De gemeente Heerde wil het Ondernemersfonds de komende vijf jaar voortzetten en de bestaande mogelijkheid voor agrarische ondernemers om hun bijdrage terug te vragen handhaven. Daarmee kiest het college een andere koers dan het bestuur van het fonds, dat juist van de uitzonderingsregeling af wil. Een recente uitspraak van de Hoge Raad over een vergelijkbare constructie in Friesland maakt de discussie juridisch extra relevant. De gemeenteraad moet nog een definitief besluit nemen over de voorgestelde verlenging.
Ondernemersfonds Heerde wil uitzondering voor agrariërs beëindigen
Het Ondernemersfonds Gemeente Heerde (OFGH) wordt gefinancierd met gemeentelijke middelen die samenhangen met een opslag op de onroerendezaakbelasting (OZB) voor niet-woningen. De gemeente verstrekt de opbrengsten als subsidie aan het fonds, dat deze middelen inzet voor gezamenlijke initiatieven in de gemeente.
Voor agrarische ondernemers geldt een afzonderlijke teruggaveregeling. Zij kunnen de bijdrage die via de OZB voor het ondernemersfonds wordt geheven terugvragen. Deze afspraak is niet uitsluitend een informele praktijk: in artikel 6, onderdeel d, van de gemeentelijke Subsidieregeling Ondernemersfonds Heerde 2024-2026 staat dat het fonds moet voorzien in een regeling voor teruggave van de betreffende middelen aan agrarische ondernemers.
Het bestuur van het ondernemersfonds wil deze uitzondering beëindigen. Tijdens een inspreekbijeenkomst op 27 oktober 2026 bracht de voorzitter naar voren dat agrarische ondernemers volgens het fonds net als andere ondernemers aan de gezamenlijke voorzieningen moeten bijdragen. Ook de administratieve afhandeling van de terugbetalingen speelt volgens het bestuur een rol. In de schriftelijke inspreekbijdrage van het ondernemersfonds zijn de bezwaren tegen voortzetting van de regeling uiteengezet.
Uitspraak Hoge Raad over ondernemersfonds in Friesland
De juridische discussie kreeg een nieuwe dimensie door een arrest van de Hoge Raad van 9 oktober 2026. De zaak betrof het ondernemersfonds in de Friese gemeente Súdwest-Fryslân. Ook daar werd een verhoging van de OZB voor niet-woningen gebruikt om een ondernemersfonds te financieren. Agrarische ondernemers konden de opslag terugkrijgen via een regeling van de stichting die het fonds beheerde.
De gemeente was bij die constructie betrokken. Er waren afspraken met de stichting over de uitvoering, informatievoorziening en verantwoording van de terugbetalingen. De Hoge Raad oordeelde dat hierdoor binnen dezelfde wettelijke OZB-categorie feitelijk verschillende belastingdruk ontstond. Dat is in strijd met artikel 220f van de Gemeentewet, dat voorschrijft dat de tarieven binnen een belastingcategorie gelijkelijk worden vastgesteld.
De uitspraak had concrete gevolgen voor zeventien belastingplichtigen die tegen hun aanslagen waren opgekomen. Zij hoefden de opslag voor het ondernemersfonds niet te betalen, maar bleven wel de reguliere OZB verschuldigd. De volledige juridische overwegingen staan in het arrest van de Hoge Raad, ECLI:NL:HR:2026:1629.
Ook vakpublicatie Binnenlands Bestuur besteedde aandacht aan de gevolgen. In de juridische analyse van 12 oktober 2026 wordt toegelicht waarom het voor de beoordeling niet doorslaggevend is dat de terugbetaling door een private stichting wordt uitgevoerd. De betrokkenheid van de gemeente bij de regeling speelt daarbij een belangrijke rol.
Hoe verschilt de regeling in Heerde van de Friese situatie?
De uitspraak van de Hoge Raad betekent niet automatisch dat de Heerder teruggaveregeling eveneens in strijd is met de Gemeentewet. Daarvoor moet worden gekeken naar de precieze juridische en bestuurlijke inrichting van beide fondsen.
In Súdwest-Fryslân waren er afspraken tussen de gemeente en de stichting over onder meer de informatieverstrekking aan belastingplichtigen en de controle op terugbetalingen. Ook de wijze waarop de gemeente de stichting aanstuurde, woog mee in de beoordeling door de Hoge Raad.
In Heerde is de teruggaveregeling opgenomen in de gemeentelijke subsidieregeling. Dat is een relevant gegeven, maar op zichzelf onvoldoende om vast te stellen of de constructie juridisch wel of niet houdbaar is. Daarvoor zijn ook de uitvoeringsovereenkomst, de afspraken tussen gemeente en stichting en de feitelijke uitvoering van belang.
College Heerde wil teruggaveregeling handhaven
Tijdens de commissievergadering van 2 november verdedigde wethouder Klaas Harink (ChristenUnie-SGP) het voorstel om de bestaande regeling voort te zetten. Volgens de weergave van de vergadering beschouwt hij de juridische situatie als een grijs gebied, omdat de omstandigheden in Heerde volgens hem verschillen van die in de Friese zaak.
De wethouder wees daarnaast op de bestaande praktijk, die inmiddels ongeveer zes jaar bestaat. Hij noemde de regeling een mogelijk verworven recht dat niet zonder meer kan worden beëindigd. Ook de positie van agrarische ondernemers speelde mee in de afweging van het college. Daarbij verwees hij naar de problemen waarmee de sector onder meer door de stikstofproblematiek te maken heeft.
Volgens de wethouder gaat het om ongeveer twintig agrarische ondernemers die gezamenlijk circa € 6.000 terugvragen. Deze aantallen en bedragen zijn afkomstig uit de weergave van de commissievergadering van 2 november. Dit verslag is automatisch opgesteld en niet door een redacteur gecontroleerd. De genoemde cijfers moeten daarom worden gelezen als de tijdens de vergadering toegeschreven toelichting van de wethouder.
Ondernemersfonds Heerde krijgt voorstel voor verlenging tot 2031
Naast de teruggaveregeling ligt de toekomstige looptijd van het fonds voor. De huidige subsidieregeling geldt tot en met 2026. Het college stelt voor de subsidie met vijf jaar te verlengen, tot en met 31 december 2031. In dat jaar staat opnieuw een evaluatie gepland.
Het bestuur van het ondernemersfonds had liever een doorlopende subsidierelatie gezien. Daarmee zou niet telkens een nieuwe verlengingsprocedure nodig zijn. Het college houdt vast aan een periode van vijf jaar.
Tijdens de commissievergadering van 2 november konden de fracties zich volgens het vergaderverslag vinden in het collegevoorstel. Het voorstel is als hamerstuk doorgestuurd naar de gemeenteraad. Daarmee is de commissiebehandeling afgerond, maar het formele raadsbesluit over de verlenging moet nog volgen.
De discussie over de agrarische teruggaveregeling raakt daarmee aan twee afzonderlijke vraagstukken: de verdeling van de financiële lasten tussen ondernemers en de juridische verhouding tussen gemeentelijke belastingheffing en de financiering van een privaat ondernemersfonds.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van Gelderland Magazine aan de hand van openbare gemeentelijke documenten, gepubliceerde rechtspraak en de verslagen van de commissiebehandeling.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 24
