Voor het eerst is wetenschappelijk aangetoond dat de HPV-vaccinatie niet alleen baarmoederhalskanker voorkomt, maar ook daadwerkelijk levens redt. Uit een grootschalig onderzoek in Engeland, gepubliceerd in The Lancet, blijkt dat onder jonge vrouwen die op 12- of 13-jarige leeftijd zijn gevaccineerd geen sterfgevallen door baarmoederhalskanker meer zijn vastgesteld vóór hun dertigste levensjaar. Volgens de onderzoekers behoort dit tot het sterkste bewijs tot nu toe dat het vaccin niet alleen infecties voorkomt, maar ook sterfte door kanker vermindert. Lees het volledige onderzoek in The Lancet – HPV vaccination and cervical cancer mortality.
De uitkomsten staan in schril contrast met de aanhoudende maatschappelijke discussie over de HPV-vaccinatie in Nederland. Terwijl op sociale media nog regelmatig wordt getwijfeld aan de werkzaamheid of veiligheid van het vaccin, stapelen de wetenschappelijke onderzoeken zich juist op.
Honderden levens al gered
De onderzoekers analyseerden de sterftecijfers in Engeland sinds de invoering van het nationale HPV-vaccinatieprogramma in 2008. Hun conclusie is opvallend: de vaccinatie heeft naar schatting nu al ongeveer tweehonderd sterfgevallen door baarmoederhalskanker voorkomen. Naarmate de eerste gevaccineerde generaties ouder worden, verwachten de onderzoekers dat dit aantal de komende decennia verder zal oplopen. Een samenvatting van de resultaten is ook te vinden bij Cancer Research UK.
Zweden zag als eerste enorme daling
Al eerder liet Zweden zien hoe groot het effect van vaccinatie kan zijn. Een onderzoek onder ruim 1,6 miljoen meisjes en vrouwen toonde aan dat meisjes die vóór hun zeventiende verjaardag waren gevaccineerd 88 procent minder kans hadden op baarmoederhalskanker dan niet-gevaccineerde leeftijdsgenoten. Het European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) noemt dit een van de sterkste bewijzen dat HPV-vaccinatie daadwerkelijk kanker voorkomt.
Australië op weg naar uitroeiing
Australië behoort eveneens tot de landen waar de effecten inmiddels duidelijk zichtbaar zijn. Door een hoge vaccinatiegraad onder zowel meisjes als jongens zijn HPV-infecties, genitale wratten en voorstadia van baarmoederhalskanker spectaculair afgenomen. Internationale organisaties verwachten dat Australië binnen afzienbare tijd het eerste land ter wereld kan worden waar baarmoederhalskanker vrijwel is verdwenen als volksgezondheidsprobleem. Meer hierover is te lezen bij de Union for International Cancer Control (UICC).
Ook Nederland ziet duidelijke effecten
Ook in Nederland neemt het bewijs toe. Onderzoek van het RIVM laat zien dat de vaccinatie niet alleen gevaccineerde jongeren beschermt, maar ook de verspreiding van HPV afremt. Daardoor profiteren ook mensen die zelf niet zijn gevaccineerd van een lagere viruscirculatie.
Volgens het RIVM beschermen de huidige vaccins voor 89 tot bijna 100 procent tegen infecties met de belangrijkste hoogrisicotypen van HPV. Ook ernstige voorstadia van baarmoederhalskanker komen veel minder vaak voor bij gevaccineerde vrouwen. Het volledige wetenschappelijke overzicht staat in het rapport RIVM – Human papillomavirus (HPV) vaccination (2024).
Waarom blijft de twijfel bestaan?
Ondanks deze resultaten blijft de vaccinatie onderwerp van discussie. Deskundigen noemen verschillende oorzaken. Omdat HPV seksueel wordt overgedragen, ervaren sommige ouders de noodzaak minder direct. Daarnaast spelen desinformatie op sociale media, zorgen over mogelijke bijwerkingen en een bredere scepsis tegenover vaccinaties een rol.
Wetenschappelijke veiligheidsstudies laten echter een consistent beeld zien. Wereldwijd zijn inmiddels honderden miljoenen doses toegediend. Grote internationale onderzoeken hebben geen verhoogd risico gevonden op ernstige bijwerkingen die aan het vaccin zijn toe te schrijven. De meest voorkomende reacties zijn tijdelijk, zoals pijn op de injectieplaats, hoofdpijn of kortdurend flauwvallen na de prik. Een overzicht van de veiligheid van de vaccins is te vinden bij het RIVM – HPV-vaccinatie en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
