De manosfeer heeft de afgelopen jaren een bijna mythische status gekregen. Zodra een influencer beweert dat vrouwen uitsluitend geïnteresseerd zijn in geld, status of genetisch superieure mannen, volgen er documentaires, opiniestukken en televisieprogramma’s die proberen te verklaren hoe jonge mannen in deze digitale fuik terechtkomen. Dat is begrijpelijk. De invloed van de manosfeer is reëel en uitgebreid onderzocht. Het internet heeft een ecosysteem voortgebracht waarin onzekerheid wordt omgezet in verdienmodellen en waarin de boodschap steeds hetzelfde is: vertrouw de andere sekse niet.
De andere kant van dezelfde medaille
Opmerkelijk genoeg is de aandacht voor de spiegel aan de overkant veel kleiner. Terwijl de manosfeer wordt ontleed, geanalyseerd en veroordeeld, groeit op TikTok, Instagram en YouTube een wereld waarin mannen steeds vaker worden teruggebracht tot hun economische waarde. Niet hun karakter, niet hun humor en niet hun empathie bepalen of zij een geschikte partner zijn, maar hun salaris, hun woning, hun auto en hun bereidheid om zonder morren de rekening te betalen.
De Britse krant The Guardian beschreef deze ontwikkeling eind 2024 als de opkomst van de femosphere: een verzameling online gemeenschappen waarin vrouwelijke datingcoaches, lifestyle-influencers en zelfverklaarde relatie-experts elkaar versterken in een wereldbeeld waarin relaties steeds minder over liefde gaan en steeds meer over strategie, status en financiële zekerheid.
Dat wil nadrukkelijk niet zeggen dat vrouwen massaal zo denken. Evenmin als iedere man met een abonnement op de sportschool automatisch een volgeling van Andrew Tate is. Maar net zoals de manosfeer een kleine, luidruchtige minderheid is die dankzij algoritmes buitenproportioneel veel aandacht krijgt, geldt dat ook voor deze online tegenhanger.
De nieuwe liefdesmarkt
Het fascinerende aan de famosfeer is dat zij zichzelf presenteert als een vorm van vrouwelijke emancipatie, terwijl zij in de praktijk opvallend veel traditionele rolpatronen opnieuw omarmt. De moderne vrouw moet zelfstandig zijn, economisch onafhankelijk en volledig in haar kracht staan. Tenminste, totdat de ober de rekening brengt.
Daarna verandert de toon. Dan blijkt een man die voorstelt de kosten te delen ineens een “rode vlag”. Een eerste afspraak met alleen een kop koffie zou een gebrek aan ambitie verraden. Een wandeling door het park geldt als een belediging. Een partner die niet spontaan dure diners, luxe vakanties of cadeaus aanbiedt, beschikt kennelijk niet over de juiste “provider mindset”.
Het is een opmerkelijke vorm van vooruitgang. Decennialang werd gevochten voor economische gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen. Inmiddels lijkt een deel van sociale media vooral bezig uit te leggen waarom financiële ongelijkheid binnen een relatie eigenlijk heel modern is, zolang die ongelijkheid maar in de gewenste richting werkt.
Wie een avond door de populaire datingvideo’s scrolt, waant zich niet in een gesprek over liefde, maar in een cursus risicomanagement. Relaties worden geanalyseerd alsof het investeringsprojecten zijn. De potentiële partner is geen mens meer, maar een optelsom van rendement, inkomen en toekomstperspectief. Karakter is mooi meegenomen, maar een koopwoning doet wonderen voor de aantrekkelijkheid.
De perfecte spiegel
Daarmee ontstaat een ironie die bijna te mooi is om waar te zijn. Jarenlang beweerde de manosfeer dat vrouwen relaties reduceren tot economische transacties. De famosfeer reageert daarop door relaties daadwerkelijk als economische transacties te behandelen.
Waar de manosfeer waarschuwt voor manipulatieve vrouwen, publiceren influencers in de famosfeer video’s waarin precies wordt uitgelegd hoe je een man emotioneel laat investeren voordat jij dat doet. Waar de manosfeer vrouwen verwijt uitsluitend naar status te kijken, adviseren sommige datingcoaches vrouwen om nooit “omlaag te daten” en alleen mannen te accepteren die financieel aantoonbaar succesvoller zijn dan zijzelf.
Het opmerkelijke is niet eens dat zulke ideeën bestaan. Iedere tijd kent zijn extremen. Het opmerkelijke is dat beide uitersten elkaar voortdurend lijken te bevestigen. Iedere video waarin een influencer uitlegt dat een man minimaal zes cijfers per jaar moet verdienen, wordt dankbaar gedeeld door de manosfeer als bewijs dat zij altijd al gelijk had. Vervolgens gebruikt de famosfeer de meest vrouwonvriendelijke uitspraken uit de manosfeer weer als bewijs dat mannen fundamenteel niet te vertrouwen zijn.
Zo ontstaat een perfect gesloten kringloop van wederzijdse bevestiging. De een produceert precies het bewijs dat de ander nodig heeft om zijn eigen wereldbeeld overeind te houden. De algoritmes kijken tevreden toe. Want niets levert meer betrokkenheid op dan verontwaardiging.
Dat verklaart misschien ook waarom nuance zo slecht verkoopt. Een gelukkig stel dat samen boodschappen doet, de energierekening deelt en ruzie maakt over wie de vuilnis buiten zet, is volstrekt oninteressant voor een algoritme. Een influencer die beweert dat liefde alleen mogelijk is als de man alles betaalt of juist dat iedere vrouw een goudzoeker is, levert daarentegen miljoenen weergaven op. Sociale media belonen niet de werkelijkheid. Ze belonen de uitzondering die de meeste emoties oproept.
Volgende week deel 2 🙂 Mike Tomale
Redactionele noot: Deze satirische column is geïnspireerd op een recente beschouwing in de Volkskrant over de manosfeer. De beschreven ‘famosfeer’ wordt gebruikt als literaire spiegel om de mechanismen van online genderpolarisatie en de commerciële relatie-industrie te becommentariëren.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
