In Gelderland zijn in 2025 aanzienlijk minder woningen ontstaan door het ombouwen van bestaande gebouwen. Het aantal woningtransformaties daalde met meer dan een derde ten opzichte van 2024. De terugval is daarmee groter dan de landelijke daling van 19 procent. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), gepubliceerd op 3 november 2026. De ontwikkeling is opvallend, omdat het benutten van bestaande gebouwen een van de mogelijkheden is om extra woningen te realiseren zonder daarvoor volledig nieuwe bouwlocaties nodig te hebben.
Woningtransformatie Gelderland: landelijke daling overtroffen
Landelijk werden in 2025 ongeveer 6.400 woningen toegevoegd aan de woningvoorraad door transformatie van bestaande panden. In 2024 waren dat er nog ongeveer 7.900. Het is het vierde achtereenvolgende jaar waarin het aantal woningen uit transformatie afneemt. Gelderland behoort tot de provincies waar de terugval het sterkst is. Het CBS meldt een afname van meer dan een derde, maar geeft in het nieuwsbericht geen exact provinciaal percentage. Daarom is een nauwkeuriger percentage op basis van deze publicatie niet verantwoord.
Het aandeel woningtransformaties in de totale toevoeging aan de Nederlandse woningvoorraad daalde eveneens. In 2025 ontstond 7 procent van de toegevoegde woningen door transformatie, tegenover 9 procent een jaar eerder. Nieuwbouw bleef met ongeveer 69.200 woningen de belangrijkste bron van uitbreiding. Daarnaast kwamen er ongeveer 11.900 woningen bij via andere toevoegingen aan de woningvoorraad. De cijfers maken duidelijk dat transformatie een aanvullende rol speelt naast de reguliere woningbouw.
Minder woningen uit voormalige kantoren en maatschappelijke gebouwen
Vooral de transformatie van voormalige kantoorpanden leverde minder woningen op. In 2025 ontstonden daaruit landelijk 1.690 woningen. Een jaar eerder waren dat er nog 2.765. Daarmee is het aantal woningen uit deze categorie in één jaar met ruim duizend afgenomen. Bij voormalige winkelpanden was juist een lichte stijging zichtbaar: het aantal woningen uit deze categorie nam toe van 1.155 in 2024 naar 1.253 in 2025. Ook bij voormalige maatschappelijke gebouwen was sprake van een daling, van 1.450 naar 1.185 woningen.
De cijfers laten zien dat de ontwikkeling verschilt per type gebouw. De terugval is vooral zichtbaar bij kantoren, terwijl andere categorieën een minder sterke daling of zelfs een beperkte stijging laten zien. Het CBS onderzoekt in de publicatie Transformaties in de woningvoorraad 2025 ook de kenmerken van de gebouwen die een nieuwe woonfunctie hebben gekregen en de woningen die daaruit zijn voortgekomen.
Verschillen tussen Gelderse gemeenten
Ook binnen Gelderland zijn er aanzienlijke verschillen. Uit de gemeentelijke CBS-gegevens blijkt dat woningtransformatie in Renkum in 2025 ongeveer 24 procent vertegenwoordigde van de totale toevoeging aan de woningvoorraad. In Apeldoorn was dat aandeel 14 procent, in Arnhem 9 procent, in Ede eveneens 9 procent en in Nijmegen 5 procent. Deze percentages geven aan welk deel van de totale toevoeging uit transformatie voortkwam en zeggen dus niet rechtstreeks iets over de omvang van de woningbouwopgave in een gemeente.
Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen het absolute aantal woningen en het aandeel binnen de totale woningtoevoeging. Een gemeente kan relatief weinig transformatiewoningen realiseren, maar daarmee toch een aanzienlijk deel van de uitbreiding van de woningvoorraad bereiken. De gemeentelijke aantallen in de CBS-tabel zijn afgerond. Ze zijn daarom niet geschikt om zonder aanvullende gegevens exacte aantallen gerealiseerde woningen of afzonderlijke bouwprojecten aan toe te schrijven.
Provincie Gelderland wil leegstaande gebouwen beter benutten
De teruglopende cijfers staan tegenover de provinciale beleidsambitie om bestaande gebouwen beter te benutten. In het Vernieuwde Actieplan Wonen 2025-2027 heeft Gelderland hiervoor een afzonderlijke aanpak opgenomen. Onder de naam SteenGoed Benutten ondersteunt de provincie gemeenten en andere betrokken partijen bij het opnieuw gebruiken van leegstaande gebouwen. Dat kan leiden tot woningen, maar ook tot andere functies. De ondersteuning bestaat onder meer uit kennisdeling, procesbegeleiding en subsidies.
In het actieplan staat als doel dat tussen 2025 en eind 2027 ongeveer 900 woningen via deze aanpak worden gerealiseerd. Daarnaast wil de provincie jaarlijks minstens vijftien transformatieprojecten ondersteunen met een processubsidie. Het gaat nadrukkelijk om een doelstelling voor meerdere jaren en niet om een reeds gerealiseerd aantal woningen in 2025. De provinciale aanpak is beschreven in het Vernieuwde Actieplan Wonen 2025-2027.
Particuliere huurmarkt laat grootste terugval zien
Een andere opvallende ontwikkeling betreft het eigendom van de woningen die uit transformatie ontstaan. Het aantal particuliere huurwoningen dat op deze manier aan de woningvoorraad werd toegevoegd, daalde landelijk met 36 procent. In 2024 ging het om ongeveer 5.700 woningen, tegenover 3.700 in 2025. Bij woningcorporaties was de ontwikkeling andersom: het aantal corporatiewoningen uit transformatie steeg van 635 naar 1.010. Particuliere huurwoningen vormden in 2025 met 58 procent nog steeds het grootste aandeel van alle woningtransformaties. Koopwoningen vertegenwoordigden 26 procent en corporatiewoningen 16 procent.
Het CBS noemt de Wet betaalbare huur als een mogelijke verklaring voor de afname bij particuliere verhuurders. Deze wet trad op 1 juli 2024 in werking en reguleert onder meer de aanvangshuren in het middensegment. Het statistiekbureau stelt echter geen rechtstreeks oorzakelijk verband vast. Ook andere factoren kunnen een rol spelen bij investeringsbeslissingen van verhuurders. De daling kan daarom niet uitsluitend aan één wettelijke maatregel worden toegeschreven.
Woningtransformatie naast nieuwbouw
Woningtransformatie blijft een aanvullende manier om woningen aan de bestaande voorraad toe te voegen. De landelijke cijfers maken tegelijkertijd duidelijk dat deze methode een relatief klein aandeel vertegenwoordigt in vergelijking met nieuwbouw. Voor Gelderland is de sterke daling relevant tegen de achtergrond van de provinciale woningbouwopgave en de plannen om leegstaande gebouwen opnieuw te gebruiken. De komende jaren moet blijken in hoeverre de provinciale aanpak en de inspanningen van gemeenten en andere betrokken partijen daadwerkelijk tot meer woningen uit transformatie leiden.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 4
