De internationale klimaattop COP31 is op 9 november begonnen in het Turkse Antalya. Tot en met 20 november onderhandelen landen over de aanpak van klimaatverandering, de financiering van klimaatmaatregelen en de overgang naar schonere energie. De bijeenkomst volgt op twee belangrijke klimaattoppen: COP29 in Azerbeidzjan, waar in 2024 een nieuwe financieringsdoelstelling werd afgesproken, en COP30 in Brazilië, waar vorig jaar onder meer aanvullende afspraken over klimaatadaptatie werden gemaakt. De vraag die in Turkije opnieuw centraal staat, is hoe landen hun internationale beloften daadwerkelijk gaan uitvoeren.
COP31 Turkije: uitvoering van klimaatafspraken centraal
Turkije is gastland en voorzitter van COP31. De conferentie vindt plaats in Antalya en brengt vertegenwoordigers van vrijwel alle landen samen die deelnemen aan het internationale klimaatverdrag van de Verenigde Naties. Murat Kurum, de Turkse minister van Milieu, Stedelijke Ontwikkeling en Klimaatverandering, is de voorzitter van de conferentie. De Australische minister van Klimaat en Energie, Chris Bowen, heeft de leiding over de onderhandelingen.
De verdeling van deze functies is het resultaat van een compromis tussen Turkije en Australië, die allebei het gastheerschap ambieerden. Volgens de Verenigde Naties ligt de nadruk in Antalya op het versnellen van bestaande klimaatmaatregelen en het omzetten van internationale besluiten in concrete resultaten.
Een van de opvallendste initiatieven is de zogenoemde 35-by-35-doelstelling. De initiatiefnemers willen het aandeel elektriciteit in het wereldwijde finale energieverbruik verhogen tot 35 procent in 2035. Elektrificatie van vervoer, gebouwen en industrie moet daaraan bijdragen. De doelstelling staat in een vrijwillige internationale verklaring en is geen juridisch bindende verplichting voor ieder land afzonderlijk. Ook uitbreiding van elektriciteitsnetten, energieopslag, efficiënter energiegebruik en klimaatbestendige steden behoren tot de actieagenda.
COP29 Azerbeidzjan: jaarlijks 300 miljard dollar klimaatfinanciering
De financiële discussie in Antalya gaat voor een belangrijk deel terug naar november 2024. Tijdens COP29 in Bakoe, Azerbeidzjan, bereikten de deelnemende landen overeenstemming over een nieuwe internationale klimaatfinancieringsdoelstelling.
Het belangrijkste besluit was dat ontwikkelde landen het voortouw moeten nemen bij het mobiliseren van jaarlijks minimaal 300 miljard dollar voor ontwikkelingslanden in 2035. Daarmee werd de eerdere internationale doelstelling van 100 miljard dollar per jaar verhoogd.
Daarnaast spraken landen af gezamenlijk te werken aan het mobiliseren van minimaal 1.300 miljard dollar per jaar in 2035, afkomstig uit publieke en private financieringsbronnen. Dat tweede bedrag is dus geen verplichting voor rijke landen om het volledige bedrag uit hun staatsbegrotingen te betalen.
De afspraken staan bekend als de New Collective Quantified Goal on Climate Finance (NCQG). Het geld is bedoeld voor zowel het verminderen van broeikasgasuitstoot als het aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. De officiële bekendmaking van het VN-klimaatsecretariaat vermeldt dat de overeenkomst na langdurige onderhandelingen tot stand kwam. Niet alle deelnemende landen vonden het resultaat voldoende.
COP30 Brazilië: klimaatadaptatie en fossiele brandstoffen
In november 2025 kwamen de landen bijeen in Belém, Brazilië. Tijdens COP30 werd opnieuw aandacht besteed aan de financiering van ontwikkelingslanden. Een van de afspraken was om de financiering voor klimaatadaptatie te verdrievoudigen richting 2035. Daarbij werd ook een verdubbeling tegen 2025 genoemd. Het gaat om financiering waarmee landen zich kunnen voorbereiden op bijvoorbeeld overstromingen, droogte, extreme hitte en zeespiegelstijging.
Ook werd afgesproken de ondersteuning van werknemers en gemeenschappen bij de overgang naar schonere energie te versterken. De Global Implementation Accelerator en de Belém Mission to 1.5°C moeten landen helpen om hun klimaatplannen verder uit te voeren.
Over fossiele brandstoffen bleef echter verschil van inzicht bestaan. Meer dan tachtig landen steunden een voorstel voor een internationale routekaart voor de overgang weg van olie, gas en steenkool. Die routekaart werd niet opgenomen in de aangenomen slottekst. Wel bleef de eerdere afspraak uit COP28 in Dubai staan om weg te bewegen van fossiele brandstoffen in energiesystemen.
De Verenigde Naties geven in hun evaluatie van COP30 een overzicht van de financiële en politieke resultaten. De afwezigheid van een nieuwe, concrete afspraak over fossiele brandstoffen was een belangrijk discussiepunt bij de afronding van de conferentie.
Europese klimaatfinanciering: hoeveel geld wordt daadwerkelijk beschikbaar gesteld?
De Europese Unie speelt een belangrijke rol bij de internationale financiering. Volgens cijfers die de Europese Raad op 29 oktober 2026 publiceerde, hebben de EU en haar 27 lidstaten in 2025 gezamenlijk 32,3 miljard euro aan publieke klimaatfinanciering bijgedragen. Daarnaast werd 9,3 miljard euro aan particuliere financiering gemobiliseerd.
Van de publieke financiering was 48 procent bestemd voor klimaatadaptatie of voor maatregelen die zowel uitstootvermindering als aanpassing aan klimaatverandering omvatten. Subsidies vormden 41 procent van de publieke bijdrage.
Bij de cijfers hoort een belangrijke kanttekening. De 32,3 miljard euro bestaat uit gerapporteerde verplichtingen voor bilaterale financiering en uitbetalingen van multilaterale financiering. Het bedrag kan daarom niet zonder meer worden beschouwd als geld dat in datzelfde jaar volledig bij ontvangende landen is besteed. Ook de particuliere financiering is gemobiliseerd met behulp van publieke interventies, bijvoorbeeld garanties en kredietfaciliteiten.
De cijfers zijn gepubliceerd in het overzicht van de Europese Raad over internationale klimaatfinanciering in 2025.
VN-klimaatrapport: nationale plannen blijven onvoldoende
Hoe groot de afstand tussen internationale ambities en de uitvoering daarvan is, blijkt uit het nieuwe syntheserapport van het VN-klimaatsecretariaat. Het rapport van 27 oktober 2026 onderzoekt 127 nieuwe nationale klimaatplannen, die samen 154 partijen bij het Klimaatakkoord van Parijs vertegenwoordigen.
Volgens de berekeningen zouden de gezamenlijke broeikasgasemissies in 2035 gemiddeld ongeveer 6 procent lager uitkomen dan in 2019, wanneer de nieuwe plannen volledig worden uitgevoerd. Als ook de voorwaardelijke onderdelen van die plannen worden gerealiseerd, kan de daling ongeveer 9 procent bedragen.
Dit zijn berekende scenario’s op basis van nationale toezeggingen, geen vastgestelde toekomstige emissiecijfers. Het rapport waarschuwt bovendien dat de gezamenlijke inspanningen nog onvoldoende zijn om de temperatuurdoelstelling van het Klimaatakkoord van Parijs binnen bereik te houden.
Het VN-syntheserapport over nationale klimaatplannen laat daarmee zien dat meer landen klimaatbeleid opnemen in hun economische en maatschappelijke plannen, maar dat de verwachte uitstootvermindering achterblijft bij wat volgens de wetenschap nodig is.
Wat betekenen de klimaatafspraken voor Nederland en Gelderland?
De internationale besluiten werken ook door in Europa en Nederland. Klimaatfinanciering, investeringen in duurzame energie, elektrificatie en uitbreiding van elektriciteitsnetten raken aan economische keuzes en de concurrentiepositie van bedrijven.
Voor Gelderland zijn vooral de gevolgen voor de energie-infrastructuur, industrie en het bedrijfsleven relevant. Meer elektrificatie vraagt om voldoende netcapaciteit en investeringen in energieopslag. De internationale doelstellingen vertalen zich niet automatisch in nieuwe verplichtingen voor afzonderlijke Gelderse bedrijven of gemeenten. Daarvoor zijn Europese, nationale en soms regionale besluiten nodig.
De onderhandelingen in Antalya lopen door tot en met 20 november. De uitkomsten moeten duidelijk maken welke aanvullende afspraken landen bereid zijn te maken en hoe de financiering en uitvoering van eerder overeengekomen klimaatmaatregelen verder worden georganiseerd.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 8
