De Israëlische verkiezingen van 27 oktober hebben de politieke verhoudingen in het land veranderd, maar bieden nog geen zekerheid over een andere koers tegenover de Palestijnen. Ook wanneer Benjamin Netanyahu plaatsmaakt voor oppositieleider Gadi Eisenkot, betekent dat niet automatisch een andere benadering van Gaza of de Westelijke Jordaanoever. Juist op die terreinen bestaan overeenkomsten tussen de belangrijkste kandidaten, naast duidelijke verschillen over het nederzettingenbeleid.
Nieuwe regering Israël: politieke meerderheid is nog geen beleidsverandering
Gelderland Magazine beschreef eerder hoe Netanyahu zijn parlementaire meerderheid verloor en waarom Arabisch geleide partijen een belangrijke rol kregen bij de regeringsvorming. De definitieve uitslag van de Israëlische verkiezingen bevestigt dat beeld: Likud behaalde 27 zetels, de partij van Eisenkot 21 en de twee Arabisch geleide verbanden samen 19 zetels. Geen van de politieke blokken beschikt zelfstandig over de benodigde 61 zetels. De officiële uitslag van de verkiezingen voor de 26e Knesset laat de verdeling per partij zien.
De formatie is inmiddels een volgende fase ingegaan. President Isaac Herzog maakte op 5 november bekend dat fracties met in totaal 67 parlementariërs Eisenkot hadden aanbevolen als kandidaat-premier. Netanyahu kreeg aanbevelingen van fracties die samen 46 zetels vertegenwoordigen. Herzog waarschuwde tegelijkertijd dat onderlinge veto’s tussen en binnen de politieke blokken het onduidelijk maken wie daadwerkelijk een regering kan vormen. Hij verwacht op zondag 8 november een kandidaat aan te wijzen, zo staat in de officiële verklaring van het Israëlische presidentschap.
De steun van Arabische partijen aan Eisenkot is daarbij niet hetzelfde als deelname aan een regering. De Gezamenlijke Lijst en Ra’am hebben aangegeven hem te willen aanbevelen, maar daarmee staat nog niet vast dat zij ministers zullen leveren of dat er afspraken komen over het regeringsbeleid. Ook de vraag of Eisenkot een regering kan vormen die afhankelijk is van hun parlementaire steun, blijft politiek gevoelig. De actuele formatieberichtgeving van Reuters beschrijft hoe de aanbevelingen en de onderlinge blokkades de mogelijkheden beperken.
Gaza: ook Eisenkot stelt ontwapening van Hamas centraal
Een machtswisseling in Israël betekent niet zonder meer dat de militaire en politieke uitgangspunten voor Gaza veranderen. In de verkiezingscampagne hebben Netanyahu en Eisenkot allebei aangegeven dat Hamas zijn wapens moet inleveren. Beiden hebben bovendien gewaarschuwd dat Israël de militaire operaties kan hervatten wanneer Hamas niet ontwapent. Dat blijkt uit de vergelijking van hun standpunten die Reuters voorafgaand aan de verkiezingen publiceerde.
Eisenkot heeft wel een termijn genoemd voor het vervangen van het bestuur van Hamas in Gaza. Volgens de berichtgeving van Reuters wil hij dat Hamas-bestuur binnen achttien maanden beëindigen, via diplomatieke of militaire middelen. Dat is een politiek voornemen en geen vastgesteld regeringsbesluit. Of hij dit plan kan uitvoeren, hangt onder meer af van de samenstelling van een nieuwe regering, de internationale onderhandelingen en de veiligheidssituatie.
Voor de toekomst van Gaza bestaat daarnaast een internationaal kader. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft in november 2025 met resolutie 2803 het internationale plan voor Gaza onderschreven. Daarin wordt onder meer een tijdelijke internationale bestuursstructuur beschreven en wordt een mogelijke latere overdracht van het bestuur aan de Palestijnse Autoriteit gekoppeld aan hervormingen en voorwaarden rond veiligheid en bestuurlijke capaciteit. De resolutie noemt ook een mogelijk politiek traject richting Palestijnse zelfbeschikking en staatsvorming. De precieze uitvoering daarvan is afhankelijk van de betrokken partijen. De volledige tekst staat in VN-Veiligheidsraadresolutie 2803.
De humanitaire situatie maakt duidelijk hoe groot de praktische opgave blijft. In het rapport over 29 oktober 2026 beschrijft het VN-bureau voor humanitaire zaken OCHA onder meer aanhoudende beschietingen en veiligheidsincidenten in Gaza, problemen rond de toegang tot hulp en de kwetsbare omstandigheden op opvanglocaties. Het rapport vermeldt ook dat de wintervoorbereidingen plaatsvinden terwijl veel ontheemde gezinnen onvoldoende onderdak en sanitaire voorzieningen hebben. De bevindingen zijn opgenomen in het OCHA-rapport over de humanitaire situatie van 29 oktober.
Westelijke Jordaanoever: verschil over nederzettingenbeleid
Op de Westelijke Jordaanoever zijn de verschillen tussen Netanyahu en Eisenkot concreter. Netanyahu’s huidige politieke partners omvatten partijen die uitbreiding van Israëlische controle en annexatie van delen van het gebied steunen. Eisenkot heeft zich eveneens niet uitgesproken voor een onafhankelijke Palestijnse staat en ondersteunt Israëlische nederzettingen wanneer die volgens de Israëlische wet zijn toegestaan. Hij heeft zich volgens Reuters wel uitgesproken tegen niet-geautoriseerde buitenposten, geweld door kolonisten en bouwplannen in het gebied E1.
Dat verschil kan gevolgen hebben voor de ruimte die een toekomstige regering geeft aan verdere nederzettingenbouw en aan handhaving tegen buitenposten en geweld. Het betekent echter niet dat Eisenkot een koers richting een Palestijnse staat heeft aangekondigd. De politieke standpunten zoals die tijdens de campagne naar voren kwamen, bieden daarvoor geen onderbouwing.
De internationale juridische beoordeling van het nederzettingenbeleid is duidelijker. De VN-Veiligheidsraad stelde in resolutie 2334 uit 2016 dat Israëlische nederzettingen in het sinds 1967 bezette Palestijnse gebied geen juridische geldigheid hebben en in strijd zijn met het internationaal recht. Het Internationaal Gerechtshof kwam in zijn advies van 19 juli 2024 eveneens tot het oordeel dat de Israëlische aanwezigheid in het bezette Palestijnse gebied onrechtmatig is en dat nieuwe nederzettingsactiviteiten onmiddellijk moeten worden beëindigd. Het gaat om een advies van het Hof, niet om een vonnis in een procedure tussen twee staten. De juridische bevindingen zijn terug te lezen in het advies van het Internationaal Gerechtshof.
De actuele ontwikkelingen op de Westelijke Jordaanoever laten zien dat het niet alleen om politieke standpunten gaat. OCHA registreerde tussen 1 en 26 oktober 2026 397 incidenten van kolonistengeweld met gewonden of materiële schade. Volgens het VN-bureau was dat het hoogste maandelijkse aantal sinds het begin van de registratie in 2006. Hetzelfde rapport beschrijft beperkingen voor Palestijnse boeren tijdens de olijfoogst en ontheemding van families door geweld en toegangsbeperkingen. Deze cijfers zijn afkomstig uit de registratie van OCHA en moeten worden onderscheiden van afzonderlijke politieke verklaringen of beschuldigingen.
Politieke wisseling biedt nog geen zekerheid voor Palestijnen
De verkiezingsuitslag heeft Netanyahu’s positie verzwakt, maar de mogelijke opvolger heeft op belangrijke onderdelen geen tegengesteld beleid aangekondigd. Zowel de toekomstige veiligheidssituatie in Gaza als de ontwikkeling van het nederzettingenbeleid op de Westelijke Jordaanoever zal mede afhangen van de coalitie die uiteindelijk wordt gevormd. Ook de internationale afspraken over Gaza en de juridische verplichtingen rond het bezette Palestijnse gebied blijven daarbij van belang.
De komende formatie maakt duidelijk welke partijen invloed krijgen op die keuzes. Pas wanneer een nieuwe regering aantreedt en concrete besluiten neemt, kan worden vastgesteld of de verkiezingen daadwerkelijk tot beleidsveranderingen leiden.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 6
