Bestuurlijke toekomst Druten

Bestuurlijke toekomst Druten: blijft de gemeente zelfstandig of komt samenwerking met andere gemeenten dichterbij?

Politiek

De gemeente Druten heeft haar bestuurlijke toekomst opnieuw laten onderzoeken. Aanleiding is de vraag of de gemeente ook op langere termijn voldoende bestuurskracht heeft om haar wettelijke taken en ambities zelfstandig uit te voeren. Een onderzoek van adviesbureau TwynstraGudde beschrijft verschillende mogelijkheden: zelfstandig blijven, de ambtelijke samenwerking met Wijchen voortzetten of uitbreiden, of uiteindelijk bestuurlijk samengaan met een grotere gemeente. De gemeenteraad heeft nog geen voorkeur uitgesproken, maar heeft wel besloten de gesprekken met omliggende gemeenten en de provincie Gelderland voort te zetten.

Bestuurskracht Druten opnieuw onderzocht na raadsbesluit

De aanleiding voor de nieuwe verkenning ligt bij een motie die de gemeenteraad op 22 mei 2025 aannam onder de titel ‘Nu en morgen bestuurskracht van Druten borgen’. Het college kreeg daarmee de opdracht om inzichtelijk te maken of de bestaande bestuurlijke en ambtelijke inrichting voldoende toekomstbestendig is. In de daaropvolgende informatienota van 16 juni 2025 beschreef het college de ontwikkelingen die aanleiding geven tot die herbezinning.

Gemeenten krijgen te maken met steeds complexere maatschappelijke opgaven, onder meer op het gebied van jeugdzorg, woningbouw, duurzaamheid en digitalisering. Tegelijkertijd vraagt de uitvoering van gemeentelijke taken om voldoende specialistische kennis, personele capaciteit en financiële ruimte. Ook de regionale positie van een gemeente speelt een rol. Voor Druten betekent dit dat niet alleen de eigen organisatie, maar ook de samenwerking met andere gemeenten bij de toekomstafweging wordt betrokken.

De gemeente gaf adviesbureau TwynstraGudde vervolgens opdracht om de bestuurskracht in kaart te brengen en verschillende bestuursmodellen te vergelijken. Het onderzoek werd in het najaar van 2025 uitgevoerd en eind dat jaar afgerond.

Druten en Wijchen delen al sinds 2018 één ambtelijke organisatie

Een belangrijk onderdeel van de toekomstdiscussie is de samenwerking met Wijchen. Beide gemeenten werken sinds 1 januari 2018 met één gezamenlijke ambtelijke organisatie: de Werkorganisatie Druten Wijchen (WDW). De gemeentebesturen zijn daarbij zelfstandig gebleven. Druten heeft nog steeds een eigen gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders, net als Wijchen.

De samenwerking kwam tot stand om schaalvoordelen te benutten, de kwetsbaarheid van de afzonderlijke ambtelijke organisaties te verminderen en de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren. De constructie heeft daarmee een gezamenlijke uitvoeringsorganisatie opgeleverd zonder dat de politieke verantwoordelijkheid van beide gemeenten is samengevoegd.

In de informatienota van juni 2025 beschreef het college ook de beperkingen van deze samenwerking. Verschillen in financiële mogelijkheden, schaalgrootte en beleidsambities kunnen het moeilijker maken om gezamenlijke langetermijnkeuzes te maken. Tegelijkertijd biedt samenwerking mogelijkheden op terreinen waar specialistische kennis en voldoende personele capaciteit noodzakelijk zijn. De toekomstverkenning kijkt daarom nadrukkelijk verder dan alleen de vraag of Druten zelfstandig kan blijven.

Eerdere gemeentelijke fusie tussen Druten en Wijchen ging niet door

De discussie over een bestuurlijke fusie is niet nieuw. In 2020 werd al een traject gestart om te onderzoeken of Druten en Wijchen één gemeente konden worden. Daarbij werd een feitenonderzoek uitgevoerd en een draagvlakonderzoek georganiseerd. Inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere betrokken partijen werden bij dat traject betrokken.

Op 1 december 2020 besloot de gemeenteraad van Druten de ingezette koers richting een bestuurlijke fusie per 1 januari 2023 niet voort te zetten. De raad nam kennis van de uitkomsten van het draagvlakonderzoek en koos voor een nieuw bestuurlijk perspectief, waarbij de bestaande samenwerking met Wijchen zonder bestuurlijke samenvoeging verder kon worden ontwikkeld. Het college kreeg onder meer de opdracht om een procesplan op te stellen en verschillende toekomstscenario’s uit te werken.

De eerdere besluitvorming is terug te vinden in de officiële raadsstukken over het draagvlakonderzoek naar een mogelijke fusie tussen Druten en Wijchen. De nieuwe verkenning bouwt voort op de vraag hoe Druten zich bestuurlijk en regionaal wil positioneren, maar is geen herstart van het eerder beëindigde fusietraject.

Onderzoek beschrijft drie mogelijkheden voor de bestuurlijke toekomst

Het rapport van TwynstraGudde beschrijft verschillende mogelijkheden voor de toekomstige inrichting van Druten. De gemeente kan haar zelfstandige bestuursmodel handhaven en de bestaande samenwerkingsverbanden voortzetten. Een tweede mogelijkheid is de ambtelijke samenwerking binnen de Werkorganisatie Druten Wijchen verder te ontwikkelen of uit te breiden. Daarnaast is een bestuurlijke fusie met een grotere gemeente als mogelijk toekomstmodel onderzocht.

Bij deze scenario’s gaat het niet alleen om de omvang van de organisatie. Ook de gevolgen voor de gemeentelijke besluitvorming, de dienstverlening, de inwoners, de maatschappelijke omgeving en de regionale samenwerking zijn in de verkenning betrokken. Het rapport geeft geen voorkeursrichting aan en bevat geen besluit om een fusie voor te bereiden.

De gemeente heeft op haar officiële informatiepagina over de bestuurlijke toekomst benadrukt dat het onderzoek bedoeld is als startpunt voor verdere gesprekken. Ook is aangegeven dat het bureau de mogelijkheden heeft beoordeeld op basis van openbare gegevens en documenten. In deze eerste verkenning is inwoners nog niet gevraagd welke bestuursvorm hun voorkeur heeft.

Gemeenteraad Druten wil gesprekken met drie buurgemeenten

Op 22 januari 2026 besprak de gemeenteraad het rapport tijdens een openbare vergadering. De beraadslagingen resulteerden in een unaniem aangenomen motie. Alle zestien uitgebrachte stemmen waren voor. Het college en de burgemeester kregen de opdracht om de rapportage met de provincie Gelderland en de buurgemeenten te delen en de aanleiding en uitkomsten te gebruiken voor verdere gesprekken.

De raad noemde daarbij specifiek Beuningen, West Maas en Waal en Wijchen. Het college moet gedurende het daaropvolgende jaar zorgvuldig met deze gemeenten spreken over mogelijkheden voor samenwerking, zodra de betrokken gemeenten aangeven daarvoor open te staan. Ook moet aandacht blijven bestaan voor de positie van de Werkorganisatie Druten Wijchen en andere bestaande samenwerkingsverbanden.

De raad wil bovendien periodiek over de voortgang worden geïnformeerd, zodat raadsleden tijdig richting en kaders kunnen meegeven. De precieze opdracht is terug te vinden in de besluitenlijst van de gemeenteraadsvergadering van 22 januari 2026.

Zelfstandigheid, lokale identiteit en regionale invloed

De bestuurlijke toekomst raakt ook aan de positie van de vijf kernen Afferden, Deest, Druten, Horssen en Puiflijk. Een eventuele gemeentelijke herindeling zou gevolgen hebben voor de bestuurlijke vertegenwoordiging en de manier waarop lokale belangen binnen een grotere gemeente worden afgewogen. Bij voortzetting van de zelfstandigheid blijft Druten een eigen gemeentebestuur houden, maar moet de gemeente ook op langere termijn voldoende capaciteit en invloed binnen de regio kunnen organiseren.

De toekomstvisie Druten2040, die de gemeenteraad op 25 april 2024 vaststelde, vormt een van de documenten waarop de verkenning aansluit. Daarin beschrijft de gemeente haar ambities voor de komende jaren. De vraag is hoe de gekozen bestuursvorm daarbij kan aansluiten en welke samenwerking daarvoor nodig is.

Voor een eventuele gemeentelijke herindeling gelden bovendien landelijke uitgangspunten. Het Rijk betrekt onder meer bestuurskracht, draagvlak, regionale samenhang en de nabijheid van het bestuur bij de beoordeling van herindelingsvoorstellen. De uitgangspunten zijn vastgelegd in het beleidskader gemeentelijke herindeling.

De raadsbeslissing van januari 2026 bevat geen keuze voor een bestuurlijke fusie en evenmin een opdracht om een concreet herindelingsvoorstel uit te werken. De komende gesprekken moeten eerst duidelijk maken welke mogelijkheden voor samenwerking er zijn en welke positie Druten daarin wil innemen.

Dit artikel is opgesteld door de redactie van Gelderland Magazine aan de hand van openbare gemeentelijke documenten, raadsbesluiten en landelijke regelgeving.

Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.

Weergaven: 39