De nieuwe regels voor zelfstandigen raken aan een concrete vraag voor bouw- en infrabedrijven in Gelderland: hoe kunnen zij vakmensen blijven inhuren zonder dat een samenwerking juridisch als dienstverband wordt aangemerkt? Voor aannemers, onderaannemers en zelfstandige timmerlieden, schilders, installateurs en uitvoerders speelt niet alleen het uurtarief een rol. Ook de dagelijkse aansturing, de afspraken over het werk en de positie van de zelfstandige bepalen hoe de arbeidsrelatie wordt beoordeeld. Dat kan gevolgen hebben voor contracten, personeelsplanning en de kosten van bouwprojecten.
Rechtsvermoeden van werknemerschap: grens van € 38 per uur
Vanaf 31 december 2026 geldt een rechtsvermoeden van werknemerschap voor werkenden die minder dan € 38 per uur verdienen en aan de wettelijke voorwaarden voldoen. De regeling geeft deze werkenden de mogelijkheid zich op een arbeidsovereenkomst te beroepen. Het betekent niet dat iedere zelfstandige onder die grens automatisch werknemer wordt of dat een hoger tarief schijnzelfstandigheid uitsluit.
De officiële wettekst vormt de juridische basis voor de regeling. De werkende moet zich op het rechtsvermoeden beroepen. Als de opdrachtgever het bestaan van een arbeidsovereenkomst betwist en de zaak aan de rechter wordt voorgelegd, kan de opdrachtgever proberen het vermoeden te weerleggen. De regeling stelt geen algemeen minimumtarief voor zzp’ers in en vervangt evenmin de bestaande regels voor de beoordeling van arbeidsrelaties.
Gelderse infra: ook bij grote projecten telt de arbeidsrelatie
Een concreet voorbeeld uit de regio is de inzet van zelfstandige professionals bij infrastructurele werkzaamheden rond Arnhem. In een openbare vacature voor een uitvoerder bij ViA15 worden werkzaamheden genoemd zoals het aansturen van ploegen, het coördineren van onderaannemers en het bewaken van planning, veiligheid en voortgang.
De vacature laat zien dat zelfstandige professionals ook voor functies met veel verantwoordelijkheid worden gezocht. Dat bewijst op zichzelf niet dat de betreffende arbeidsrelatie juridisch zelfstandig is of juist als dienstverband moet worden beschouwd. Daarvoor zijn de contractuele afspraken en de feitelijke werksituatie nodig. Juist bij functies waarin iemand nauw samenwerkt met projectleiding en bouwploegen, is het relevant om vast te stellen hoeveel ruimte er bestaat om het werk zelfstandig uit te voeren.
Handhaving op schijnzelfstandigheid raakt de inhuurpraktijk
De beoordeling van arbeidsrelaties speelt ook bij bouw- en infrabedrijven die voor projecten gebruikmaken van zelfstandige vakmensen. Vakblad Aannemer beschreef in een artikel over handhaving op schijnzelfstandigheid in de bouw de mogelijke gevolgen van controles voor opdrachtgevers. Daarbij staat de vraag centraal of de feitelijke samenwerking overeenkomt met de gekozen contractvorm.
Voor bedrijven betekent dit dat zij niet uitsluitend kunnen vertrouwen op een overeenkomst waarin iemand als zzp’er wordt aangemerkt. Ook de dagelijkse aansturing, de verantwoordelijkheden en de ruimte om het werk zelfstandig uit te voeren, spelen een rol bij de beoordeling. De uitkomst verschilt per situatie; het enkele inhuren van een zelfstandige is geen bewijs van schijnzelfstandigheid.
Wat moeten Gelderse bouwbedrijven praktisch aanpassen?
Voor bedrijven begint de voorbereiding met een overzicht van de zelfstandigen die zij inhuren. Daarbij is het verstandig om niet alleen naar het uurtarief te kijken, maar ook naar de aard van de opdracht, de duur van de samenwerking, de manier waarop het werk wordt aangestuurd en de vrijheid van de vakman om de uitvoering zelf te organiseren. Een contract waarin iemand als zelfstandige wordt aangemerkt, biedt geen zekerheid wanneer de dagelijkse praktijk daarmee niet overeenkomt.
Vervolgens moeten bedrijven beoordelen welke samenwerkingen mogelijk moeten worden aangepast. Soms kan de opdracht duidelijker worden afgebakend, met afspraken over het resultaat, de verantwoordelijkheden en de ruimte voor zelfstandig werken. In andere situaties kan een dienstverband beter aansluiten bij de feitelijke verhouding. Dat is geen standaardkeuze: de passende oplossing hangt af van de concrete arbeidsrelatie en de bedrijfsvoering.
Ook de administratie verdient aandacht. Een bedrijf moet kunnen uitleggen welke werkzaamheden zijn afgesproken, wie verantwoordelijk is voor de uitvoering en hoe de samenwerking in de praktijk verloopt. Het vastleggen van afspraken kan helpen om de situatie inzichtelijk te maken, maar is geen garantie dat een arbeidsrelatie juridisch als zelfstandige opdracht wordt aangemerkt. De werkelijkheid blijft doorslaggevend.
Voor aannemers kan dit bovendien gevolgen hebben voor de personeelsplanning en projectbegroting. Wanneer een samenwerking verandert in loondienst, kunnen de kosten en verplichtingen anders uitvallen. Als een bedrijf minder zelfstandigen inzet, kan het nodig zijn werkzaamheden anders te verdelen of meer capaciteit in dienst te organiseren. Hoe groot die gevolgen zijn, verschilt per onderneming; openbare cijfers over de omvang van dit effect in Gelderland zijn niet beschikbaar.
Belastingdienst kijkt naar de feitelijke samenwerking
De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer volgens de normale regels voor arbeidsrelaties. In een bericht van 19 oktober 2026 lichtte Bouwend Nederland de aandacht voor de beoordeling van ingehuurde zelfstandigen toe. De brancheorganisatie beschrijft in haar toelichting op de samenwerking met zelfstandigen dat opdrachtgevers de relatie zorgvuldig moeten beoordelen en niet alleen kunnen afgaan op de contracttekst.
De Rijksoverheid wijst eveneens op het belang van de omstandigheden waaronder iemand werkt. Daarbij tellen meerdere factoren mee, waaronder de aard en duur van het werk, de mate van aansturing en de positie van de werkende binnen de organisatie. Ook bij een tarief boven € 38 kan daarom sprake zijn van een dienstverband.
Hoe groot zijn de gevolgen voor Gelderland?
Voor Gelderland ontbreekt een compleet openbaar overzicht van het aantal bouwbedrijven dat zijn inhuurbeleid heeft gewijzigd, het aantal zelfstandigen dat onder de nieuwe tariefgrens valt en het aantal arbeidsrelaties dat onderwerp is van onderzoek. De voorbeelden uit de infrastructuur bieden aanknopingspunten voor vervolgonderzoek, maar zijn niet voldoende om conclusies te trekken over de hele regionale bouwsector.
Voor een preciezer beeld zijn gesprekken nodig met Gelderse aannemers, onderaannemers en zelfstandige vakmensen. Zij kunnen inzicht geven in eventuele aanpassingen van contracten, tarieven, projectplanning en personeelsinzet. Tot die tijd zijn de wettelijke verplichtingen duidelijker vast te stellen dan de feitelijke gevolgen voor de regionale sector.
De redactie van Gelderland Magazine stelde dit artikel samen op basis van openbare wetgeving, overheidsinformatie, een openbare vacature en berichtgeving over de bouwsector. De genoemde voorbeelden vormen geen vaststelling dat bij een specifiek bedrijf sprake is van schijnzelfstandigheid.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 3
