Stijgende grondstofprijzen, energie- en transportkosten spelen een rol bij de prijs van boodschappen, maar vormen niet automatisch een volledige verklaring voor de prijs die consumenten aan de kassa betalen. Terwijl A-merken opnieuw duurder worden, keren grote voedingsconcerns miljarden uit aan aandeelhouders via dividend en de inkoop van eigen aandelen. Die combinatie maakt het relevant om niet alleen naar de kosten van producten te kijken, maar ook naar bedrijfswinsten, marges en het financiële beleid van de producenten. De beschikbare cijfers bewijzen echter niet dat aandeelhoudersuitkeringen de prijsstijgingen veroorzaken.
Prijzen A-merken stijgen sterker dan die van budgetmerken
De Consumentenbond meldde op 26 oktober 2026 dat A-merken in de periode van september 2025 tot september 2026 gemiddeld 2 procent duurder werden. Budgetmerken werden in dezelfde periode gemiddeld 6 procent goedkoper. Over de periode sinds september 2023 stegen de prijzen van A-merken gemiddeld met 16 procent, tegenover 2 procent voor budgetmerken.
De verschillen zijn bij sommige producten aanzienlijk. Een zak Unox Chinese tomatensoep werd volgens het onderzoek in één jaar 36 procent duurder. Een chocoladereep Verkade extra puur steeg 28 procent in prijs. Daartegenover stonden ook producten waarvan de prijs daalde. De onderzoekers hielden rekening met veranderingen in de inhoud van verpakkingen, maar vergeleken reguliere winkelprijzen en geen aanbiedingen.
In de toelichting bij de prijspeiling van de Consumentenbond wijzen supermarktketens op verschillende oorzaken voor de prijsontwikkeling. Genoemd worden onder meer grondstoffen, productie, verpakkingen, transport en verschillen in inkoopcontracten. Albert Heijn stelt bovendien meer grip te hebben op de kosten van huismerken. De prijspeiling maakt niet duidelijk welk aandeel iedere factor heeft in de prijs van afzonderlijke A-merken.
Unilever keerde zes miljard euro uit aan aandeelhouders
De financiële resultaten van producenten bieden een aanvullende invalshoek. Unilever, bekend van onder meer Knorr en Hellmann’s, rapporteerde over 2025 een omzet van € 50,5 miljard uit de voortgezette activiteiten en een nettowinst van € 6,2 miljard. De onderliggende operationele winstmarge bedroeg 20 procent, tegenover 19,4 procent in 2024.
Volgens de financiële jaarresultaten van Unilever over 2025 keerde het concern in dat jaar in totaal € 6 miljard uit aan aandeelhouders. Daarvan bestond € 4,5 miljard uit dividend en € 1,5 miljard uit de inkoop van eigen aandelen. Het dividend is een rechtstreekse uitkering aan aandeelhouders. Bij aandeleninkoop gebruikt een bedrijf geld om eigen aandelen terug te kopen, waardoor het aantal uitstaande aandelen kan afnemen.
Unilever meldde daarnaast dat de omzet uit voortgezette activiteiten 3,8 procent lager lag dan in 2024. Wisselkoerseffecten en veranderingen in de bedrijfsactiviteiten speelden daarbij een rol. De onderliggende omzetgroei bedroeg 3,5 procent, opgebouwd uit een volumegroei van 1,5 procent en een prijseffect van 2 procent.
De combinatie van een hogere onderliggende marge en omvangrijke aandeelhoudersuitkeringen is controleerbaar in de jaarcijfers. Daaruit blijkt echter niet hoeveel de Nederlandse consumentenprijzen van afzonderlijke Unilever-producten aan die financiële ontwikkelingen hebben bijgedragen.
Nestlé verhoogde het dividend ondanks lagere winst
Bij Nestlé, producent van onder meer Nescafé, KitKat en Maggi, ontwikkelden winst en dividend zich in 2025 verschillend. Het concern rapporteerde een omzet van 89,49 miljard Zwitserse frank, 2 procent minder dan in 2024. De nettowinst daalde met 17 procent tot 9,03 miljard frank en de onderliggende operationele winstmarge nam af van 17,2 naar 16,1 procent.
Tegelijkertijd stelde Nestlé een dividend van 3,10 Zwitserse frank per aandeel voor, tegenover 3,05 frank over 2024. Dat komt neer op een verhoging van ongeveer 1,6 procent. Het bedrijf meldde dat prijsverhogingen in 2025 voor 2,8 procent bijdroegen aan de organische omzetgroei. Hogere grondstofkosten, waaronder voor koffie en cacao, drukten volgens de onderneming op de winstgevendheid.
De jaarresultaten van Nestlé over 2025 laten daarmee zien dat een onderneming haar dividend kan verhogen terwijl de winst en marge dalen. De cijfers geven geen rechtstreeks antwoord op de vraag of de prijsverhogingen van specifieke producten nodig waren om de dividenduitkering te handhaven.
Mondelēz: hogere omzet, lagere winst en miljarden aan uitkeringen
Ook bij Mondelēz International, het concern achter onder meer Milka en Oreo, liepen de omzetontwikkeling, winst en aandeelhoudersuitkeringen uiteen. De onderneming rapporteerde over 2025 een omzetstijging van 5,8 procent. De gerapporteerde nettowinst daalde echter met 46,8 procent tot 2,45 miljard dollar. De aangepaste winst per aandeel kwam eveneens lager uit.
Mondelēz schreef de druk op de winstgevendheid onder meer toe aan hogere grondstofkosten en ongunstige effecten van grondstoffen- en valutaderivaten. Het concern meldde in hetzelfde jaar 4,9 miljard dollar te hebben teruggegeven aan aandeelhouders via dividend en aandeleninkoop.
De gegevens uit de officiële jaarresultaten van Mondelēz over 2025 laten zien dat omvangrijke aandeelhoudersuitkeringen ook kunnen samengaan met een lagere gerapporteerde winst. De uitkeringen zijn niet hetzelfde als de nettowinst en kunnen daarom niet zonder verdere analyse als bewijs voor hoge winstmarges worden gebruikt.
ACM onderzoekt de opbouw van supermarktprijzen
De Autoriteit Consument & Markt onderzoekt sinds september 2025 hoe de prijzen van dagelijkse boodschappen in Nederlandse supermarkten tot stand komen. De toezichthouder kijkt onder meer naar de winstmarges van leveranciers, waaronder fabrikanten van A-merken, en naar de marges van supermarkten. Ook onderzoekt de ACM prijsverschillen met omliggende landen en mogelijke knelpunten in de concurrentie.
De ACM-informatie over het marktonderzoek naar levensmiddelenprijzen vermeldt dat de resultaten naar verwachting eind 2026 worden gepubliceerd. Dat onderzoek kan meer duidelijkheid geven over de rol van kosten, marges en concurrentie in de Nederlandse voedselketen.
De jaarverslagen van Unilever, Nestlé en Mondelēz maken inzichtelijk hoeveel deze ondernemingen aan aandeelhouders uitkeren en hoe hun winstgevendheid zich ontwikkelt. Ze bewijzen niet dat dividendbeleid of aandeleninkoop de prijsstijgingen van A-merken veroorzaakt. Om dat verband vast te stellen, zijn ook gegevens nodig over de kosten, marges, verkoopvolumes en prijzen van afzonderlijke producten.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van Gelderland Magazine op basis van de prijspeiling van de Consumentenbond, officiële bedrijfsresultaten van Unilever, Nestlé en Mondelēz International en informatie van de Autoriteit Consument & Markt.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 1
