Provinciale Staten van Gelderland besluiten woensdag 23 september over een omvangrijke wijziging van de Omgevingsverordening. Daarmee liggen nieuwe provinciale regels voor onder meer stikstof, landbouw, windturbines, natuur en de fysieke leefomgeving ter besluitvorming voor. De Omgevingsverordening heeft directe betekenis voor inwoners, bedrijven, gemeenten en andere overheden, omdat daarin juridisch bindende provinciale regels zijn opgenomen.
De besluitvorming komt na een procedure die in februari van dit jaar begon. Gedeputeerde Staten stelden het ontwerp op 3 februari vast, waarna tussen 12 februari en 25 maart zienswijzen konden worden ingediend. De provincie heeft de ingediende reacties verwerkt in een reactienota en het definitieve voorstel vervolgens aan Provinciale Staten aangeboden.
Omgevingsverordening bevat concrete regels
De Omgevingsverordening is het provinciale juridische kader voor de fysieke leefomgeving. De regels hebben betrekking op onder meer natuur, landschap, milieu, water, provinciale wegen, cultureel erfgoed, energietransitie, wonen en ruimtelijke ontwikkeling. Provinciale Staten zijn uiteindelijk verantwoordelijk voor het vaststellen van de verordening.
De wijzigingsronde 2025-2026 bevat verschillende onderwerpen. Een van de opvallendste onderdelen betreft de aanpak van stikstof in vier aangewezen stikstofreductiegebieden. Het gaat om gebieden rond de Veluwe, de landgoederen Brummen en voorlopig ook Bekendelle en Willinks Weust bij Winterswijk. Rond stikstofgevoelige natuur zijn stroken van maximaal 500 meter aangewezen waar aanvullende regels gaan gelden. De provincie stelt dat de maatregelen bedoeld zijn om de stikstofuitstoot nabij kwetsbare natuur te verminderen.
Nieuwe regels voor landbouw in stikstofreductiegebieden
Voor de agrarische sector bevat het voorstel verschillende concrete beperkingen. Zo wordt het vestigen van nieuwe veehouderijen en veehouderijtakken in de aangewezen gebieden verboden. Ook wordt uitbreiding van niet-grondgebonden veehouderijen beperkt. Voor beide regels zijn uitzonderingen opgenomen, onder meer voor bepaalde vormen van hervestiging en situaties waarin uitbreiding noodzakelijk is om aan dierenwelzijnsregels te voldoen. De betreffende regels zijn volgens de provinciale toelichting voorzien vanaf 23 oktober 2026.
Daarnaast staat een verbod op het gebruik van stikstofhoudende kunstmest binnen de stikstofreductiegebieden op de agenda. Dat verbod is voorzien vanaf 1 januari 2030. Particulier gebruik, zoals kunstmestgebruik in tuinen bij woningen, valt buiten deze bepaling. Ook wordt het behoud van bestaand grasland geregeld. Na minimaal vijf jaar graslandgebruik wordt onder voorwaarden gedurende één jaar wisselteelt toegestaan, waarna opnieuw vijf jaar grasland moet volgen.
De provincie heeft voorafgaand aan het voorstel samen met ondernemersorganisaties gekeken naar de uitvoerbaarheid, haalbaarheid en betaalbaarheid van de maatregelen. In de provinciale toelichting staat dat de regels voor bedrijven grote gevolgen kunnen hebben en dat de haalbaarheid per sector verschilt. Tegelijkertijd is een pakket ondersteunende maatregelen aangekondigd, waaronder subsidies voor onder meer stalmodernisering, verduurzaming en verandering van bedrijfsvoering.
Afstandsnorm voor nieuwe windturbines
Ook de regels voor windturbines veranderen als Provinciale Staten het voorstel vaststellen. De provincie wil een afstandsnorm van twee keer de tiphoogte invoeren voor nieuwe windturbines. In het voorstel zijn uitzonderingen op deze norm opgenomen. De maatregel maakt deel uit van de bredere wijzigingen op het gebied van energietransitie en leefomgeving.
Daarnaast worden de beschermingsregels voor oude bosgroeiplaatsen aangepast. Daarmee raakt de wijzigingsronde niet alleen aan stikstof en energie, maar ook aan de manier waarop natuur en landschappelijke waarden juridisch worden beschermd.
Niet alle nieuwe regels gaan direct gelden
Een besluit van Provinciale Staten betekent niet dat iedere wijziging op dezelfde dag in werking treedt. Voor verschillende onderdelen zijn afzonderlijke ingangsdata opgenomen. Zo zijn enkele regels voor stikstofreductiegebieden voorzien vanaf 23 oktober 2026, terwijl het voorgestelde verbod op stikstofhoudende kunstmest pas op 1 januari 2030 ingaat. Ook voor maatregelen rond bedrijfsinstallaties zijn afzonderlijke termijnen opgenomen.
Dat onderscheid is juridisch relevant. De Omgevingsverordening bestaat uit bindende regels en kaarten, maar de gevolgen voor een inwoner, bedrijf of agrarisch ondernemer hangen af van de specifieke bepaling, de locatie en de datum waarop die bepaling in werking treedt. De provincie waarschuwt zelf dat de vereenvoudigde uitleg op haar website geen juridische status heeft en dat voor de exacte regels het officiële wijzigingsdocument moet worden geraadpleegd.
Zienswijzen zijn verwerkt
De besluitvorming volgt op een formele inspraakprocedure. Tussen 12 februari en 25 maart konden belanghebbenden een zienswijze indienen. Gedeputeerde Staten stelden op 23 juni de reactienota vast. Daarin zijn de zienswijzen samengevat en voorzien van een reactie. Ook zijn wijzigingen beschreven die naar aanleiding van de reacties en ambtshalve zijn aangebracht.
Een voorbeeld daarvan betreft de regels voor agrarisch natuurbeheer. Volgens de provinciale toelichting is een uitzondering voor een beheersovereenkomst voor agrarisch natuurbeheer voor minimaal 20 procent van de gronden verwijderd. Ook is de regeling voor blijvend grasland aangepast. Daarmee is het voorstel dat nu bij Provinciale Staten ligt niet volledig identiek aan het oorspronkelijke ontwerp dat eerder ter inzage lag.
Omgevingsvisie volgt later
De Omgevingsverordening moet niet worden verward met de Omgevingsvisie. De verordening bevat concrete juridische regels voor de leefomgeving, terwijl de Omgevingsvisie de langetermijnrichting van Gelderland beschrijft.
De behandeling van die Omgevingsvisie is vanwege tijdgebrek uitgesteld. Volgens de provincie konden Provinciale Staten tijdens de oordeelsvorming op 16 september onvoldoende tijd besteden aan beide documenten. De Omgevingsvisie wordt daarom in een latere vergadercyclus behandeld. De besluitvorming daarover staat nu gepland voor december 2026. De wijziging van de Omgevingsverordening wordt wel op 23 september behandeld.
Daarmee staan woensdag twee verschillende trajecten naast elkaar: de provincie besluit over concrete wijzigingen van bestaande regels, terwijl de discussie over de langetermijninrichting van Gelderland later wordt voortgezet.
De informatie over de Statenvergadering en de voorgestelde wijzigingen is opgesteld en gepubliceerd door de provincie Gelderland. De oorspronkelijke berichtgeving over de besluitvorming is afkomstig van de provinciale organisatie; voor de juridische inhoud van de wijzigingen verwijst de provincie naar de officiële documenten die bij de wijzigingsprocedure horen.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 133
