Stalero uit Barneveld heeft met de Matra ST 747 de vakjuryprijs Industrie & Logistiek gewonnen tijdens de Innovatieprijs Regio Foodvalley 2026. De machine is ontwikkeld voor de hoogwaardige verwerking van afgedankte zonnepanelen. Met behulp van lasertechnologie moet de installatie de verschillende materiaallagen van zonnepanelen van elkaar kunnen scheiden, zodat waardevolle grondstoffen opnieuw beschikbaar komen. De ontwikkeling richt zich op een groeiend vraagstuk binnen de energietransitie: wat gebeurt er met zonnepanelen wanneer ze het einde van hun gebruiksduur bereiken?
Stalero Barneveld wint innovatieprijs voor zonnepanelenrecycling
De prijsuitreiking vond plaats op dinsdag 27 oktober 2026 in De Hof in Renswoude. Stalero won de vakjuryprijs in de categorie Industrie & Logistiek. De officiële bekendmaking door Regio Foodvalley beschrijft de Matra ST 747 als een vernieuwend ontwerp voor een recyclingproces waarbij een laser wordt ingezet om de lijmverbindingen tussen onderdelen van zonnepanelen te verbreken.
Bij de ontwikkeling zijn Sander de Vree en Hanno van de Bunt betrokken. Zij zoeken volgens de organisatie nog recyclepartners om de productielijn daadwerkelijk te realiseren. De gewonnen prijs betekent daarmee erkenning voor de technische ontwikkeling, maar is geen bevestiging dat de complete installatie al op commerciële schaal in gebruik is.
Gelderland Magazine besteedde op 7 oktober al aandacht aan Stalero in het artikel Negen innovatieve bedrijven uit Regio Foodvalley genomineerd voor innovatieprijs. Daarin stonden de negen genomineerde ondernemingen centraal. Deze publicatie gaat verder in op de recyclingtechniek en de economische en industriële achtergrond van de ontwikkeling.
Waarom zonnepanelen moeilijk te recyclen zijn
Zonnepanelen zijn ontworpen om jarenlang bestand te zijn tegen weersinvloeden, vocht en temperatuurwisselingen. Daarom zijn de verschillende onderdelen stevig met elkaar verbonden. Bij gangbare kristallijne zonnepanelen bestaat de constructie onder meer uit glas, siliciumzonnecellen, kunststofachtige inkapselingslagen, elektrische verbindingen en een beschermende achterlaag.
Die constructie levert tijdens het gebruik voordelen op, maar maakt het ontmantelen ingewikkeld. Wanneer zonnepanelen worden vermalen, kunnen verschillende materialen met elkaar vermengd raken. Daardoor wordt het lastiger om grondstoffen in een voldoende zuivere vorm terug te winnen.
De Matra ST 747 moet dit probleem aanpakken door de lijmverbindingen met behulp van laserlicht te verbreken. Hierdoor kunnen de verschillende onderdelen afzonderlijk worden verwerkt. Het terugwinnen van bruikbare grondstoffen is vervolgens afhankelijk van de verdere verwerking en scheiding.
Het onderscheid tussen de materialen is daarbij belangrijk. Het glas vormt een afzonderlijke materiaalstroom, terwijl silicium onderdeel is van de zonnecellen. Zilver wordt onder meer gebruikt in de elektrische verbindingen van zonnecellen. Het terugwinnen van deze grondstoffen vraagt daarom om verschillende verwerkingsstappen.
RIVM waarschuwt voor groeiende afvalstroom zonnepanelen
De ontwikkeling van nieuwe recyclingtechnieken is relevant vanwege de verwachte groei van het aantal zonnepanelen dat wordt afgedankt. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) onderzocht in het rapport Recycling of solar panels: Comparison of scenarios for a more circular and safe product chain, gepubliceerd op 15 mei 2024, verschillende mogelijkheden om materialen uit zonnepanelen terug te winnen. Het onderzoek vergelijkt vier recyclingmethoden met de bestaande verwerkingspraktijk. Daarbij wordt onder meer gekeken naar het hergebruik van glas, zonnecellen en materiaal uit de achterzijde van zonnepanelen, en naar de milieueffecten van de verschillende methoden.
Volgens het onderzoek neemt de hoeveelheid afgedankte kristallijne siliciumzonnepanelen in Nederland na 2035 sterk toe. Het RIVM verwacht in zijn prognose een stijging van ongeveer 10.000 ton naar 230.000 ton in 2045. Dit zijn geraamde hoeveelheden, geen vastgestelde toekomstige afvalvolumes.
Het instituut vergeleek vier mogelijke recyclingmethoden met de bestaande verwerkingspraktijk. Daarbij werden onder meer de terugwinning van glas, silicium en materiaal uit de achterlaag onderzocht. Volgens het onderzoek kunnen de onderzochte alternatieven bijdragen aan een meer circulaire verwerking en een lagere milieubelasting.
Ook de aanwezigheid van potentieel schadelijke stoffen vraagt aandacht. Het RIVM noemt onder meer lood, antimoon en PFAS in bepaalde onderdelen van zonnepanelen. De gekozen verwerkingsmethode bepaalt mede of deze stoffen vrijkomen en hoe mens en milieu eraan kunnen worden blootgesteld.
Nederlandse recyclingcijfers laten verschil zien tussen inzameling en verwerking
De Monitor Zon-PV 2025 van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) geeft inzicht in de Nederlandse inzamelings- en recyclingcijfers over 2024. Volgens tabel 5.1 op pagina 47 werd in Nederland dat jaar 2.219 ton aan zonnepanelen ingezameld. De geregistreerde hoeveelheid recycling in Nederland bedroeg 46 ton. Voor de Europese Unie vermeldt de monitor 1.727 ton gerecyclede zonnepanelen. De cijfers zijn afkomstig van het Nationaal (W)EEE-register en laten zien dat inzameling en daadwerkelijke recycling afzonderlijke activiteiten zijn. De monitor vermeldt bovendien dat de bestemming van de overige ingezamelde zonnepanelen niet bekend is.
De RVO maakt daarbij duidelijk dat de hoeveelheid ingezamelde zonnepanelen niet gelijkstaat aan de hoeveelheid die daadwerkelijk wordt gerecycled. De bestemming van de overige ingezamelde zonnepanelen is volgens de monitor niet bekend. De cijfers moeten daarom zorgvuldig worden geïnterpreteerd en zeggen niet dat de volledige resterende hoeveelheid verloren is gegaan.
Voor bedrijven die zich bezighouden met recyclingtechnologie ontstaat hierdoor een technische en organisatorische opgave. Het gaat niet alleen om het verzamelen van afgedankte panelen, maar ook om het scheiden van materialen en het opnieuw beschikbaar maken daarvan als grondstof.
Ook TNO ontwikkelt lasertechnologie voor zonnepanelenrecycling
De toepassing van lasers bij het ontmantelen van zonnepanelen is ook onderwerp van onderzoek bij TNO. Het onderzoeksinstituut beschreef op 15 mei 2026 in de publicatie TNO’s lasertechnologie: gamechanger voor circulaire zonne-energie een eigen ontwikkelde methode waarbij een krachtige laser de hechting tussen de zonnecellen en het inkapselingsmateriaal (encapsulant) gericht verzwakt. Hierdoor kunnen de verschillende materiaallagen gecontroleerd van elkaar worden gescheiden, zonder het volledige paneel te verhitten of chemisch te behandelen. Volgens TNO blijft het glas daarbij intact en komen de zonnecellen met weinig lijmresten vrij.
Volgens TNO kan deze methode leiden tot een schonere scheiding van materialen, waarbij onder meer glas en zonnecellen beter behouden blijven. Het instituut onderzoekt daarnaast de mogelijkheden om zilver en silicium terug te winnen. TNO noemt in zijn eigen onderzoek een mogelijk terugwinningspercentage van 99 procent voor zilver. Dat percentage betreft de door TNO onderzochte technologie en mag niet worden toegeschreven aan de Matra ST 747.
De ontwikkeling bij TNO en die van Stalero zijn afzonderlijke innovaties. Uit de beschikbare openbare informatie blijkt niet dat beide machines dezelfde technische uitvoering gebruiken of dat de onderzoeksresultaten rechtstreeks vergelijkbaar zijn.
Recyclepartners gezocht voor verdere ontwikkeling
Voor Stalero is samenwerking met andere bedrijven een belangrijk onderdeel van de volgende ontwikkelingsfase. Bij de bekendmaking van de innovatieprijs gaf de organisatie aan dat het bedrijf recyclepartners zoekt om de productielijn verder te realiseren.
Daarbij zijn verschillende schakels van belang. Afgedankte zonnepanelen moeten beschikbaar komen voor verwerking, de machine moet de verschillende materialen kunnen scheiden en er moeten mogelijkheden zijn om de teruggewonnen grondstoffen opnieuw te gebruiken of te verkopen.
Over de beoogde verwerkingscapaciteit, de investeringskosten, het energiegebruik en de daadwerkelijke terugwinningspercentages van de Matra ST 747 zijn in de geraadpleegde openbare bronnen geen onafhankelijk geverifieerde gegevens gepubliceerd. Ook is niet bekendgemaakt wanneer de productielijn op commerciële schaal operationeel moet zijn.
De innovatie uit Barneveld bevindt zich daarmee binnen een bredere ontwikkeling waarin machinebouw, afvalverwerking en grondstoffenterugwinning samenkomen. De komende jaren zal blijken welke recyclingtechnieken technisch en economisch op grotere schaal toepasbaar zijn.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 26





