Vijf Gelderse coalitiepartijen willen de financiering van het Gelders Museum in Zutphen uitbreiden. SGP, BBB, VVD, CDA en ChristenUnie stellen voor om € 2,6 miljoen extra beschikbaar te stellen voor de realisatie en verdere ontwikkeling van het museum. Daarnaast willen zij vanaf de exploitatiefase jaarlijks maximaal € 218.000 bijdragen. Zutphen moet zich verbinden aan minimaal € 50.000 extra gemeentelijke financiering per jaar. Provinciale Staten bespreken het voorstel op 11 november 2026. De aanvullende financiering is nog niet definitief.
Het museum is gepland in de Witte Vleugel van het voormalige stadhuis in Zutphen. Het maakt deel uit van de bredere Canon van Gelderland, waarmee de provincie haar geschiedenis zowel in een centrale tentoonstelling als via bestaande musea en erfgoedlocaties zichtbaar wil maken.
Gelders Museum krijgt drie miljoenposten voor ontwikkeling en risico’s
De aanvullende € 2,6 miljoen is verdeeld over drie bestemmingen. Volgens het amendement PS2026-849 is € 500.000 bedoeld voor de inrichting van de tentoonstelling. Verder wordt € 1,5 miljoen gereserveerd voor vervanging van de inrichting en ICT gedurende de eerste tien jaar. De resterende € 600.000 moet terechtkomen in een bestemmingsfonds voor bezoekersrisico.
De vijf partijen willen het volledige bedrag dekken uit de vrije incidentele middelen van de provinciale begroting voor 2027. Daarmee gaat het niet alleen om de inrichting van het museum, maar ook om toekomstige vervangingsinvesteringen en het opvangen van financiële risico’s.
Het amendement is op 28 oktober 2026 in het provinciale overleg over erfgoed, cultuur en bestuur besproken. Uit het openbare verslag van die vergadering blijkt dat ook partijen buiten de coalitie belangstelling toonden voor het voorstel. Over het amendement was tijdens die bespreking nog niet gestemd. De uiteindelijke besluitvorming is voorzien tijdens de Statenvergadering van 11 november.
Zutphen moet structureel minimaal € 50.000 extra betalen
Naast de eenmalige investering willen de indieners de jaarlijkse exploitatiebijdrage verhogen. De aanvullende financieringsbehoefte bedraagt volgens het amendement € 268.000 per jaar. De provincie neemt daarvan maximaal € 218.000 voor haar rekening. Zutphen moet minimaal € 50.000 extra bijdragen.
De gemeentelijke bijdrage komt bovenop de bedragen en personele inzet die al in de bestaande businesscase zijn opgenomen. Als Zutphen meer dan € 50.000 per jaar bijdraagt, wordt de aanvullende provinciale bijdrage met hetzelfde bedrag verlaagd. De provincie betaalt dus nooit meer dan de voorgestelde € 218.000 extra per jaar.
De gemeente moet deze verplichting vooraf vastleggen via een raadsbesluit en een uitvoeringsovereenkomst. Pas daarna kan de provincie de aanvullende subsidie verlenen.
In het coalitieakkoord 2026-2030 van Zutphen wordt het Gelders Museum omschreven als een kans om het culturele en historische profiel van de gemeente te versterken. Tegelijkertijd staat daarin dat definitieve keuzes binnen aanvaardbare financiële kaders moeten passen en worden betrokken bij de meerjarige begroting vanaf 2028.
Haalbaarheid van museumplan was eerder onderwerp van onderzoek
De aanvullende financieringsvraag moet worden bezien tegen de achtergrond van eerdere onderzoeken naar de haalbaarheid van een Gelders Museum. In opdracht van de provincie onderzocht adviesbureau Berenschot in 2024 verschillende mogelijkheden om de Gelderse geschiedenis te presenteren.
In het haalbaarheidsonderzoek van Berenschot werd ook een museumvariant in Zutphen onderzocht. Het bureau wees daarbij op de relatief hoge investeringskosten, de benodigde structurele provinciale subsidie en de afhankelijkheid van bezoekersinkomsten. Voor de onderzochte Zutphense variant werd destijds een investering van ongeveer € 7,3 miljoen geraamd.
Het onderzoek plaatste vraagtekens bij de verhouding tussen de benodigde investering en het verwachte publieksbereik. Berenschot concludeerde dat de Zutphense variant weliswaar gebruik kon maken van een bestaand gebouw en een bestaande organisatie, maar dat de kosten mogelijk niet opwogen tegen de baten.
Het uiteindelijke concept is verder ontwikkeld tot een centrale overzichtstentoonstelling met daarnaast een provinciebreed programma. De provincie wil daarmee ook bestaande musea, kerken en kastelen bij het vertellen van de Gelderse geschiedenis betrekken.
Provincie erkende eerder dat bestaande financiële kaders niet volstaan
De financiële situatie werd ook besproken door Gedeputeerde Staten. In de openbare besluitvorming van 29 september 2026 staat dat de gemeente Zutphen en Musea Zutphen voldoende perspectief zien om de overzichtstentoonstelling in de Witte Vleugel te realiseren. Dat blijkt echter niet mogelijk binnen de eerder beschikbare financiële kaders.
Daarom kondigde het provinciebestuur aan Provinciale Staten te informeren over de aanvullende incidentele en structurele middelen die nodig zijn. Het provinciebrede programma van de Canon van Gelderland wordt tegelijkertijd verder ontwikkeld.
Ook in een eerder raadsmemo van het Zutphense college werd de voorgeschiedenis beschreven. Daaruit blijkt dat de gemeente al in 2023 een werkgroep instelde om het museum naar Zutphen te halen. In die werkgroep waren onder meer Musea Zutphen en de initiatiefnemers van de Ridders van Gelre betrokken. De gemeente bood de Witte Vleugel aan als huisvesting en stelde voor de museumorganisatie onder te brengen bij Musea Zutphen.
Bezoekersrisico blijft onderdeel van de financiële afspraken
De reservering van € 600.000 voor bezoekersrisico is een opvallend onderdeel van het nieuwe voorstel. De bezoekersaantallen zijn immers mede bepalend voor de inkomsten uit kaartverkoop. Dat maakt de eerdere waarschuwingen van Berenschot over de afhankelijkheid van bezoekersinkomsten relevant voor de huidige financieringsdiscussie.
Uit het amendement blijkt niet onder welke concrete voorwaarden het bestemmingsfonds mag worden aangesproken, hoe lang het beschikbaar blijft en wie eventuele tekorten moet dragen wanneer de bezoekersinkomsten structureel achterblijven. Ook de volledige actuele exploitatieprognose is niet in het amendement opgenomen.
Het onafhankelijke verslag van de provinciale commissiebespreking op 28 oktober bevestigt dat de extra middelen onderdeel zijn van een nog te nemen begrotingsbesluit. De definitieve financiële afspraken moeten dus nog worden vastgelegd.
Provinciale besluitvorming op 11 november
Provinciale Staten behandelen het amendement op 11 november bij de begroting voor 2027. Wanneer het voorstel wordt aangenomen, moet Zutphen vervolgens de aanvullende structurele bijdrage formeel vastleggen. De uitvoeringsovereenkomst tussen de gemeente en de provincie vormt daarna een noodzakelijke stap voor de subsidieverlening.
De besluitvorming gaat daarmee niet alleen over de vraag hoeveel extra provinciaal geld beschikbaar komt. Ook de structurele financiële verantwoordelijkheid van Zutphen en de afspraken over toekomstige exploitatierisico’s maken deel uit van het traject.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 12
