Voor veel ondernemers in de maakindustrie klinkt circulariteit in eerste instantie als een sympathiek duurzaamheidsdoel. De praktijk laat echter zien dat de transitie naar een circulaire bedrijfsvoering inmiddels een strategische noodzaak is geworden. Tijdens een bijeenkomst van het programma BOOST Circulair, waar vijftig ondernemers uit de sector bij elkaar kwamen, werd duidelijk dat circulariteit fundamenteel bijdraagt aan de economische weerbaarheid, leveringszekerheid en de continuïteit van bedrijven op de lange termijn.
Strategische noodzaak in een kwetsbare markt
De noodzaak om anders naar grondstoffen te kijken, wordt pijnlijk duidelijk door geopolitieke verschuivingen en de extreme geografische concentratie van de productie en raffinage van kritieke materialen. Europa is hierdoor kwetsbaar. Waar voorheen vooral werd gesproken over specifieke kritieke materialen, is de realiteit nu dat vrijwel alle grondstoffen strategisch zijn geworden. Ondernemers worden geconfronteerd met de vraag hoe hun bedrijf over tien jaar nog toegang heeft tot materialen, hoe zij betaalbaar kunnen blijven produceren en hoe zij gezonde marges kunnen behouden om concurrerend te blijven. Circulariteit biedt een concreet antwoord op deze uitdagingen door de afhankelijkheid van externe en onzekere ketens te verkleinen.
Leren van elkaars keuken en de rol van digitalisering
Een van de meest waardevolle aspecten van het netwerk binnen BOOST Circulair is de uitwisseling van kennis tussen traditionele bedrijven en innovatieve koplopers. Door letterlijk bij elkaar in de keuken te kijken, ontstaan praktische gesprekken over het meenemen van medewerkers, ketensamenwerking en het verkrijgen van grip op materiaalstromen. Digitalisering en geavanceerde AI-tools spelen hierin een sleutelrol. Deze technologieën maken data inzichtelijk, waardoor bedrijven nauwkeurig kunnen bepalen welke vervolgstappen nodig zijn om processen te optimaliseren en verspilling tegen te gaan.
Circulaire verdienmodellen in de praktijk
Dat circulariteit hand in hand gaat met zakelijk succes, bewijzen concrete praktijkvoorbeelden. Een mooi voorbeeld is het initiatief van GSE met hun ‘Extended Life Program’. Met dit programma kunnen klanten hun machines aanzienlijk langer blijven gebruiken. Dit toont aan dat de theorie van de circulaire economie direct vertaald kan worden naar haalbare, pragmatische oplossingen die direct waarde toevoegen voor de klant én zorgen voor continuïteit voor de fabrikant.
Een andere rol voor de overheid
De transitie naar een circulaire maakindustrie vraagt niet alleen aanpassingsvermogen van ondernemers, maar ook van de overheid. Beleidsmakers kunnen ambitieuze doelen stellen, maar de uiteindelijke uitvoering ligt bij de bedrijven op de werkvloer. Dit vraagt om een omslag in het denken van overheidsinstanties. Er is een actieve verkenning nodig naar welke wet- en regelgeving knelt en hoe er meer flexibiliteit en ruimte geboden kan worden om circulaire innovaties te faciliteren en te versnellen.
Niet wachten, maar nu handelen
De belangrijkste les die de deelnemers na het eerste jaar van het programma trekken, is dat afwachten geen optie meer is. Bedrijven moeten niet pas in actie komen wanneer de grondstoffenschaarste acuut wordt, handelstarieven stijgen, wetgeving strenger wordt of klanten dwingende eisen gaan stellen. Juist nu is het moment om de kansen te verkennen, te experimenteren met nieuwe methoden en de samenwerking op te zoeken binnen de gehele keten. Circulariteit is immers al lang geen puur groen ideaal meer, maar een keiharde bedrijfseconomische strategie voor de toekomst.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
