Het Nederlandse bedrijfsleven is de afgelopen tien jaar sterk veranderd onder invloed van geopolitieke ontwikkelingen. Een opvallende trend is de snelle afname van het aantal bedrijven met een Russische eigenaar in Nederland. Nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laten zien dat het aantal Russische ondernemingen in Nederland tussen 2014 en 2024 is gedaald van 80 naar 25. Daarmee zijn bijna zeven op de tien Russische bedrijven verdwenen uit de Nederlandse economie.
Die ontwikkeling staat in schril contrast met de algemene trend. Terwijl Russische bedrijven vertrokken, groeide het totale aantal buitenlandse multinationals in Nederland in dezelfde periode juist met 37 procent.
Oekraïneoorlog als kantelpunt
Hoewel de afname al vóór 2022 zichtbaar was, wijzen de cijfers op een duidelijke versnelling na de Russische invasie van Oekraïne. De daaropvolgende Europese sancties maakten het voor Russische bedrijven aanzienlijk moeilijker om zaken te doen binnen de Europese Unie. Financiële beperkingen, handelsrestricties en reputatierisico’s zorgden ervoor dat veel ondernemingen hun aanwezigheid in Nederland heroverwogen.
Volgens het CBS telde Nederland eind 2021 nog 62 bedrijven onder Russische zeggenschap. Drie jaar later bleek 39 procent daarvan volledig te zijn opgeheven. Slechts 14 ondernemingen stonden in 2024 nog steeds onder directe Russische controle.
De cijfers suggereren daarmee dat sancties niet alleen een symbolisch instrument zijn, maar ook daadwerkelijk invloed hebben op internationale bedrijfsstructuren.
Niet alleen vertrek, maar ook verhuizing
De afname betekent overigens niet dat alle Russische bedrijven simpelweg uit Nederland verdwenen zijn. Een aanzienlijk deel koos voor een andere route: het verplaatsen van het moederbedrijf naar een ander land.
Van de ondernemingen die niet werden opgeheven, verhuisde een deel de uiteindelijke zeggenschap naar landen als Nederland, Cyprus en Frankrijk. Daardoor verdwenen ze statistisch gezien uit de categorie “Russische bedrijven”, terwijl de operationele activiteiten soms grotendeels intact bleven.
Vooral grotere bedrijven kozen voor deze constructie. Meer dan de helft van de ondernemingen die hun moedermaatschappij verplaatsten, had tien of meer werknemers in Nederland. Dat wijst erop dat het vaak ging om bedrijven met substantiële economische belangen die manieren zochten om zich aan te passen aan de nieuwe geopolitieke werkelijkheid.
Werkgelegenheid fors teruggelopen
De gevolgen zijn ook zichtbaar op de arbeidsmarkt. In 2014 werkten nog 1.276 mensen bij bedrijven onder Russische zeggenschap. Tien jaar later waren dat er nog slechts 176. Daarmee is ruim 85 procent van de werkgelegenheid binnen deze groep verdwenen.
Dat verlies moet wel in perspectief worden geplaatst. Vergeleken met de totale Nederlandse arbeidsmarkt gaat het om relatief kleine aantallen. Toch laten de cijfers zien hoe internationale conflicten en sanctiebeleid direct kunnen doorwerken in lokale werkgelegenheid.
Financiële dienstverlening blijft dominant
Ondanks de forse krimp is één patroon opvallend stabiel gebleven. Zowel in 2014 als in 2024 was ongeveer een derde van de Russische bedrijven actief in de financiële dienstverlening. Waar tien jaar geleden nog 25 financiële instellingen onder Russische zeggenschap actief waren, zijn dat er nu nog acht.
Daarnaast zijn nog enkele Russische ondernemingen actief in de groothandel, IT-dienstverlening en holdingstructuren. Binnen de groothandel heeft zich bovendien een verschuiving voorgedaan. Waar eerder een breed scala aan producten werd verhandeld, richten de overgebleven bedrijven zich tegenwoordig vooral op brandstoffen en chemische producten.
Minder winstgevend en meer onzekerheid
Niet alleen het aantal bedrijven is afgenomen. Ook de financiële prestaties van de resterende ondernemingen staan onder druk.
Het CBS constateert dat de winstgevendheid van Russische bedrijven in Nederland gemiddeld lager ligt dan tien jaar geleden. Bovendien zijn de verschillen tussen bedrijven groter geworden en komen negatieve resultaten vaker voor. Volgens het statistiekbureau hangt dat samen met de uiteenlopende effecten van financiële sancties op verschillende sectoren. Sommige bedrijven weten zich relatief goed aan te passen, terwijl andere duidelijk moeite hebben om hun bedrijfsmodel rendabel te houden.
Nederland blijft aantrekkelijk voor buitenlandse bedrijven
De cijfers vertellen uiteindelijk een breder verhaal dan alleen dat van Rusland. Terwijl Russische bedrijven zich terugtrokken, bleef Nederland voor veel andere buitenlandse ondernemingen juist aantrekkelijk als vestigingsland. De groei van buitenlandse multinationals laat zien dat factoren zoals infrastructuur, juridische zekerheid, internationale bereikbaarheid en een hoogopgeleide beroepsbevolking nog altijd zwaar wegen in vestigingsbeslissingen.
Tegelijkertijd maakt de ontwikkeling duidelijk hoe kwetsbaar internationale bedrijfsstructuren zijn voor geopolitieke spanningen. Wat ooit vanzelfsprekende handelsrelaties leken, kunnen binnen enkele jaren fundamenteel veranderen door oorlog, sancties en politieke keuzes.
De scherpe afname van Russische bedrijven in Nederland is daarmee niet alleen een statistische ontwikkeling. Het is ook een illustratie van hoe mondiale conflicten hun sporen nalaten in de Nederlandse economie, van bestuurskamers tot werkvloeren, en van internationale investeringen tot lokale werkgelegenheid.
Bron: CBS
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
