Nog geen drie maanden na de gemeenteraadsverkiezingen draaide het gemeentebestuur van Rozendaal 180 graden. De zelfstandigheid die de drie lokale partijen in maart nog aan hun kiezers beloofden, zou plotseling financieel en organisatorisch niet langer verantwoord zijn. Zonder nieuw mandaat van de inwoners en zonder serieus participatietraject werd de weg naar een gemeentelijke fusie ingeslagen. Bewonersinitiatief Rozendaal Blijft spreekt van een ernstige vertrouwensbreuk. Inmiddels blijkt uit eigen onderzoek van betrokken inwoners dat er wel degelijk alternatieven zijn.
Van verkiezingsbelofte naar fusieplannen in drie maanden
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 was zelfstandigheid een belangrijk uitgangspunt van alle drie de lokale partijen. Rosendael ’74 verklaarde: “Rozendaal blijft zelfstandig. Zelfstandigheid betekent zelf keuzes maken.” BGR wilde de zelfstandigheid behouden en ook PAK sprak de wens uit zelfstandig te blijven, zolang dit goed en betaalbaar geregeld kon worden. Op 31 mei tekenen de partijen Rosendael 74 en BGR een coalitieakkoord met daarin: citaat:
Zelfstandigheid: Voor onze inwoners is zelfstandigheid een belangrijke prioriteit. Wij nemen dit als uitgangspunt om te komen tot weloverwogen keuzes voor de toekomst van Rozendaal
9 juni (2,5 mnd later) kwam de ommezwaai. Het college maakte bekend dat zelfstandig doorgaan vanwege structurele begrotingstekorten en de kwetsbaarheid van de ambtelijke organisatie niet langer verantwoord zou zijn. Als onderbouwing werd verwezen naar het rapport Toekomstbestendig Rozendaal 2026 van Moventem.
Voor veel inwoners kwam dit als een donderslag bij heldere hemel. Hoe konden verkiezingsbeloften binnen drie maanden hun waarde verliezen? En waarom werd de kiezer niet opnieuw geraadpleegd?
Inwoners buitenspel gezet
De eind 2025 aangetreden interim-burgemeester Ingrid Timmer, die communicatie in haar portefeuille heeft, heeft geen nieuw mandaat bij de inwoners opgehaald. Een participatieplan ontbrak. Tijdens twee informatieavonden werden de plannen vooral toegelicht, zonder dat inwoners daadwerkelijk invloed kregen op de koers.
De reactie liet niet lang op zich wachten. Bewonersinitiatief Rozendaal Blijft richtte binnen korte tijd een website op en verzamelde ruim 500 persoonlijke steunbetuigingen in een gemeente met circa 1.800 inwoners.
Volgens het initiatief is met de inhoudelijke bezwaren en voorstellen tot dusver onvoldoende gedaan.
“Wij krijgen de indruk dat de richting al vaststaat en dat de inwoners vooral mogen luisteren. Maar informeren is iets heel anders dan participeren.”
Financiële noodzaak voor fusie wordt betwist
Een groep betrokken inwoners heeft zich inmiddels diepgaand verdiept in de gemeentelijke financiën en de argumenten voor herindeling.
Het resultaat is opmerkelijk. Waar het college voor 2027 een structureel begrotingstekort van circa € 368.000 voorziet, laat een door bewoners opgestelde alternatieve herstelbegroting een positief saldo van bijna € 96.000 zien. Daarvoor zijn wel bezuinigingen en lastenverhogingen nodig.
Volgens Rozendaal Blijft toont deze berekening aan dat er mogelijkheden zijn om de begroting sluitend te krijgen en tijd te winnen om de organisatie te versterken en toekomstscenario’s zorgvuldig te onderzoeken. De door een externe specialist opgestelde herstelbegroting is aan het college aangeboden, maar het college is daar niet op ingegaan.
De berekening vraagt uiteraard om onafhankelijke toetsing, maar maakt volgens de bewoners duidelijk dat een fusie niet zonder meer als financieel onvermijdelijk kan worden gepresenteerd.
Waarom die haast?
Het college stelt dat snel moet worden gehandeld om aansluiting te kunnen vinden bij de fusieplannen van Rheden en Brummen. Daarbij werd gewezen op het risico dat Rheden de bestaande dienstverlening aan Rozendaal zou beëindigen.
Inmiddels heeft Rheden volgens Rozendaal Blijft bevestigd dat de dienstverlening nog jaren kan worden voortgezet.
Daarmee vervalt volgens de bewoners een belangrijk argument voor de grote haast.
Rozendaal Blijft verzet zich niet tegen het onderzoeken van een mogelijke fusie met Rheden en Brummen. Maar onderzoek is iets anders dan nu al een bestuurlijk commitment aangaan.
Sociaal domein: klein kan juist een voordeel zijn
Ook de uitvoering van wettelijke taken in het sociaal domein wordt door het college als argument voor schaalvergroting aangevoerd.
Rozendaal betaalt Rheden hiervoor in 2026 circa €434.000 aan uitvoeringskosten. Wanneer de huidige korting op deze kosten vervalt, zou dat bedrag vanaf 2027 kunnen oplopen tot €868.000.
Maar moet Rozendaal zich bij deze kostenstijging neerleggen?
Op grond van een informatieverzoek aan Rheden, bleek dat Rozendaal in 2025 slechts 132 zorgdossiers had. In plaats van een omvangrijke uitvoeringsorganisatie kan Rozendaal volgens de initiatiefgroep kiezen voor een kleine, flexibele organisatie met eigen casusregie, korte lijnen en regionale inkoop van specialistische diensten.
De bewoners hebben hiervoor een alternatief organisatiemodel uitgewerkt dat volgens hun berekeningen binnen het huidige budget van €434.000 zou kunnen functioneren.
Dat model moet nog worden getoetst op uitvoerbaarheid en wettelijke verplichtingen. Maar het verdient volgens Rozendaal Blijft serieus onderzoek voordat zelfstandigheid wordt opgegeven.
“Kleinschaligheid hoeft geen zwakte te zijn. Met generalistische medewerkers, weinig overhead en een flexibele organisatie kan het juist een kracht worden. Daarvoor is wel een andere manier van denken nodig.”
Rozendaal: een voorbeeld van lokale democratie dat dreigt te verdwijnen
Rozendaal is de kleinste gemeente van Nederland op het vasteland. Maar juist op het gebied van democratische betrokkenheid behoort deze gemeente tot de grote voorbeelden. Al jarenlang kent Rozendaal uitzonderlijk hoge opkomstpercentages bij verkiezingen, soms zelfs boven de 80 procent. Cijfers waar veel andere gemeenten alleen maar van kunnen dromen.
En dat is geen toeval. In Rozendaal kennen inwoners hun bestuurders, zijn de lijnen kort en is de betrokkenheid bij het gemeentebestuur groot.
Terwijl in heel Nederland wordt geklaagd over de groeiende afstand tussen overheid en burger, laat Rozendaal zien dat het ook anders kan. Burgers voelen zich steeds minder gehoord, bestuurders staan steeds verder van de samenleving af en ondanks de roep om een kleinere overheid blijft het overheidsapparaat groeien.
Rozendaal vertegenwoordigt precies wat Nederland dreigt kwijt te raken: een kleinschalige, herkenbare overheid, dicht bij haar inwoners.
Juist daarom is het zo wrang dat uitgerekend hier de zelfstandigheid op het spel wordt gezet, zonder dat inwoners daarover daadwerkelijk hebben kunnen meebeslissen.
Moeten we een gemeente die zo’n uitzonderlijk voorbeeld is van betrokkenheid en lokale democratie werkelijk opheffen? Of moeten we juist alles op alles zetten om deze bijzondere bestuursvorm te behouden?
Volgens Rozendaal Blijft verdient die vraag een serieus antwoord voordat een onomkeerbaar besluit wordt genomen.
Een historisch besluit vraagt om een democratisch mandaat
Op 10 november staat de bestuurlijke toekomst van Rozendaal op de agenda van de gemeenteraad. Het gaat om een besluit dat de zelfstandigheid van de gemeente definitief op het spel kan zetten.
Rozendaal Blijft vraagt de gemeenteraad daarom om de financiële alternatieven serieus te onderzoeken, geen onomkeerbare verplichtingen aan te gaan en inwoners via een raadplegend referendum of via een formele raadpleging van de bewoners rechtstreeks te betrekken bij de uiteindelijke keuze.
De centrale vraag is niet of Rozendaal ooit zou kunnen fuseren, maar of voldoende is aangetoond dat het opgeven van de zelfstandigheid noodzakelijk is.
Een gemeente die haar inwoners in maart zelfstandigheid belooft, kan niet enkele maanden later zonder nieuw kiezersmandaat de weg naar opheffing inslaan alsof er niets is gebeurd.
Rozendaal Blijft
Meer stukken over Rozendaal:
- Rozendaal Blijft zet vraagtekens bij onderzoek naar bestuurlijke toekomst
- Bijna tweehonderd jaar zelfstandig, maar hoe lang nog? Rozendaal staat voor ingrijpende keuze
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 76
