De VVD staat een jaar na de Tweede Kamerverkiezingen onder druk. Bij de verkiezingen van 29 oktober 2025 behaalde de partij 22 zetels. In verschillende peilingen van oktober en november 2026 ligt de VVD daar aanzienlijk onder. De terugval roept vragen op over de politieke koers, het leiderschap van Dilan Yeşilgöz en de gevolgen van de regeringsdeelname. Vooral de concurrentie van JA21 speelt een rol in de veranderende politieke verhoudingen.
VVD-peilingen: van 22 zetels naar een aanzienlijk lager niveau
De officiële verkiezingsuitslag van de Kiesraad bevestigt dat de VVD bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 22 zetels behaalde. Een jaar later laten verschillende onderzoeksbureaus een ander beeld zien. Ipsos I&O kwam op 14 oktober 2026 uit op 15 virtuele zetels. EenVandaag en Verian noteerden eind oktober 16 zetels.
De uitkomsten van peilingen zijn niet zonder meer onderling vergelijkbaar. Onderzoeksbureaus gebruiken verschillende methoden, steekproeven en meetmomenten. Bovendien gaat het om momentopnamen van de politieke voorkeur van ondervraagde kiezers en niet om voorspellingen van toekomstige verkiezingsuitslagen. Wel laten de metingen zien dat de VVD aanzienlijk lager staat dan bij de verkiezingen van 2025.
Waarom verliest de VVD kiezers aan JA21?
Een belangrijke aanwijzing voor de terugval komt uit de zetelpeiling van Ipsos I&O van 16 oktober 2026. De VVD verloor volgens de onderzoekers sinds de verkiezingen zeven virtuele zetels. Een belangrijk deel van de verschuiving gaat richting JA21, dat in dezelfde peiling op 18 zetels uitkomt. Dat zijn er negen meer dan bij de verkiezingen van 2025.
De onderzoekers vroegen voormalige VVD-kiezers naar hun beweegredenen. Een deel vindt dat de VVD te veel naar links is opgeschoven en te sterk leunt op D66 en Progressief Nederland (PRO). Ook wordt de partij een gebrek aan daadkracht en standvastigheid verweten. Dit zijn opvattingen van ondervraagde kiezers en geen onafhankelijk vastgestelde eigenschappen van het VVD-beleid.
JA21 trekt daarnaast voormalige kiezers van de PVV en Forum voor Democratie aan. De groei van de partij is dus niet uitsluitend afkomstig van de VVD. De verschuivingen maken wel duidelijk dat de concurrentie op rechts is toegenomen en dat voormalige VVD-kiezers andere politieke mogelijkheden overwegen.
Dilan Yeşilgöz en de discussie over het VVD-leiderschap
Naast de politieke koers speelt de positie van Dilan Yeşilgöz een rol. Uit onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel van 13 oktober 2026 blijkt dat slechts een kwart van de ondervraagde VVD-stemmers haar opnieuw als lijsttrekker wil zien. Dertien procent beschouwt haar op dat moment als de meest geschikte persoon voor die functie.
Het onderzoek werd gehouden op 12 en 13 oktober onder 12.919 panelleden die bij de Tweede Kamerverkiezingen op de VVD hadden gestemd. De resultaten zijn gewogen op verschillende achtergrondkenmerken. Een opiniepanel is echter niet hetzelfde als een willekeurige steekproef uit de gehele bevolking.
Een deel van de respondenten verwijt Yeşilgöz dat de partij onvoldoende herkenbaar is geworden. Tegelijkertijd komt uit het onderzoek geen breed gedragen alternatief naar voren. Namen als Ruben Brekelmans, Vincent Karremans en Eelco Heinen worden genoemd, maar geen van hen geniet volgens de onderzoeksresultaten overtuigende steun. De partijtop blijft Yeşilgöz steunen.
Kabinet-Jetten brengt de VVD in een ingewikkelde positie
Sinds 23 februari 2026 maakt de VVD samen met D66 en CDA deel uit van het kabinet-Jetten. De coalitie beschikt niet over een meerderheid in de Tweede Kamer en moet voor belangrijke voorstellen steun zoeken bij oppositiepartijen. Dat vraagt om onderhandelingen en compromissen met partijen die op verschillende onderwerpen andere politieke uitgangspunten hebben.
Voor de VVD betekent dit dat de partij tegelijkertijd haar eigen verkiezingsprogramma moet verdedigen en verantwoordelijkheid draagt voor gezamenlijk kabinetsbeleid. Uit het onderzoek van EenVandaag blijkt dat 49 procent van de ondervraagde VVD-stemmers vindt dat de partij beter in de oppositie had kunnen plaatsnemen. Die uitkomst laat zien dat de keuze voor regeringsdeelname binnen de onderzochte achterban ter discussie staat.
Ook de samenwerking met PRO zorgt voor verdeeldheid. De partij maakt geen deel uit van het kabinet, maar speelt als oppositiepartij wel een rol bij het bereiken van parlementaire meerderheden. Het terugdraaien van geplande bezuinigingen op de sociale zekerheid leidde tot kritiek van VVD-kiezers die een andere koers hadden verwacht.

VVD-kiezers wijzen niet alle beleidskeuzes af
Opvallend is dat de onvrede over de politieke koers niet automatisch betekent dat VVD-kiezers alle kabinetsbesluiten afwijzen. Uit het Ipsos-onderzoek blijkt dat 45 procent van de ondervraagde VVD-kiezers achter het handhaven van de bestaande WW-regeling staat, tegenover 30 procent die daartegen is. Bij het handhaven van de hoogte van de WIA-uitkeringen gaat het om respectievelijk 41 en 23 procent.
De cijfers maken duidelijk dat er onderscheid bestaat tussen de beoordeling van afzonderlijke beleidsmaatregelen en het vertrouwen in de manier waarop politieke besluiten tot stand komen. Kiezers kunnen een maatregel ondersteunen en tegelijkertijd kritiek hebben op de onderhandelingen of op de positie die hun partij daarin inneemt.
Dat spanningsveld is ook zichtbaar bij andere politieke partijen. Oppositiekiezers verwachten dat hun partijen constructief samenwerken, maar willen tegelijkertijd dat zij vasthouden aan hun principes. Voor een minderheidskabinet betekent dit dat het vinden van meerderheden niet alleen een parlementaire, maar ook een politieke uitdaging is.
VVD en de veranderende politieke verhoudingen
De terugval van de VVD staat niet op zichzelf. Ook D66 verliest in verschillende peilingen zetels ten opzichte van de verkiezingsuitslag. Uit een onderzoek van EenVandaag naar de politieke verhoudingen een jaar na de verkiezingen blijkt dat teleurgestelde kiezers van VVD en PVV hun voorkeur onder meer verleggen naar JA21 en Forum voor Democratie.
Gelderland Magazine besteedde eerder aandacht aan de kwetsbare positie van het minderheidskabinet in het artikel Algemene Politieke Beschouwingen 2026: kabinet-Jetten overleeft motie van wantrouwen, maar politieke ruimte blijft beperkt. Daarin stond vooral de zoektocht naar parlementaire meerderheden centraal. De recente peilingen voegen daar een andere dimensie aan toe: de gevolgen van die politieke verhoudingen voor de electorale steun aan de regeringspartijen.
Voor de VVD blijven verschillende vragen open. Hoeveel ruimte heeft de partij om binnen het minderheidskabinet haar eigen politieke koers zichtbaar te maken? Welke betekenis heeft de kritiek op Yeşilgöz voor de interne verhoudingen? En in hoeverre zijn de kiezers die naar JA21 of andere partijen zijn vertrokken bereid hun voorkeur opnieuw te veranderen?
De beschikbare onderzoeken laten zien hoe kiezers op verschillende momenten over de VVD denken. Of die opvattingen blijvend zijn en welke gevolgen zij hebben voor toekomstige verkiezingen, valt op basis van deze peilingen niet vast te stellen.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van Gelderland Magazine op basis van openbare verkiezingsuitslagen, onderzoeksrapporten en eerdere journalistieke publicaties.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 106





