Nederlandse kennisinstellingen, onderzoeksorganisaties en innovatieve bedrijven hebben sinds de start van het Europese programma Horizon Europe in 2021 gezamenlijk 5 miljard euro aan subsidies binnengehaald. Daarmee behoort Nederland tot de meest succesvolle landen van Europa als het gaat om het aantrekken van onderzoeks- en innovatiemiddelen. De mijlpaal werd eind mei bekendgemaakt door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
Investeren in innovatie loont
Horizon Europe is het belangrijkste Europese subsidieprogramma voor onderzoek en innovatie en beschikt over een budget van ongeveer 95,5 miljard euro voor de periode 2021 tot en met 2027. Het programma ondersteunt projecten op uiteenlopende terreinen, van fundamenteel wetenschappelijk onderzoek tot de ontwikkeling van nieuwe technologieën voor bedrijven en maatschappelijke organisaties.
Nederland blijkt daarbij een netto-ontvanger van Europees onderzoeksgeld. Voor iedere euro die Nederland in het programma inlegt, komt bijna twee euro terug naar Nederlandse deelnemers. Daarmee behoort ons land tot de Europese kopgroep als het gaat om het benutten van Europese innovatiegelden.
Universiteiten trekken grootste deel van het geld aan
Van de inmiddels binnengehaalde 5 miljard euro ging ongeveer 45 procent naar onderwijsinstellingen. Vooral technische universiteiten blijken succesvol, waarbij de Technische Universiteit Delft als grootste ontvanger naar voren komt. Daarnaast ging een kwart van het totale bedrag naar bedrijven, terwijl onderzoeksorganisaties zoals TNO ongeveer 16 procent van de subsidies ontvingen.
Regionaal gezien kwamen de grootste bedragen terecht in Zuid-Holland en Noord-Holland. Toch profiteren ook andere regio’s aanzienlijk. Organisaties in Gelderland, Noord-Brabant en Utrecht ontvingen elk ongeveer 600 miljoen euro aan Europese middelen.
Van gezondheidszorg tot kunstmatige hersenen
De Europese subsidies worden ingezet voor uiteenlopende onderzoeksprojecten. Zo wordt gewerkt aan nieuwe behandelingen voor het RS-virus, innovatieve oplossingen voor veilig digitaal verkeer en neurologisch onderzoek met behulp van kunstmatige modellen van menselijke hersenen. Ook logistieke innovaties die historische binnensteden beter bereikbaar moeten houden behoren tot de ondersteunde projecten.
Volgens minister Rianne Letschert laat de opbrengst zien hoe belangrijk Europese samenwerking voor Nederland is. Zij wijst erop dat onderzoekers dankzij Europese financiering onder meer werken aan zogenoemde mini-hartjes op een chip, waarmee nieuwe behandelingen voor hartpatiënten kunnen worden ontwikkeld. Tegelijkertijd versterken dergelijke projecten de Europese kennispositie op terreinen als technologie, veiligheid en economische concurrentiekracht.
Concurrentie met de rest van de wereld
De sterke Nederlandse positie komt op een moment waarop Europa zich steeds meer zorgen maakt over de internationale concurrentie op het gebied van technologie en innovatie. Zowel de Verenigde Staten als China investeren fors in onderzoek en technologische ontwikkeling. Europese samenwerking wordt daarom gezien als een belangrijke manier om wetenschappelijke kennis, talent en innovatiekracht binnen Europa te behouden en verder uit te bouwen.
Nederland staat momenteel op de vierde plaats binnen Europa als het gaat om het binnenhalen van Horizon Europe-subsidies. Dat succes wordt mede toegeschreven aan de sterke samenwerking tussen universiteiten, kennisinstellingen, bedrijven en overheden.
Blik op de periode na 2027
Ondertussen wordt in Brussel al gewerkt aan de opvolger van Horizon Europe. De Europese Commissie heeft voorgesteld om voor de nieuwe programmaperiode van 2028 tot 2034 een budget van 175 miljard euro beschikbaar te stellen voor onderzoek en innovatie. Nederlandse bewindspersonen en andere Europese ministers bespreken momenteel hoe dat toekomstige programma eruit moet komen te zien.
Het kabinet beschouwt een krachtige opvolger van Horizon Europe als essentieel voor de Nederlandse economie en kennispositie. Via de RVO worden onderzoekers, universiteiten en bedrijven bovendien actief ondersteund bij het aanvragen van Europese subsidies, zodat Nederland ook in de komende jaren een prominente rol kan blijven spelen binnen het Europese onderzoekslandschap.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
