De Tweede Kamer heeft donderdagavond 12 november het Belastingplan 2027 aangenomen met een meerderheid van slechts twee stemmen. De uitslag van 76 voor en 74 tegen verhult echter een diep conflict binnen de coalitie. De VVD stemde tegen het belastingplan van het eigen kabinet, nadat coalitiepartners D66 en CDA buiten de VVD om afspraken hadden gemaakt met oppositiepartijen PRO en Volt. Premier Rob Jetten moet nu proberen de samenwerking tussen de drie regeringspartijen te herstellen. Voor VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans ligt de vraag op tafel of de bestaande coalitieafspraken nog voldoende basis bieden om gezamenlijk verder te regeren.
Belastingplan 2027 aangenomen na akkoord D66, CDA, PRO en Volt
De aanleiding voor de politieke crisis ligt bij een gewijzigd amendement van Jesse Klaver (PRO) en Laurens Dassen (Volt). D66 en CDA bereikten daarover overeenstemming met beide oppositiepartijen, zonder dat de VVD met de wijziging instemde. Het voorstel, geregistreerd als Kamerstuk 37022-80, bevat een pakket maatregelen waarmee de belastingdruk op arbeid wordt verlaagd en de belastingheffing op vermogen wordt aangepast.
De afspraken moeten volgens de indieners ongeveer 1 miljard euro verschuiven van de belasting op vermogen naar lastenverlichting voor werkenden. Daarvoor worden onder meer wijzigingen voorgesteld in box 3, de erf- en schenkbelasting en de fiscale behandeling van schenkingen op papier. Ook wordt de laagste belastingschijf in box 1 verlaagd. De term ‘miljonairsbelasting’, die in het politieke debat wordt gebruikt, is daarbij geen letterlijke omschrijving van een algemene belasting op het totale vermogen van miljonairs. Het gaat om specifieke aanpassingen van bestaande belastingregels.
Het amendement werd aangenomen met 79 stemmen voor. Vervolgens kwam het Belastingplan 2027 zelf bij de eindstemming op 76 stemmen voor en 74 tegen. De VVD stemde tegen, evenals verschillende oppositiepartijen. D66 en CDA stemden wel voor, samen met onder meer PRO, Volt, ChristenUnie, DENK, de Partij voor de Dieren en 50PLUS. De officiële uitslag is terug te vinden in het stemmingsdossier van de Tweede Kamer.
VVD verzet zich tegen gang van zaken binnen coalitie
Voor de VVD gaat het conflict niet alleen over de inhoud van de belastingmaatregelen. De partij heeft vooral bezwaar tegen de manier waarop D66 en CDA tot overeenstemming zijn gekomen met oppositiepartijen. Volgens de VVD worden daarmee afspraken uit het coalitieakkoord onder druk gezet en ontstaat er onzekerheid over de gezamenlijke koers van het kabinet.
VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans liet na de stemming weten dat hij de gang van zaken onaanvaardbaar vindt. Hij kondigde geen onmiddellijk vertrek uit het kabinet aan, maar gaf aan dat binnen de coalitie een fundamenteel gesprek nodig is over de toekomstige samenwerking. De partij wil duidelijkheid over de manier waarop belangrijke besluiten voortaan worden voorbereid en genomen.
De situatie is bijzonder omdat de VVD niet alleen deel uitmaakt van de coalitie, maar ook minister van Financiën Eelco Heinen levert. Hij is verantwoordelijk voor de financiële portefeuille waaronder het Belastingplan valt. Dat zijn partij tegen het wetsvoorstel stemde, maakt de politieke verhoudingen binnen het kabinet extra ingewikkeld. Een tegenstem van een regeringspartij betekent overigens niet automatisch dat de betreffende minister of partij juridisch niet meer aan de uitvoering van een eenmaal aangenomen wet kan meewerken.
Rob Jetten wil coalitie met VVD en CDA behouden
Premier Rob Jetten heeft na de stemming aangegeven dat de samenwerking een nieuwe start nodig heeft. Hij wil voorkomen dat de onenigheid leidt tot het uiteenvallen van de coalitie. Vrijdagochtend 13 november staat overleg gepland met vicepremiers Dilan Yeşilgöz namens de VVD en Bart van den Brink namens het CDA.
Ook CDA-leider Henri Bontenbal heeft zich uitgesproken voor voortzetting van de samenwerking. De partij heeft belang bij een kabinet dat de afgesproken plannen kan uitvoeren, maar moet tegelijkertijd rekening houden met de ontstane vertrouwensbreuk. D66 heeft eveneens aangegeven de VVD binnen de coalitie te willen houden.
De drie partijen vormen samen een minderheidskabinet en beschikken met 66 van de 150 zetels niet over een meerderheid in de Tweede Kamer. Voor wetgeving zijn zij daarom afhankelijk van steun van oppositiepartijen. De gebeurtenissen rond het Belastingplan maken duidelijk dat die constructie niet alleen vraagt om onderhandelingen met de oppositie, maar ook om onderlinge overeenstemming over de grenzen van die onderhandelingen.
Belastingplan 2027 nog niet definitief afgerond
De aanneming in de Tweede Kamer betekent nog niet dat de voorgestelde belastingmaatregelen definitief zijn. De Eerste Kamer moet het wetsvoorstel eveneens behandelen en goedkeuren voordat de wettelijke wijzigingen van kracht kunnen worden. Ook daar beschikt het kabinet niet over een vanzelfsprekende meerderheid.
Daarnaast moet bij de verdere behandeling aandacht blijven voor de financiële onderbouwing en de uitvoerbaarheid van de maatregelen. Een deel van de voorgestelde opbrengst uit de aanpak van fiscale constructies moet nog nader worden uitgewerkt. De politieke afspraak over de verdeling van de belastingdruk betekent dus niet dat alle financiële en uitvoeringstechnische vragen al zijn opgelost.
De parlementaire behandeling is te volgen via het officiële dossier van het Belastingplan 2027. Daarin staan ook de ingediende amendementen en de verdere procedure.
Eerdere waarschuwingen over de positie van kabinet-Jetten
Gelderland Magazine schreef eerder over de kwetsbare positie van het minderheidskabinet. In het artikel Algemene Politieke Beschouwingen 2026: kabinet-Jetten overleeft motie van wantrouwen, maar politieke ruimte blijft beperkt kwam al naar voren dat de coalitie voor belangrijke besluiten afhankelijk is van wisselende meerderheden in de Tweede Kamer.
Ook het artikel JA21, BBB en SGP stellen voorwaarden aan steun kabinet: gevolgen voor belasting, stikstof en asiel beschreef hoe oppositiepartijen hun steun aan het Belastingplan en de begrotingen verbinden aan beleidswijzigingen. De huidige situatie gaat een stap verder: niet alleen de oppositie stelt voorwaarden, ook binnen de regeringscoalitie is een openlijk conflict ontstaan over de koers en de besluitvorming.
De gesprekken van vrijdag moeten duidelijk maken of de drie coalitiepartijen nog gezamenlijk verder kunnen. Op het moment van schrijven is nog geen besluit bekend over de positie van de VVD. Evenmin is duidelijk of de partijen nieuwe afspraken kunnen maken die voldoende vertrouwen bieden voor voortzetting van de samenwerking.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van Gelderland Magazine op basis van openbare Kamerstukken, amendementen, stemmingsuitslagen en openbare verklaringen van betrokken politieke partijen.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 24





