Het Airborne-monument De Naald aan de Utrechtseweg in Oosterbeek wordt gerestaureerd. De werkzaamheden zijn op 21 september 2026 begonnen, enkele dagen na de jaarlijkse Airborneherdenking bij het monument. De restauratie richt zich op het schoonmaken en herstellen van verschillende onderdelen van het ruim zestien meter hoge monument. De gemeente Renkum meldt dat de werkzaamheden tot het einde van 2026 duren.
Metselwerk, reliëfs en beeldengroep worden hersteld
De restauratie wordt uitgevoerd door gespecialiseerde vakmensen. De eerste werkzaamheden bestaan uit een grondige reiniging van het monument. Daarna worden waar nodig het metselwerk, de natuurstenen reliëfs en de beeldengroep aangepakt. Beschadigde voegen en bakstenen worden vervangen.
De gemeente noemt het behoud van De Naald voor toekomstige generaties als doel van de restauratie. Tijdens de werkzaamheden kunnen omwonenden en bezoekers tijdelijk geluidsoverlast ervaren. De werkzaamheden vinden plaats aan het monument aan de Utrechtseweg in Oosterbeek. De actuele publicatie van de gemeente Renkum vermeldt dat de restauratie op 21 september is begonnen en tot het einde van 2026 duurt.
Monument uit 1946 is onderdeel van Airborneherdenkingen
De Naald in Oosterbeek kwam kort na de Tweede Wereldoorlog tot stand als monument ter nagedachtenis aan de Slag om Arnhem. De eerste steen werd op 25 september 1945 gelegd door generaal-majoor R.E. Urquhart. De nog niet voltooide gedenkzuil werd op 17 september 1946 onthuld door koningin Wilhelmina. In 1947 werd de definitieve beeldengroep op de zuil geplaatst en was het monument voltooid.
Het monument is een gedenkzuil met daarboven een natuurstenen beeldengroep. Volgens de Stichting Airborne Herdenkingen bestaat die groep uit vijf mannenfiguren, waarbij een figuur de vrijheid uitbeeldt en wordt omgeven door burgers en soldaten.
De locatie heeft een vaste plaats binnen de jaarlijkse herdenkingen rond de Slag om Arnhem. Op 17 september 2026 vond bij De Naald opnieuw een herdenking plaats. Burgemeester Marcel Fränzel en kinderburgemeester Pippi Keijzer hielden daar een toespraak en legden een krans. Het programma van de gemeente Renkum vermeldt de bijeenkomst als de eerste officiële herdenking binnen de Airborne-activiteiten in de gemeente. De Stichting Airborne Herdenkingen beschrijft De Naald als het Airborne Monument in Oosterbeek en vermeldt de jaarlijkse ceremonie op deze locatie.
Restauratie kent langere voorgeschiedenis
De huidige werkzaamheden komen niet uit het niets. De gemeente liet eerder onderzoek doen naar de onderhoudstoestand van De Naald. In een schriftelijke reactie aan de gemeenteraad van oktober 2024 meldde het college dat de Monumentenwacht een rapport had opgesteld. Daaruit bleek dat werkzaamheden nodig waren voor het behoud en herstel van het monument.
De gemeenteraad had in juni 2024 bij de vaststelling van de Voorjaarsnota geld beschikbaar gesteld voor het herstel. In de schriftelijke beantwoording van vragen van raads- en commissieleden werd het totale incidentele bedrag genoemd als € 189.000, dat over een periode van veertig jaar zou worden afgeschreven. De gemeente gaf toen aan dat voor de uitvoering een projectleider zou worden geworven, die onder meer de aanbesteding en uitvoering van de werkzaamheden moest vormgeven. Deze informatie staat in de schriftelijke beantwoording van het college aan de gemeenteraad van oktober 2024.
Uitvoering werd eerder uitgesteld
In de Voorjaarsnota 2025 werd vervolgens vastgelegd dat het herstel van De Naald was doorgeschoven. De gemeente schreef dat in 2024 een krediet voor het herstel beschikbaar was gesteld. Omdat de 80e Airborneherdenking in september 2024 en de 80e Bevrijding in mei 2025 eraan kwamen, was vanuit verschillende betrokkenen de wens geuit om De Naald tijdens die herdenkingen in de bestaande staat te laten staan. Het herstel werd daarom doorgeschoven naar 2025.
De financiële stukken laten zien dat het beschikbare krediet € 180.000 bedroeg. In de Najaarsnota 2025 werd dit bedrag voor de uitvoering verdeeld over 2025 en 2026: € 60.000 voor 2025 en € 120.000 voor 2026. De gemeente vermeldde daarbij dat de uitvoering over beide jaren was gepland.
Daarmee is in de gemeentelijke stukken een ontwikkeling zichtbaar van een eerder vastgesteld herstelkrediet naar een uitvoering die over 2025 en 2026 is verdeeld. De actuele gemeentelijke publicatie bevestigt dat de feitelijke restauratiewerkzaamheden op 21 september 2026 zijn begonnen.
Eerdere oproep voor herstel dateert uit 2023
Al in november 2023 werd in de gemeenteraad aandacht gevraagd voor groot onderhoud en renovatie van De Naald. In een amendement bij de Najaarsnota 2023 werd voorgesteld om uiterlijk vóór 1 augustus 2024 groot onderhoud of renovatie uit te voeren. Als aanleiding werd onder meer genoemd dat De Naald tijdens de 80e herdenking van de Airborneherdenking en Operatie Market Garden weer als herdenkingsmonument zichtbaar zou zijn.
Het amendement vermeldde als mogelijke dekking het positieve resultaat van de Najaarsnota 2023. Het document geeft daarmee inzicht in de toenmalige politieke wens om het onderhoud versneld uit te voeren, maar niet in de uiteindelijke uitvoeringsdatum of de huidige restauratiekosten. Het raadsdocument met het amendement uit november 2023 is onderdeel van de openbare gemeentelijke besluitvorming.
Restauratie moet monument voor komende jaren behouden
De huidige werkzaamheden bestaan volgens de gemeente uit reiniging en herstel van het metselwerk, de natuurstenen reliëfs en de beeldengroep. Beschadigde voegen en bakstenen worden vervangen. De gemeente heeft de werkzaamheden gekoppeld aan het behoud van De Naald voor toekomstige generaties.
De restauratie is gestart op 21 september 2026 en staat gepland tot het einde van dit jaar. De werkzaamheden volgen op meerdere jaren waarin de onderhoudstoestand van het monument bestuurlijk en financieel aan de orde is geweest. De actuele publicatie van de gemeente Renkum over de start van de restauratie is op 22 september 2026 opgesteld en gepubliceerd. De tekst van dat bericht is afkomstig van de gemeente Renkum.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 83
