Meer dan de helft van de aanvragen voor nieuwe woningen kan volgens een eerste landelijke analyse van de Nederlandse netbeheerders binnen de beschikbare capaciteit van het elektriciteitsnet worden ingepast. Tegelijkertijd is voor een aanzienlijk deel van de aangevraagde woningen op dit moment nog onvoldoende capaciteit beschikbaar. Daarmee biedt de analyse ruimte voor woningbouw, maar laat zij ook zien dat de capaciteit van het elektriciteitsnet een belangrijke randvoorwaarde blijft voor nieuwe woningen.
In de eerste helft van 2026 zijn aanvragen ingediend voor ongeveer 600.000 woningen. Het grote aantal aanvragen houdt mede verband met de wijzigingen in de regels voor de verdeling van schaarse netcapaciteit per 1 juli. Veel gemeenten en ontwikkelaars hebben daardoor hun woningbouwplannen versneld aangemeld.
Grote hoeveelheid aanvragen voor nieuwbouw
De omvang van de aanvragen is aanzienlijk. Het gaat om ongeveer 600.000 woningen die de komende jaren zouden kunnen worden gerealiseerd. Volgens de eerste analyse van de netbeheerders kan meer dan de helft daarvan worden ingepast binnen de beschikbare netcapaciteit.
Dat betekent niet dat al deze woningen automatisch en direct kunnen worden aangesloten. De daadwerkelijke aansluitmogelijkheden zijn afhankelijk van de lokale situatie. De capaciteit kan per elektriciteitsstation en per gebied sterk verschillen.
Dat verschil is zichtbaar in de cijfers van regionale netbeheerders. Enexis meldt bijvoorbeeld dat van de ruim 140.000 aangemelde nieuwbouwwoningen ongeveer 54.000 woningen direct over beschikbare capaciteit beschikken. Voor ruim 85.000 woningen is die capaciteit op dit moment nog niet beschikbaar.
Nieuwe regels voor verdeling van netcapaciteit
De ontwikkelingen hangen samen met de nieuwe regels die sinds 1 juli 2026 gelden. In gebieden waar sprake is van netcongestie moet schaarse capaciteit volgens nieuwe prioriteringsregels worden verdeeld.
Daarbij krijgen bepaalde maatschappelijke functies voorrang. Woningbouw kan onder voorwaarden tot de projecten behoren die als maatschappelijk belangrijk worden aangemerkt. Een prioritering betekent echter niet dat ieder woningbouwproject automatisch een aansluiting krijgt. De daadwerkelijk beschikbare capaciteit blijft bepalend.
De Autoriteit Consument & Markt heeft de regels voor het prioriteren van aanvragen vastgesteld. Meer informatie over deze systematiek staat bij Netbeheer Nederland – Prioriteren en reserveren van netcapaciteit.
Gemeenten kunnen eerder duidelijkheid krijgen
Voor woningbouw wordt daarnaast gewerkt aan een nieuwe manier om projecten eerder in beeld te brengen bij de netbeheerders. Vanaf 1 oktober 2026 kunnen gemeenten woningbouwprojecten aanmelden die nog niet volledig uitvoeringsklaar zijn, maar die binnen tien jaar moeten worden gerealiseerd.
Het doel daarvan is om eerder inzicht te krijgen in de beschikbare netcapaciteit. Gemeenten kunnen die informatie vervolgens meenemen bij de planning en fasering van woningbouw.
Ook in Gelderland wordt deze aanpak voorbereid. De provincie geeft aan welke informatie gemeenten moeten aanleveren, waaronder de locatie van het project, het aantal woningen, het type aansluitingen, de wijze van verwarmen en de geplande start- en opleverdatum.
Gelderland heeft eigen knelpunten
Voor Gelderland is de ontwikkeling van belang, omdat ook hier het elektriciteitsnet op verschillende plaatsen zwaar wordt belast. De provincie waarschuwde eerder voor de gevolgen van de toenemende elektriciteitsvraag voor woningbouw en andere ontwikkelingen.
Een eventuele aansluitstop moet daarbij niet worden verward met de situatie in iedere afzonderlijke gemeente. De beschikbaarheid van elektriciteitscapaciteit wordt lokaal bepaald. Een woningbouwproject kan daardoor in het ene gebied wel worden aangesloten, terwijl een vergelijkbaar project elders moet wachten.
Ook de aanwezigheid van nieuwe infrastructuur speelt een rol. Wanneer een transformatorstation wordt uitgebreid of nieuwe elektriciteitsverbindingen beschikbaar komen, kan opnieuw ruimte ontstaan voor aansluitingen.
Netbewust bouwen wordt belangrijker
De oplossing voor netcongestie bestaat volgens overheden en netbeheerders niet alleen uit het aanleggen van nieuwe kabels en elektriciteitsstations. Ook de manier waarop nieuwe wijken worden ontworpen kan invloed hebben op de belasting van het elektriciteitsnet.
Bij zogenoemd netbewust bouwen wordt bijvoorbeeld gekeken naar de manier waarop woningen worden verwarmd, hoe energie wordt gebruikt en hoe vraag en aanbod binnen een wijk beter op elkaar kunnen worden afgestemd. Het doel is onder meer om hoge gelijktijdige pieken in het elektriciteitsverbruik te beperken.
De provincie Gelderland noemt verschillende mogelijkheden om bij woningbouw rekening te houden met de belasting van het elektriciteitsnet. Daarbij gaat het onder meer om energiezuinige woningen en keuzes rond installaties en energievoorzieningen.
Uitbreiding van het elektriciteitsnet blijft noodzakelijk
Naast slimmer gebruik van het bestaande net blijven grote investeringen in de elektriciteitsinfrastructuur nodig. De Rijksoverheid stelt dat netbeheerders de komende jaren miljarden investeren in de uitbreiding van het elektriciteitsnet. Tegelijkertijd worden maatregelen ontwikkeld om de bestaande infrastructuur efficiënter te benutten.
De combinatie van woningbouw, verduurzaming, elektrische auto’s, warmtepompen en bedrijven zorgt ervoor dat de elektriciteitsvraag verder verandert. Daardoor neemt ook de noodzaak toe om woningbouw en energie-infrastructuur al vroeg gezamenlijk te plannen. De landelijke aanpak en maatregelen tegen netcongestie worden beschreven door de Rijksoverheid – Kabinet neemt maatregelen tegen vol elektriciteitsnet.
Geen landelijke bouwstop, wel een nieuwe randvoorwaarde
De eerste analyse van de netbeheerders laat daarmee een genuanceerd beeld zien. Het elektriciteitsnet vormt niet overal een blokkade voor woningbouw. Voor meer dan de helft van de circa 600.000 aangemelde woningen lijkt binnen de huidige analyse ruimte te kunnen worden gevonden.
Voor de overige projecten betekent dit niet noodzakelijk dat zij definitief niet kunnen worden gebouwd. De beschikbare capaciteit kan veranderen door netuitbreidingen, aanpassingen in de planning en maatregelen die het elektriciteitsgebruik beter over de dag verdelen.
Voor gemeenten en ontwikkelaars wordt elektriciteitscapaciteit daarmee steeds meer een onderdeel van de vroegste fase van woningbouwplanning. Niet alleen de vraag waar woningen mogen komen en wanneer ze kunnen worden gebouwd speelt een rol, maar ook de vraag of het elektriciteitsnet op dat moment voldoende ruimte biedt.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 15
