De Nederlandse transportsector kampt al jaren met een hardnekkig tekort aan vrachtwagenchauffeurs. Tegelijkertijd neemt de werkdruk toe en vallen steeds meer chauffeurs langdurig uit. Nieuw onderzoek van promovendus Wouter van Zwol aan de Radboud Universiteit laat zien dat leidinggevenden een belangrijkere rol spelen in het behoud van chauffeurs dan tot nu toe werd aangenomen. Met gerichte ondersteuning en betere leiderschapsontwikkeling kunnen transportbedrijven mogelijk uitval verminderen en medewerkers langer inzetbaar houden.
Onderbelichte groep in onderzoek
Volgens Van Zwol is veel kennis over leiderschap gebaseerd op kantooromgevingen, terwijl juist werknemers in praktische beroepen, zoals vrachtwagenchauffeurs, nauwelijks worden meegenomen in wetenschappelijk onderzoek. Daardoor sluiten bestaande leiderschapsprogramma’s niet altijd aan bij de dagelijkse praktijk in de transportsector.
Die praktijk verschilt sterk van een traditionele werkomgeving. Chauffeurs werken grotendeels zelfstandig, zijn veel onderweg en hebben relatief weinig direct contact met hun leidinggevende. Toch blijkt die leidinggevende grote invloed te hebben op de manier waarop chauffeurs hun werk ervaren en op hun bereidheid om in het vak te blijven werken.
Kloof tussen chauffeur en leidinggevende
Een belangrijk knelpunt is de afstand tussen chauffeurs en hun leidinggevenden. Omdat chauffeurs het grootste deel van hun werkdag onderweg zijn, verloopt communicatie vaak beperkt of op afstand. Tegelijkertijd verwachten leidinggevenden regelmatig dat chauffeurs zelf initiatief nemen en verantwoordelijkheid tonen, terwijl zij niet altijd voldoende ruimte, begeleiding of ondersteuning bieden om dat mogelijk te maken.
Uit eerder onderzoek in de sector blijkt bovendien dat veel chauffeurs weinig ontwikkelingsmogelijkheden ervaren en soms nauwelijks contact hebben met hun leidinggevende. Daardoor voelen zij zich minder betrokken bij hun organisatie en minder voorbereid op veranderingen in hun werk.
Leren van elkaar
Voor zijn promotieonderzoek onderzocht Van Zwol een zogenoemde ‘Learning Community’, een leergemeenschap waarin leidinggevenden gedurende zes maanden met elkaar ervaringen uitwisselden en oplossingen zochten voor problemen uit hun dagelijkse praktijk. Het doel was om hen beter toe te rusten voor hun rol in het begeleiden van chauffeurs.
De resultaten laten zien dat deze aanpak waardevol kan zijn. Verschillende deelnemers pasten hun manier van leidinggeven aan en kregen meer oog voor de behoeften van hun medewerkers. Daarbij bleek wel dat een goede balans noodzakelijk is: de bijeenkomsten moeten voldoende structuur bieden, maar ook ruimte laten voor eigen inbreng en praktijkervaringen.
Duurzame inzetbaarheid als sleutel
Volgens de onderzoekers ligt de oplossing voor de problemen in de sector niet alleen in betere arbeidsvoorwaarden of het aantrekken van nieuwe chauffeurs. Minstens zo belangrijk is het creëren van een werkomgeving waarin chauffeurs zich gehoord voelen, zich kunnen ontwikkelen en gezond aan het werk kunnen blijven. Goed leiderschap speelt daarin een cruciale rol.
De belangrijkste conclusie van het onderzoek is dat leiderschap in de transportsector maatwerk vraagt. Wat werkt op kantoor, werkt niet automatisch voor werknemers die dagelijks op de weg zitten. Als bedrijven chauffeurs duurzaam inzetbaar willen houden en het personeelstekort willen terugdringen, zullen zij volgens Van Zwol moeten investeren in leidinggevenden die begrijpen wat er onderweg speelt en daar actief op inspelen.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
