Gelre ziekenhuizen heeft een nieuwe stap gezet in de voorbereiding van PET-onderzoeken. Het ziekenhuis heeft de KARL100 in gebruik genomen, een geautomatiseerd systeem waarmee radioactieve vloeistoffen per patiënt kunnen worden afgemeten. Tot voor kort was Gelre voor de levering van patiëntspecifieke spuiten afhankelijk van een externe leverancier. Met de nieuwe werkwijze wil het ziekenhuis onderzoeken flexibeler plannen, minder afhankelijk worden van externe leveringen en de mogelijkheden voor nucleaire diagnostiek binnen de eigen organisatie uitbreiden. De introductie roept tegelijkertijd vragen op over de daadwerkelijke tijdwinst, de kostenbesparing en de gevolgen voor de veiligheid van medewerkers.
KARL100 bij Gelre ziekenhuizen maakt voorbereiding PET-scans flexibeler
Gelre ziekenhuizen maakte de ingebruikname op 5 november 2026 bekend. Het apparaat wordt ingezet bij de afdeling Radiologie en Nucleaire Geneeskunde. Volgens het ziekenhuis werden de benodigde spuiten met radioactieve vloeistof voorheen op maat besteld bij een externe leverancier. Daardoor moest de planning ruim van tevoren vaststaan en waren bepaalde onderzoeken niet altijd binnen de eigen organisatie mogelijk.
Met de KARL100 kan Gelre de benodigde hoeveelheid radioactieve vloeistof nu grotendeels automatisch zelf afmeten. Nucleair geneeskundige Marc Zuijdwijk geeft aan dat het ziekenhuis daardoor korter van tevoren onderzoeken kan voorbereiden en beter kan inspelen op de behoeften van patiënten. Ook verwacht Gelre op termijn meer soorten onderzoeken zelf te kunnen uitvoeren waarvoor patiënten eerder soms naar een andere zorginstelling moesten worden verwezen.
Dat laatste is voor de regionale zorg een relevante ontwikkeling. Minder afhankelijkheid van externe levering kan de organisatie meer ruimte geven bij het plannen van onderzoeken. Of dit daadwerkelijk leidt tot kortere wachttijden en minder doorverwijzingen, moet echter nog blijken. Gelre heeft bij de bekendmaking geen vergelijkende cijfers gepubliceerd over wachttijden, aantallen onderzoeken of het aantal patiënten dat voorheen elders terechtkwam.
Wat doet de KARL100 bij een PET-scan?
Een PET-scan, voluit positronemissietomografie, is een onderzoek waarmee artsen bepaalde processen in het lichaam zichtbaar kunnen maken. Daarvoor krijgt de patiënt een radiofarmacon toegediend. Dit bestaat uit een radioactief radionuclide dat gekoppeld is aan een tracer. Die tracer zorgt ervoor dat de stof zich naar bepaalde organen of weefsels verplaatst. De scanner registreert de uitgezonden straling en maakt daarvan beelden die artsen kunnen gebruiken bij diagnostiek en het beoordelen van ziekteprocessen.
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) legt uit dat medische radionucliden onder meer worden gebruikt bij onderzoek naar kanker, maar ook bij aandoeningen binnen andere medische specialismen. Welke radioactieve stof wordt gebruikt, hangt af van het doel van het onderzoek.
De KARL100 is niet de PET-scanner zelf, maar een systeem voor het voorbereiden en doseren van radiofarmaca. De apparatuur meet de benodigde hoeveelheid af en ondersteunt de verdere toediening. Daarmee richt de innovatie zich op een onderdeel van het onderzoeksproces dat voor de patiënt grotendeels buiten beeld blijft, maar organisatorisch en technisch belangrijk is.
Stralingsveiligheid bij KARL100: wat blijkt uit onderzoek?
Een van de voordelen die Gelre noemt, is de beperking van de stralingsbelasting voor medewerkers. Doordat het afmeten en klaarmaken van de radioactieve vloeistof grotendeels automatisch gebeurt, zijn bepaalde handmatige handelingen minder noodzakelijk. Dat is relevant, omdat medewerkers die met radioactieve stoffen werken tijdens hun werkzaamheden aan ioniserende straling kunnen worden blootgesteld.
Er is ook wetenschappelijk onderzoek naar de KARL100 beschikbaar. In 2020 publiceerden onderzoekers onder de titel A new mobile self-dispensing and administering system for 18F-FDG: evaluation of operator dose reduction een studie in het Journal of Radiological Protection. Het onderzoek werd uitgevoerd bij een ziekenhuis in Italië en vergeleek de KARL100 in combinatie met een automatische injector met een eerder gebruikt doseersysteem.
De onderzoekers maten een vermindering van de gemiddelde lichaamsblootstelling van 31 procent bij een laborant en 77 procent bij een arts. Voor de handen bedroeg de gemeten vermindering respectievelijk 78 en 96 procent. De resultaten laten zien dat de combinatie van de onderzochte apparatuur onder de onderzochte omstandigheden een aanzienlijke vermindering van de stralingsblootstelling kan opleveren. De resultaten zijn echter afkomstig uit een andere ziekenhuisomgeving en kunnen niet zonder aanvullende metingen worden vertaald naar de situatie bij Gelre.
De wetenschappelijke publicatie is opgenomen in PubMed. Daarmee is er een onafhankelijk wetenschappelijk aanknopingspunt voor de veiligheidsvoordelen die Gelre noemt, maar nog geen meting van de daadwerkelijke effecten binnen het Apeldoornse ziekenhuis.
ANVS houdt toezicht op het gebruik van radioactieve stoffen
Het gebruik van radioactieve stoffen in ziekenhuizen valt onder specifieke wettelijke eisen voor nucleaire veiligheid en stralingsbescherming. De Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) houdt toezicht op het gebruik en de veiligheid van medische radionucliden.
In januari 2024 publiceerde de toezichthouder de resultaten van inspecties bij algemene ziekenhuizen. Van de 63 ziekenhuizen met een vergunning voor het gebruik van verschillende radioactieve stoffen werden er 26 bezocht. Tijdens de eerste inspectieronde, die plaatsvond in 2021 en 2022, werden bij vrijwel alle bezochte ziekenhuizen verbeterpunten vastgesteld. Die hadden onder meer betrekking op de registratie en de opslag van radioactieve stoffen. Bij de tweede inspectieronde in 2022 en 2023 voldeden de meeste geïnspecteerde ziekenhuizen aan de regels.
De ANVS-publicatie over het toezicht op nucleaire geneeskunde maakt duidelijk dat automatisering niet losstaat van de bestaande wettelijke verplichtingen. Ook bij het gebruik van nieuwe doseerapparatuur blijven deskundigheid, vergunningen, stralingsbescherming en een correcte omgang met radioactieve stoffen noodzakelijk. De inspectieresultaten zeggen overigens niets over een specifieke controle van de KARL100 bij Gelre.
Kostenbesparing en minder verspilling: cijfers ontbreken nog
Naast de mogelijke voordelen voor patiënten en medewerkers verwacht Gelre ook financieel voordeel. Volgens klinisch fysicus Djim Kanters moet de apparatuur zichzelf terugverdienen. Doordat het ziekenhuis de benodigde hoeveelheid radioactieve vloeistof zelf en dichter op het onderzoeksmoment kan afmeten, verwacht het minder materiaal te verspillen en minder patiëntspecifieke spuiten extern te hoeven bestellen.
De precieze financiële gevolgen zijn op basis van de gepubliceerde informatie nog niet vast te stellen. Gelre heeft geen aanschafbedrag, onderhoudskosten of berekening van de verwachte besparing bekendgemaakt. Ook zijn er geen cijfers gepubliceerd over de hoeveelheid materiaal die voorheen verloren ging. De terugverdienclaim blijft daarmee voorlopig een verwachting van het ziekenhuis.
De KARL100 is volgens de fabrikant Tema Sinergie ontwikkeld voor het automatisch doseren en toedienen van radiofarmaca bij PET- en SPECT-onderzoeken. De technische productinformatie van de fabrikant beschrijft onder meer automatische dosering, afscherming en voorzieningen voor het bewaken van de werkomgeving. Dit zijn eigenschappen van het systeem zoals de fabrikant die presenteert en geen onafhankelijke beoordeling van de prestaties bij Gelre.
Gelre investeert verder in diagnostiek binnen de eigen organisatie
De investering staat niet helemaal op zichzelf. Gelderland Magazine berichtte op 28 juni 2026 al over de overname van de laboratoriumactiviteiten van Clinical Diagnostics Gelre door het ziekenhuis. Daarmee kwamen de laboratoriumactiviteiten weer onder de eigen regie van Gelre. Die ontwikkeling had betrekking op laboratoriumdiagnostiek en is niet hetzelfde als de introductie van de KARL100, maar beide ontwikkelingen laten zien dat Gelre onderdelen van de diagnostiek nadrukkelijk binnen de eigen organisatie wil organiseren.
De nieuwe apparatuur was volgens de bekendmaking van 5 november ongeveer twee weken in gebruik. De komende periode worden meer medewerkers opgeleid om met het systeem te werken. Gelre werkt daarvoor samen met PI Medical Diagnostic Equipment, de leverancier van de apparatuur.
Hoe groot de gevolgen voor de regionale patiëntenzorg uiteindelijk zullen zijn, moet de praktijk uitwijzen. Daarvoor zijn onder meer gegevens nodig over de wachttijden, het aantal uitgevoerde PET-onderzoeken, het aantal voorkomende doorverwijzingen en de financiële resultaten. De introductie van de KARL100 geeft Gelre in ieder geval een nieuwe technische mogelijkheid om de voorbereiding van PET-onderzoeken anders te organiseren.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 792





