Windmolens Zaltbommel

Windmolens Zaltbommel: vijf plannen voor maximaal twaalf turbines, maar wie profiteert?

Gelderland

Vijf initiatieven voor windenergie liggen bij de gemeente Zaltbommel op tafel. Samen vertegenwoordigen ze plannen voor elf tot twaalf windturbines op verschillende locaties in de Bommelerwaard. De gemeente onderzoekt de voorstellen, maar heeft nog geen locaties aangewezen. Achter de plannen spelen niet alleen vragen over geluid, landschap en natuur. Ook de grondposities van initiatiefnemers, de zeggenschap over de toekomstige windparken en de financiële betrokkenheid van omwonenden zijn onderdeel van de procedure.

Windenergie Bommelerwaard: vijf plannen van vier partijen

De gemeente ontving vijf initiatieven van vier verschillende partijen. Het gaat om Zeegdijk van Greentrust, met twee tot drie turbines, De Epen van Pure Energie met drie turbines en Waalstroom, eveneens van Pure Energie, met twee turbines. Daarnaast zijn Maaszicht van het Duitse energiebedrijf STAWAG en River Flowers van de gelijknamige onderneming ingediend. Beide plannen voorzien in twee windturbines.

De voorgestelde locaties liggen verspreid over het gemeentelijke grondgebied. Op de gemeentelijke overzichtskaart zijn gebieden ten noordoosten van Aalst, bij Nieuwaal en boven Poederoijen aangegeven. Het initiatief River Flowers ligt volgens vakmedium BPnieuws ten oosten van de stad Zaltbommel.

De vijf voorstellen vormen geen gezamenlijk windpark en zijn ook geen definitief gemeentelijk bouwprogramma. De gemeente vergelijkt de initiatieven om te bepalen welke locaties verder in aanmerking komen. De gemeentelijke informatie over de vijf ingediende windenergieplannen bevat de namen van de initiatiefnemers en de bijbehorende aantallen turbines.

Gemeentelijke energiedoelstelling vraagt om drie tot vier moderne windturbines

De achtergrond van de procedure ligt bij de afspraken die Zaltbommel heeft gemaakt binnen de Regionale Energiestrategie (RES). De gemeente wil in 2030 minimaal 29 megawatt aan duurzame elektriciteit uit windturbines kunnen opwekken. Volgens de officiële kennisgeving van juni 2026 was daarvan op dat moment 11 megawatt gerealiseerd.

In dezelfde bekendmaking noemt de gemeente een aanvullende jaarlijkse productie van 70 gigawattuur om aan de RES-doelstelling te voldoen. Dat komt volgens de gemeentelijke toelichting overeen met drie tot vier moderne windturbines.

Dat gegeven maakt het verschil tussen de energiedoelstelling en de ingediende plannen belangrijk. De vijf initiatieven vertegenwoordigen samen elf tot twaalf turbines, terwijl de gemeentelijke doelstelling in de officiële bekendmaking wordt gekoppeld aan een aanzienlijk kleiner aantal moderne turbines. Het betekent niet automatisch dat alle vijf voorstellen nodig zijn of dat de gemeente alle voorgestelde turbines wil realiseren.

De gemeenteraad moet uiteindelijk bepalen welke locatie of combinatie van locaties de voorkeur krijgt. De formele procedure is vastgelegd in de kennisgeving in het Gemeenteblad van 12 juni 2026.

Grondposities bij windmolens: wie heeft belang bij de locaties?

Een belangrijk onderdeel van de selectievoorwaarden betreft de grond waarop de turbines eventueel moeten komen. Initiatiefnemers moesten aantonen dat zij grond in eigendom hebben of beschikken over een overeenkomst of intentieovereenkomst met een grondeigenaar.

Daarnaast moest ieder initiatief een participatieplan bevatten. Daarin moest onder meer worden beschreven hoe inwoners bij het project kunnen worden betrokken en hoe lokaal eigendom wordt ingevuld.

Deze voorwaarden maken duidelijk dat grondbeschikbaarheid en betrokkenheid van de omgeving al bij de indiening een rol spelen. Ze geven echter geen inzicht in de namen van alle betrokken grondeigenaren, de exacte percelen of de financiële afspraken die met hen zijn gemaakt.

Dat is een relevant onderscheid. Een grondeigenaar kan een vergoeding ontvangen voor het beschikbaar stellen van grond, terwijl een projectontwikkelaar of investeerder op een andere manier financieel bij de exploitatie betrokken kan zijn. Ook deelname van inwoners via een coöperatie of andere participatieconstructie is een afzonderlijke vorm van betrokkenheid.

De openbare gemeentelijke informatie biedt op dit moment onvoldoende basis om vast te stellen welke grondeigenaren financieel voordeel kunnen verwachten en hoe groot dat voordeel eventueel is. Ook de precieze verdeling van toekomstige opbrengsten tussen initiatiefnemers, grondeigenaren en omwonenden is daarmee nog niet vast te stellen.

Lokaal eigendom en financieel profijt voor inwoners

De gemeente noemt lokaal eigendom en financieel profijt voor de omgeving uitdrukkelijk als aandachtspunten bij de beoordeling. Dat betekent dat niet uitsluitend wordt gekeken naar de technische en ruimtelijke haalbaarheid van de turbines, maar ook naar de manier waarop de omgeving bij de projecten wordt betrokken.

Het gemeentelijke zon- en windbeleid uit 2021 noemt minimaal 50 procent lokaal eigendom bij grootschalige energieprojecten. De gemeente vermeldt op haar website echter nadrukkelijk dat de daarin beschreven tenderprocedure voor windenergie niet meer actueel is en dat inmiddels een projectprocedure wordt gevolgd.

Daarom is het niet verantwoord om zonder de actuele projectvoorwaarden en de ingediende participatieplannen te stellen dat ieder van de vijf initiatiefnemers contractueel aan precies dat percentage gebonden is.

Voor inwoners is vooral van belang welke concrete mogelijkheden er komen om financieel mee te profiteren. Daarbij kan het gaan om lokaal eigendom, deelname via een energiecoöperatie of andere afspraken over financiële bijdragen aan de omgeving. Welke constructies de vijf initiatiefnemers daadwerkelijk hebben voorgesteld, moet blijken uit de verdere beoordeling en de bijbehorende documenten.

Hoogte windmolens en gevolgen voor het landschap

Ook de afmetingen van de voorgestelde windturbines verschillen. Volgens vakmedium BPnieuws variëren de plannen van de energiebedrijven van ongeveer 180 tot 280 meter tiphoogte. Bij het initiatief van River Flowers worden turbines van ongeveer 100 meter genoemd.

De tiphoogte is de maximale hoogte die een turbine bereikt wanneer een wiek recht omhoog staat. Het verschil in hoogte kan gevolgen hebben voor de zichtbaarheid in het landschap en de ruimtelijke beoordeling van de verschillende voorstellen.

De gemeente onderzoekt onder meer de afstand tot woningen, geluid, slagschaduw, natuur, landschap, veiligheid en de aansluiting op het elektriciteitsnet. Ook de gevolgen voor de gezondheid en de mogelijkheden voor financieel profijt voor de omgeving zijn bij de beoordeling betrokken.

De omvang van de mogelijke gevolgen kan niet uitsluitend aan de hand van de opgegeven hoogtes worden vastgesteld. Daarvoor zijn onder meer de precieze turbineposities, technische eigenschappen en resultaten van de milieueffectonderzoeken nodig.

De beschrijving van de verschillende hoogtes en de plannen van de initiatiefnemers is onder meer terug te vinden in de berichtgeving van BPnieuws over de windmolenplannen in Zaltbommel.

Wanneer neemt Zaltbommel een besluit over windenergie?

De procedure begon in juni 2026. Belangstellende partijen konden tot en met 31 juli initiatieven indienen. Vervolgens heeft de gemeente de voorstellen beoordeeld en is het participatieproces gestart.

Op 26 oktober 2026 organiseerde de gemeente een bijeenkomst waar inwoners vragen konden stellen aan de gemeente, het onderzoeksbureau en de initiatiefnemers. Ook konden zij aandachtspunten en zorgen over de verschillende voorstellen naar voren brengen. De gemeente biedt daarnaast gelegenheid om via een online vragenlijst te reageren.

Volgens de actuele gemeentelijke planning loopt het onderzoek naar de milieueffecten tot en met december 2026. De eindbeoordeling staat gepland voor december 2026 en januari 2027. In februari 2027 wordt de voorkeursbeslissing van de gemeenteraad verwacht.

Die beslissing vormt nog niet het einde van de volledige procedure. Wanneer de gemeenteraad een voorkeur uitspreekt voor een of meerdere locaties, moet de gemeente vervolgens een ontwerpwijziging van het omgevingsplan voorbereiden. Die wordt met de bijbehorende onderzoeken zes weken ter inzage gelegd. Daarna volgt de verdere besluitvorming en zijn ook de benodigde vergunningen nodig voordat een project daadwerkelijk kan worden uitgevoerd.

Windenergie in Gelderland en de druk op het elektriciteitsnet

De ontwikkeling in Zaltbommel past binnen een bredere discussie over de uitbreiding van duurzame energie in Gelderland. De beschikbaarheid van netcapaciteit speelt daarbij een belangrijke rol. Nieuwe productiecapaciteit betekent immers niet automatisch dat alle opgewekte elektriciteit zonder beperkingen aan het elektriciteitsnet kan worden geleverd.

Gelderland Magazine schreef eerder over de landelijke stagnatie van windenergie op land en de rol van netcongestie en regelgeving. In dat eerdere artikel over windenergie op land en de problemen met netcongestie werd ingegaan op de bredere problemen bij de uitbreiding van windenergie.

Ook voor Zaltbommel is de netaansluiting een afzonderlijk beoordelingsonderdeel. De initiatiefnemers moesten bij hun voorstellen een inschatting geven van het moment waarop een aansluiting mogelijk zou zijn.

De komende onderzoeksfase moet duidelijk maken welke locaties ruimtelijk en milieutechnisch in aanmerking kunnen komen en welke voorstellen aansluiten bij de gemeentelijke energiedoelstelling. De gemeenteraad verwacht in februari 2027 een voorkeursbeslissing te nemen.

Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.

Weergaven: 71