De pensioenleeftijd verschilt aanzienlijk binnen de Europese Unie. In Nederland ligt de AOW-leeftijd in 2026 op 67 jaar, terwijl vrouwen in Polen al vanaf hun zestigste aanspraak kunnen maken op een regulier ouderdomspensioen. Ook Luxemburg, Frankrijk en andere Europese landen kennen mogelijkheden om eerder te stoppen met werken. Tegelijkertijd verschillen de economische omstandigheden, de werkloosheid en de financiering van de pensioenstelsels. Een vergelijking van de 27 EU-landen laat zien dat Europa verschillende keuzes maakt bij de verdeling van werkzame jaren, pensioenrechten en de kosten van vergrijzing.
Pensioenleeftijd Europa: grote verschillen tussen de 27 lidstaten
De Europese Unie kent geen gemeenschappelijke wettelijke pensioenleeftijd. Iedere lidstaat bepaalt zelf wanneer inwoners aanspraak kunnen maken op een ouderdomspensioen en welke verzekeringsvoorwaarden daarvoor gelden. Volgens het Finse Pensioeninstituut, dat de internationale pensioenregels vergelijkt, ligt de reguliere pensioenleeftijd in veel Europese landen rond 65 jaar. Een groeiend aantal landen heeft deze leeftijd verhoogd naar 67 jaar of koppelt toekomstige verhogingen aan de levensverwachting.
Nederland, Griekenland, Italië en Bulgarije hanteren in 2026 een algemene pensioenleeftijd van 67 jaar. Duitsland komt uit op 66 jaar en vier maanden en België op 66 jaar. België verhoogt de wettelijke leeftijd in 2030 naar 67 jaar. Polen kent een opvallend verschil tussen mannen en vrouwen: mannen kunnen vanaf 65 jaar en vrouwen vanaf 60 jaar met pensioen. In Oostenrijk bedraagt de reguliere pensioenleeftijd voor mannen 65 jaar en voor vrouwen 61 jaar en zes maanden. De leeftijd voor vrouwen wordt daar stapsgewijs verhoogd.
De vergelijking vraagt wel om een belangrijke kanttekening. De genoemde leeftijden zijn niet overal op dezelfde manier opgebouwd. Sommige landen kennen een flexibel pensioenmoment, andere maken onderscheid tussen een staatspensioen en een inkomensafhankelijk pensioen. Ook bestaan er regelingen voor mensen met een lange loopbaan. Het overzicht van het Finse Pensioeninstituut voor 2026 maakt deze verschillen inzichtelijk en vermeldt ook toekomstige verhogingen.
Pensioen op 60 jaar: Luxemburg, Polen en andere Europese uitzonderingen
Een pensioenleeftijd van 60 jaar is binnen Europa niet volledig verdwenen, maar een algemeen recht voor iedereen is het in vrijwel geen enkel land. Vaak moet iemand daarvoor een lange verzekeringsperiode hebben opgebouwd of aan bijzondere voorwaarden voldoen.
Luxemburg kent bijvoorbeeld mogelijkheden om na veertig verzekeringsjaren vanaf 57 of 60 jaar een ouderdomspensioen te ontvangen. Slovenië biedt onder voorwaarden de mogelijkheid om vanaf 60 jaar met een verminderd pensioen te stoppen na veertig verzekeringsjaren. In Hongarije kunnen vrouwen na veertig verzekerde jaren gebruikmaken van een bijzondere regeling, ongeacht hun leeftijd. Malta kent eveneens een mogelijkheid om na een lange verzekeringsperiode eerder te stoppen. In België bestaan mogelijkheden om na een loopbaan van 42 tot 44 jaar tussen 60 en 63 jaar met pensioen te gaan.
Frankrijk vormt een bijzondere casus. De pensioenwet uit 2023 voorzag in een geleidelijke verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd van 62 naar 64 jaar. De Franse wet op de financiering van de sociale zekerheid voor 2026 heeft de verdere verhoging echter tot 2028 opgeschort. Sinds 1 september 2026 gelden daardoor aangepaste overgangsregels. Voor de betrokken generaties uit 1964 tot en met 1968 varieert de wettelijke pensioenleeftijd van 62 jaar en negen maanden tot 63 jaar en negen maanden. Ook de vereiste verzekeringsduur is aangepast. De Franse overheidsdienst Service Public beschrijft de nieuwe overgangsregels.
Frankrijk kent daarnaast een regeling voor lange loopbanen. Mensen die al op jonge leeftijd begonnen met werken, kunnen onder voorwaarden eerder met pensioen. De precieze leeftijd hangt af van het begin van de loopbaan en de opgebouwde verzekeringsperioden. De mogelijkheid om eerder te stoppen betekent niet automatisch dat iedere werknemer op zijn zestigste een volledig pensioen ontvangt.
Economische groei en pensioenleeftijd: is er een aantoonbaar verband?
De vergelijking wordt interessanter wanneer de pensioenleeftijd naast de economische ontwikkeling wordt gelegd. Een belangrijk argument voor langer doorwerken is dat de bevolking vergrijst en dat er relatief minder werkenden komen tegenover gepensioneerden. Maar een hogere pensioenleeftijd betekent niet automatisch dat een economie beter presteert.
Volgens de voorlopige cijfers die Eurostat op 30 oktober 2026 publiceerde, groeide de economie van de Europese Unie in het derde kwartaal met 0,5 procent ten opzichte van het voorgaande kwartaal. Voor de eurozone bedroeg de groei 0,4 procent. De groei ten opzichte van hetzelfde kwartaal een jaar eerder kwam uit op respectievelijk 1,5 en 1,3 procent.
De verschillen tussen de landen zijn aanzienlijk. Ierland noteerde in het derde kwartaal een groei van 5,5 procent. Spanje, Estland en Nederland kwamen uit op 0,6 procent. Frankrijk kende een krimp van 0,1 procent en Litouwen een krimp van 1 procent. De cijfers zijn voorlopig en kunnen nog worden herzien. Bovendien zijn de Ierse cijfers bijzonder gevoelig voor de activiteiten van internationale multinationals. Eurostat waarschuwt daarom expliciet voor een voorzichtige interpretatie van de Ierse bbp-raming. De cijfers zijn terug te vinden in de Eurostat-publicatie over het derde kwartaal van 2026.
Ook de werkloosheid geeft een ander beeld van de economische situatie. In september 2026 bedroeg de werkloosheid in de Europese Unie 6,2 procent. Tsjechië noteerde 2,8 procent, terwijl Finland op 10,5 procent uitkwam. Spanje kwam uit op 10,3 procent en Frankrijk op 8,5 procent. Nederland zat met 4 procent onder het Europese gemiddelde. Eurostat gebruikt hiervoor de internationale definitie van de Internationale Arbeidsorganisatie: iemand telt als werkloos wanneer diegene geen werk heeft, actief naar werk zoekt en beschikbaar is om te beginnen. De werkloosheidscijfers van Eurostat over september 2026 geven de volledige vergelijking.
De economische cijfers laten geen eenvoudig verband zien tussen de pensioenleeftijd en de prestaties van een economie. Een land met een pensioenleeftijd van 67 jaar kan met een hoge werkloosheid kampen, terwijl landen met een lagere pensioenleeftijd juist een relatief lage werkloosheid kennen. Dat bewijst niet dat de pensioenleeftijd de oorzaak is. Productiviteit, investeringen, arbeidsdeelname, bevolkingsopbouw en de structuur van de economie spelen eveneens een rol.
Nederlandse AOW-leeftijd van 67 jaar in Europees perspectief
Nederland hanteert in 2026 een AOW-leeftijd van 67 jaar. Voor 2027 blijft die leeftijd gelijk. In 2028, 2029, 2030 en 2031 bedraagt de vastgestelde AOW-leeftijd 67 jaar en drie maanden. De leeftijd wordt vijf jaar van tevoren vastgesteld en is gekoppeld aan de ontwikkeling van de levensverwachting. De Rijksoverheid heeft de AOW-leeftijd voor 2025 tot en met 2031 gepubliceerd.
Het Nederlandse pensioenstelsel verschilt van dat van veel andere Europese landen. De AOW is een basispensioen van de overheid. Daarnaast bouwen veel werknemers aanvullend pensioen op via hun werkgever. In andere landen vormt het wettelijke staatspensioen een groter deel van het totale pensioeninkomen. Een vergelijking op basis van uitsluitend de wettelijke pensioenleeftijd geeft daarom geen volledig beeld van de financiële positie van gepensioneerden.
Ook de arbeidsmarkt speelt een rol. Wanneer oudere werknemers langer doorwerken, blijven zij beschikbaar voor werkgevers en dragen zij langer bij aan de financiering van collectieve voorzieningen. Tegelijkertijd is het niet voor iedereen vanzelfsprekend dat doorwerken tot 67 jaar haalbaar is. De fysieke belasting van het werk, de gezondheid en de mogelijkheid om ander werk te vinden, verschillen per persoon en beroepsgroep.
Gelderland Magazine beschreef de regionale arbeidsmarktsituatie eerder in het artikel Personeelstekorten in Gelderland: duizenden vacatures en onbenut arbeidspotentieel. Daarin kwamen onder meer de openstaande vacatures, de regionale arbeidsmarkt en de mogelijkheden om mensen meer uren te laten werken aan bod. De Europese pensioenvergelijking voegt een andere dimensie toe: niet alleen hoeveel mensen beschikbaar zijn voor werk, maar ook hoe lang zij volgens de nationale pensioenregels kunnen of moeten blijven werken.
Vergrijzing zet pensioenstelsels in heel Europa onder druk
De vergrijzing is niet uitsluitend een Nederlands vraagstuk. In vrijwel alle Europese landen verandert de verhouding tussen mensen op werkende leeftijd en ouderen. Dat heeft gevolgen voor de financiering van pensioenen, zorg en andere collectieve voorzieningen.
De Europese Commissie onderzoekt deze ontwikkelingen in het Ageing Report. De editie van 2024 bevat langetermijnramingen voor de economische en budgettaire gevolgen van vergrijzing in de lidstaten tot 2070. Daarbij worden onder meer de pensioenuitgaven, zorgkosten en bevolkingsontwikkeling meegenomen. Het rapport laat zien dat de financiële gevolgen per land verschillen en afhankelijk zijn van de inrichting van de sociale zekerheid en de ontwikkeling van de arbeidsmarkt. Het Ageing Report 2024 van de Europese Commissie biedt daarvoor een bredere achtergrond dan alleen de wettelijke pensioenleeftijd.
Een hogere pensioenleeftijd kan bijdragen aan een groter arbeidsaanbod en een langere periode waarin mensen premies en belastingen betalen. Daar staat tegenover dat de mogelijkheid om langer door te werken niet voor iedere werknemer gelijk is. Ook de gemiddelde gezonde levensverwachting en de aard van het werk zijn relevant. Een werknemer met een fysiek zwaar beroep kan andere mogelijkheden hebben dan iemand die hoofdzakelijk kantoorwerk verricht.
Gelderland Magazine besteedde eerder aandacht aan de samenhang tussen bevolkingsontwikkeling en publieke voorzieningen in het artikel Vergrijzing en migratie zetten Nederlandse verzorgingsstaat voor financiële keuzes. De Europese vergelijking bouwt daarop voort door de pensioenleeftijden en de actuele economische omstandigheden van de lidstaten naast elkaar te zetten.
Pensioenleeftijd 60 jaar: wat zeggen de Europese verschillen?
Een algemene pensioenleeftijd van 60 jaar is iets anders dan een regeling waarbij mensen na veertig of meer verzekerde arbeidsjaren eerder kunnen stoppen. Ook gedeeltelijk pensioen, waarbij werknemers minder uren gaan werken en geleidelijk uitstromen, is een andere mogelijkheid dan volledige pensionering.
Voor een goede beoordeling van dergelijke regelingen zijn niet alleen de wettelijke pensioenleeftijd en economische groei nodig. Ook de pensioenuitgaven als percentage van het bruto binnenlands product, de hoogte van de uitkeringen, de staatsschuld en de gemiddelde feitelijke pensioenleeftijd zijn van belang. De Europese cijfers geven geen rechtstreeks antwoord op de vraag of Nederland de AOW-leeftijd kan verlagen. Ze laten wel zien dat de lidstaten verschillende keuzes maken en dat een hogere pensioenleeftijd niet automatisch samenvalt met betere economische prestaties.
Tabel: pensioenleeftijd en economische situatie in alle 27 EU-landen
De tabel vergelijkt de wettelijke pensioenleeftijd in 2026 met de werkloosheid in september 2026 en de voorlopige bbp-groei in het derde kwartaal van 2026. De groeicijfers zijn alleen vermeld voor landen waarvoor Eurostat in de voorlopige flashpublicatie een afzonderlijk cijfer heeft opgenomen. Voor de overige landen is geen landencijfer in die publicatie beschikbaar. De pensioenleeftijd is de algemene wettelijke leeftijd volgens de internationale vergelijking; bijzondere regelingen en vervroegde pensionering kunnen daarvan afwijken.
| EU-land | Wettelijke pensioenleeftijd 2026 | Economische situatie |
|---|---|---|
| België | 66 jaar | Werkloosheid 6,0%; bbp-groei +0,3% |
| Bulgarije | 67 jaar | Werkloosheid 3,4%; bbp-groei niet beschikbaar |
| Cyprus | 65 jaar | Werkloosheid 4,0%; bbp-groei niet beschikbaar |
| Denemarken | 67 jaar | Werkloosheid 6,8%; bbp-groei niet beschikbaar |
| Duitsland | 66 jaar en 4 maanden | Werkloosheid 4,1%; bbp-groei +0,2% |
| Estland | 65 jaar | Werkloosheid 8,0%; bbp-groei +0,6% |
| Finland | 64 jaar en 9 maanden tot 69 jaar voor het inkomensgerelateerde pensioen; nationaal pensioen vanaf 65 jaar | Werkloosheid 10,5%; bbp-groei +0,5% |
| Frankrijk | 62 jaar en 9 maanden tot 63 jaar en 9 maanden, afhankelijk van geboortejaar | Werkloosheid 8,5%; bbp-groei -0,1% |
| Griekenland | 67 jaar | Werkloosheid 7,6%; bbp-groei niet beschikbaar |
| Hongarije | 65 jaar | Werkloosheid 4,6%; bbp-groei +0,1% |
| Ierland | 66 tot 70 jaar | Werkloosheid 5,0%; bbp-groei +5,5% |
| Italië | 67 jaar | Werkloosheid 6,3%; bbp-groei 0,0% |
| Kroatië | Mannen 65 jaar, vrouwen 64 jaar | Werkloosheid 4,3%; bbp-groei niet beschikbaar |
| Letland | 65 jaar | Werkloosheid 7,3%; bbp-groei niet beschikbaar |
| Litouwen | 65 jaar | Werkloosheid 6,2%; bbp-groei -1,0% |
| Luxemburg | 65 jaar | Werkloosheid 7,3%; bbp-groei niet beschikbaar |
| Malta | 64 jaar | Werkloosheid 3,4%; bbp-groei niet beschikbaar |
| Nederland | 67 jaar | Werkloosheid 4,0%; bbp-groei +0,6% |
| Oostenrijk | Mannen 65 jaar, vrouwen 61 jaar en 6 maanden | Werkloosheid 6,3%; bbp-groei +0,2% |
| Polen | Mannen 65 jaar, vrouwen 60 jaar | Werkloosheid 3,4%; bbp-groei niet beschikbaar |
| Portugal | 66 jaar en 9 maanden | Werkloosheid 5,6%; bbp-groei +0,2% |
| Roemenië | Mannen 65 jaar, vrouwen 62 jaar en 6 maanden | Werkloosheid 6,3%; bbp-groei niet beschikbaar |
| Slovenië | 65 jaar | Werkloosheid 3,6%; bbp-groei niet beschikbaar |
| Slowakije | 63 jaar en 6 maanden | Werkloosheid 5,7%; bbp-groei niet beschikbaar |
| Spanje | 66 jaar en 10 maanden; 65 jaar bij voldoende verzekeringsjaren | Werkloosheid 10,3%; bbp-groei +0,6% |
| Tsjechië | 64 jaar en 6 maanden | Werkloosheid 2,8%; bbp-groei +0,5% |
| Zweden | 64 tot 69 jaar voor het inkomensgerelateerde pensioen; garantie- en nationaal pensioen vanaf 67 jaar | Werkloosheid 8,7%; bbp-groei +0,4% |
De pensioenleeftijden zijn gebaseerd op de internationale vergelijking van het Finse Pensioeninstituut. De economische groeicijfers zijn voorlopige kwartaalcijfers van Eurostat, gepubliceerd op 30 oktober 2026. De werkloosheidscijfers zijn afkomstig uit de Eurostat-publicatie over september 2026. Het Ierse groeicijfer moet vanwege de invloed van multinationals bijzonder voorzichtig worden geïnterpreteerd. De economische cijfers zijn momentopnamen en vormen geen volledige maatstaf voor de financiële houdbaarheid van nationale pensioenstelsels.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van Gelderland Magazine op basis van openbare gegevens en publicaties van het Finse Pensioeninstituut, Eurostat, de Franse overheid, de Nederlandse Rijksoverheid en de Europese Commissie.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 12





