De bouw van sociale huurwoningen staat in Gelderland voor verschillende financiële en bestuurlijke uitdagingen. Bij woningbouwprojecten spelen niet alleen bouwkosten en de beschikbaarheid van locaties een rol, maar ook de grondprijs, de financiële haalbaarheid en de afspraken tussen gemeenten, woningcorporaties en projectontwikkelaars. In Beusichem is het woningbouwprogramma voor een nieuwe woonwijk aangepast nadat de gemeentelijke grondexploitatie financieel niet haalbaar bleek. In Lichtenvoorde wordt sociale huur meegenomen als voorkeur bij de verkoop van een bouwlocatie. De ontwikkelingen laten zien hoe financiële afwegingen invloed hebben op de verdeling tussen sociale huur, betaalbare koop en duurdere woningen.
Sociale huur en grondprijzen: financiële belangen bij woningbouw
Een belangrijke factor bij woningbouw is de waarde die aan bouwgrond wordt toegekend. Gemeenten gebruiken daarvoor onder meer de zogenoemde residuele grondwaardemethode. Daarbij worden de verwachte opbrengsten van woningen verminderd met de bouw- en ontwikkelkosten. Het resterende bedrag vormt de berekende grondwaarde.
De provincie Gelderland beschrijft in haar toelichting op de berekening van grondopbrengsten bij huurwoningen dat huurwoningen doorgaans een lagere residuele grondwaarde opleveren dan koopwoningen. Dat kan voor gemeenten financieel een prikkel vormen om koopwoningen aantrekkelijker te vinden bij de ontwikkeling van gemeentelijke bouwgrond.
Ook woningcorporaties lopen tegen verschillen in grondprijzen aan. Uit onderzoek dat Aedes in opdracht heeft laten uitvoeren, blijkt dat de onderbouwing van sociale grondprijzen sterk verschilt tussen gemeenten. Bovendien vragen marktpartijen voor grond waarop sociale huurwoningen moeten komen soms aanzienlijk meer dan de gemeentelijke sociale grondprijzen. Volgens de onderzoekers is bij vrijwel alle nieuwbouw van sociale huurwoningen sprake van een onrendabele top: de investering kan niet volledig uit de toekomstige huurinkomsten worden terugverdiend. De bevindingen staan in het onderzoek ‘De grondprijs voor sociale huurwoningen’.
In juni 2026 presenteerden het ministerie van Volkshuisvesting, Aedes en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten bovendien een handreiking voor sociale grondprijzen. Aanleiding daarvoor zijn onder meer de grote verschillen tussen de grondprijzen die gemeenten hanteren en de bedragen die corporaties bij marktpartijen betalen. Volgens Aedes betalen corporaties bij marktpartijen gemiddeld ongeveer 50 procent meer dan de sociale grondprijzen die gemeenten hanteren. In sommige gevallen loopt het verschil verder op.
Hoge Akker Beusichem: financiële tegenvallers leiden tot aanpassing woningbouwprogramma
Een concreet Gelders voorbeeld is Hoge Akker in Beusichem, waar de gemeente Buren ongeveer 240 woningen wil realiseren. Het oorspronkelijke woningbouwprogramma is bij de verdere uitwerking aangepast nadat bleek dat de gemeentelijke grondexploitatie financieel niet haalbaar was.
Volgens de gemeente speelden gestegen bouwkosten, lagere grondopbrengsten en aanvullende ontwikkelkosten een rol. De gemeenteraad stemde op 27 oktober 2026 in met een herziene grondexploitatie. Het aangepaste woningbouwprogramma bestaat uit 72 sociale huurwoningen, 95 betaalbare koopwoningen en 73 woningen in de vrije sector.
De gemeente streeft bij de ontwikkeling van haar eigen gronden naar een financieel resultaat van nul euro. Daarmee moet worden voorkomen dat het woningbouwproject een tekort oplevert voor de gemeentelijke begroting. De aangepaste plannen worden verder uitgewerkt in het stedenbouwkundig ontwerp.
De financiële ontwikkeling heeft ook tot politieke vragen geleid. In een aangenomen motie vroegen VVD, D66 en PRO om een analyse van de verslechtering van het financiële resultaat met ruim € 8 miljoen. Daarbij moet inzichtelijk worden gemaakt welke oorspronkelijke aannames te optimistisch waren, welke veranderingen door externe omstandigheden zijn ontstaan en welke andere factoren invloed hebben gehad. De motie Leren voor de toekomst vraagt het college om de uitkomsten en verbetermaatregelen aan de gemeenteraad voor te leggen.
Ook de positie van sociale huur kwam tijdens de raadsbehandeling aan bod. In de motie Samen bouwen aan een betaalbare toekomst werd het college gevraagd bij de verdere uitwerking zoveel mogelijk sociale huurwoningen te realiseren en woningcorporaties Kleurrijk Wonen en Thius actief te betrekken.
De gemeente heeft de actuele woningverdeling en de financiële achtergronden gepubliceerd op de projectpagina Hoge Akker in Beusichem. De financiële analyse moet nog duidelijk maken hoe de verslechtering van de grondexploitatie precies is ontstaan. De beschikbare stukken bieden geen bewijs dat een commerciële ontwikkelaar aan de aanpassing van het woningbouwprogramma heeft verdiend.
Lochem: sociale grondprijs maakt samenwerking mogelijk
Dat commerciële ontwikkelaars en woningcorporaties ook samen sociale huur kunnen realiseren, blijkt uit de ontwikkeling aan de Hessenweg in Lochem. Daar ondertekenden ontwikkelaar Berkeloevers en woningcorporatie Viverion op 1 december 2025 een intentieovereenkomst voor minimaal 24 sociale huurwoningen. Op de locatie zijn in totaal ongeveer 60 tot 70 woningen voorzien.
De grond voor de sociale huurwoningen is volgens Viverion door de initiatiefnemer tegen een sociale grondprijs aan de woningcorporatie verkocht. De corporatie noemt die afspraak belangrijk voor de mogelijkheid om betaalbare en duurzame woningen te realiseren. De afspraken zijn beschreven in het bericht van Viverion over de samenwerking aan de Hessenweg.
Ook in Harfsen wordt gewerkt aan een ontwikkeling waarbij gemeentelijk en particulier grondbezit samenkomen. De gemeente Lochem heeft met een projectontwikkelaar een intentieovereenkomst gesloten voor Reeverweg-Oost. Het plan omvat ongeveer veertig woningen. De gemeente stuurt aan op minimaal 30 procent sociale huur, minimaal 40 procent betaalbare koop en middenhuur en maximaal 30 procent dure koop en vrije-sectorhuur. De uitgangspunten zijn opgenomen in de gemeentelijke projectinformatie over Reeverweg-Oost.
Deze projecten laten zien dat de grondprijs en de afspraken tussen partijen invloed hebben op de mogelijkheden voor sociale woningbouw. Een commerciële grondeigenaar hoeft sociale huur dus niet uit te sluiten. De voorwaarden waaronder grond beschikbaar wordt gesteld, zijn mede bepalend.
Gelderse woondeals: een derde van de nieuwbouw moet sociale huur zijn
De provincie Gelderland heeft met gemeenten, woningcorporaties en het Rijk afgesproken dat tussen 2025 en 2034 ruim 136.000 woningen worden gebouwd. Volgens de vernieuwde woondeals moet 30 procent van de nieuwbouw uit sociale huur bestaan. Daarnaast moet een belangrijk deel bestaan uit middenhuur en betaalbare koop.
De provincie benoemt zelf dat voor de uitvoering van deze plannen meer nodig is dan alleen bouwlocaties. Ook financiële ondersteuning voor onrendabele toppen, voldoende investeringsmogelijkheden voor woningcorporaties en capaciteit bij gemeenten zijn noodzakelijk. De afspraken en de genoemde randvoorwaarden zijn terug te vinden in de Gelderse Woondeals.
Op 26 oktober 2026 is bovendien het ontwerp van het Gelders Programma Wonen ter inzage gelegd. De provincie wil daarmee haar rol bij de woningbouwopgave versterken en waar nodig steviger kunnen sturen wanneer gemaakte afspraken onvoldoende resultaat opleveren. Het ontwerp ligt tot en met 6 december 2026 ter inzage. De beleidsvoornemens staan in het ontwerp Gelders Programma Wonen.
Gelderland Magazine beschreef eerder in Sociale huur in Gelderland: bouwen aan betaalbaarheid, maar het tekort blijft hardnekkig de provinciale woningbouwopgave en de problemen bij de realisatie van sociale huur. Dit artikel richt zich op een andere vraag: hoe werken financiële afspraken en grondprijzen door in concrete woningbouwprojecten?
Grondprijzen en rendement: wie bepaalt de uiteindelijke woningverdeling?
De voorbeelden uit Beusichem en Lochem laten verschillende uitkomsten zien. In Beusichem is het woningbouwprogramma aangepast na financiële tegenvallers in de gemeentelijke grondexploitatie en in Lochem heeft een afspraak over een sociale grondprijs juist geholpen om woningcorporatie Viverion bij de ontwikkeling te betrekken.
De openbare documenten laten zien dat financiële belangen en grondprijzen een rol spelen bij de keuzes die gemeenten en ontwikkelaars maken. Ze geven echter niet overal inzicht in de uiteindelijke winst van commerciële partijen of de rendementen van achterliggende investeerders. Daarvoor zijn aanvullende gegevens nodig over grondtransacties, contractvoorwaarden, projectbegrotingen en jaarrekeningen.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van Gelderland Magazine aan de hand van openbare gemeentelijke besluiten, raadsstukken, provinciale beleidsdocumenten, onderzoek naar sociale grondprijzen en informatie van woningcorporaties.
Binnenkort deel 2: Wie verdient aan de Gelderse woningbouw? Grondprijzen, projectontwikkelaars en buitenlandse vastgoedbeleggers
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 27



