Magazine over de toekomst van het gemeentehuis van Renkum. Op basis van openbare rapporten, raadsstukken, moties, amendementen en financiële documenten reconstrueren we hoe een renovatieplan uiteindelijk uitmondde in het besluit de gemeentelijke organisatie elders onder te brengen. In de volgende delen staat de politieke besluitvorming centraal en wordt de financiële rekening van de gekozen koers opgemaakt.
Het besluit om de gemeentelijke organisatie uit het monumentale gemeentehuis aan de Generaal Urquhartlaan in Oosterbeek te verplaatsen, kwam voor veel inwoners onverwacht. Toch loopt de discussie over de toekomst van het gebouw al sinds 2017. In de jaren daarna volgden meerdere onderzoeken, waaronder een uitgebreide huisvestingsstudie van adviesbureau HEVO en een Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E), die de technische staat van het gebouw en de arbeidsomstandigheden voor medewerkers in kaart brachten. De gemeente beschrijft deze voorgeschiedenis ook in de Startnotitie onderzoeksopdracht gemeentehuis.
De RI&E uit 2020
Een belangrijk document in het dossier is de Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) uit 2020. Een RI&E is een wettelijk verplicht onderzoek waarmee werkgevers de risico’s voor medewerkers inventariseren en beoordelen. Het document is nadrukkelijk geen huisvestingsadvies en bevat ook geen aanbeveling om een gebouw te verlaten.
Uit de RI&E blijkt wel dat het gemeentehuis op meerdere punten tekortschiet als moderne werkomgeving. Zo worden bouwkundige aandachtspunten genoemd, knelpunten bij vluchtwegen, problemen met het binnenklimaat, achterstallig onderhoud en ergonomische tekortkomingen bij werkplekken. Ook wordt geconstateerd dat een groot deel van de kozijnen niet goed sluit, waardoor tocht- en klimaatproblemen ontstaan. Deze bevindingen vormden een belangrijk vertrekpunt voor de latere discussie over de toekomst van het gemeentehuis.
Van technische rapporten naar een politieke keuze
Samen schetsen de RI&E uit 2020 en het huisvestingsrapport van adviesbureau HEVO uit 2024 het beeld van een gebouw dat op meerdere punten niet meer voldoet aan de eisen die tegenwoordig aan een moderne gemeentelijke werkomgeving worden gesteld. Achterstallig onderhoud, verouderde installaties, knelpunten op het gebied van arbeidsomstandigheden en de noodzaak om het gebouw te verduurzamen maakten volgens de onderzoeken ingrijpende maatregelen noodzakelijk.
Toch betekenden deze rapporten niet automatisch het einde van het gemeentehuis. Integendeel. HEVO werkte juist een complete renovatie uit waarmee het monument behouden kon blijven en weer zou voldoen aan de eisen van deze tijd. Het rapport was daarmee geen pleidooi voor verhuizing, maar een uitgewerkt renovatiescenario. Het volledige onderzoek is terug te lezen in het HEVO-rapport ‘Huisvesting gemeentelijke organisatie‘. De financiële onderbouwing is opgenomen in de bijlage met investerings- en exploitatieberekeningen.
Het college nam de conclusies van HEVO over en stelde de gemeenteraad voor om de renovatie daadwerkelijk uit te voeren. Tijdens de raadsvergadering van 26 april 2024 koos een meerderheid van de raad echter voor een andere koers. Het renovatievoorstel kreeg geen meerderheid. Via een amendement en een motie kreeg het college opdracht om niet alleen renovatie, maar ook nieuwbouw, tijdelijke huisvesting en huur van een bestaand gebouw verder te onderzoeken. Daarmee veranderde het dossier van een renovatievraagstuk in een bredere discussie over de toekomstige huisvesting van de gemeentelijke organisatie. De besluiten zijn terug te vinden bij de raadsvergadering van 30 oktober 2024, waarin ook de motie, het amendement en de startnotitie zijn gepubliceerd.
De vraag die boven het dossier blijft hangen
Met het besluit van de gemeenteraad is de discussie niet beëindigd, maar juist in een nieuwe fase terechtgekomen. De gemeenteraad vergadert straks in de Concertzaal in Oosterbeek, de ambtelijke organisatie wordt tijdelijk elders gehuisvest, Burgerzaken verhuist naar de bibliotheek in Oosterbeek en tegelijkertijd wordt gewerkt aan plannen voor een toekomstig gemeentehuis.
Daarmee rijst een logische vraag. Als het bestaande monument wordt verlaten, de gemeente investeert in tijdelijke huisvesting, de Concertzaal wordt aangepast, Burgerzaken verhuist en op termijn mogelijk een nieuw gemeentehuis wordt gebouwd, hoe verhouden de totale kosten van die route zich dan tot de renovatie die HEVO voorstelde?
Die vraag leeft ook binnen de gemeenteraad. Enkele fracties, waaronder Leefbaar Renkum, hebben zich kritisch opgesteld en pleiten voor een bredere afweging van alle kosten. Daarbij wijzen zij niet alleen op de renovatiekosten, maar ook op de tijdelijke huisvesting van de ambtelijke organisatie, de verhuizingen, de aanpassingen aan andere gebouwen en de toekomstige verkoop van het monumentale gemeentehuis. Raadslid Constant Sciarone publiceerde hierover een uitgebreide beschouwing op de website van zijn partij. Ook andere fracties stelden tijdens de besluitvorming kritische vragen over de verschillende huisvestingsscenario’s en de financiële gevolgen daarvan.
Een tweede vraag is wat de toekomst wordt van het huidige gemeentehuis. Zolang het gebouw geen nieuwe bestemming heeft, blijft de gemeente verantwoordelijk voor beheer en onderhoud. Langdurige leegstand kan bovendien leiden tot verdere achteruitgang van een monumentaal pand. Dat roept ook de vraag op hoe aantrekkelijk het gebouw straks nog is voor een nieuwe eigenaar en welke investeringen daarvoor nodig zullen zijn.
De technische noodzaak om iets met het gemeentehuis te doen lijkt met de beschikbare onderzoeken voldoende te zijn onderbouwd. De vraag die daarna overblijft is een andere: was de gekozen oplossing ook de meest verstandige? Om die vraag te beantwoorden moeten niet alleen de technische rapporten worden bekeken, maar ook de politieke afwegingen en de uiteindelijke financiële gevolgen. Juist daarop richten de volgende delen van deze reconstructie zich.
Over een paar dagen deel 2: waarom koos de gemeenteraad voor een andere koers?
Bronnen:
- Brief OR renovatie gem.huis
- Bijl 2 vrst-Gemh uitgest onderh
- Hevo-rapport
- rapport Hevo-Bijl 2 PvR
- rapport Hevo-Bijl 3. studie arch. PvE Vlekkenplan
- rapport Hevo-Bijl 4. Studie architect
- rapport Hevo-Bijl 5-inv en expl
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
