Waar kunnen in Gelderland nieuwe woningen en bedrijventerreinen worden gebouwd zonder later tegen problemen met water en bodem aan te lopen? Waterschap Vallei en Veluwe heeft daarvoor een nieuwe Water en Bodem Signaleringskaart ontwikkeld. De interactieve kaart moet gemeenten, projectontwikkelaars en andere initiatiefnemers al bij de eerste planvorming inzicht geven in kansen en aandachtspunten van een locatie. Daarmee wordt water en bodem nadrukkelijker onderdeel van de afweging voordat ruimtelijke plannen verder worden uitgewerkt.
Water en bodem eerder meenemen bij bouwplannen
De aanleiding voor de kaart ligt in de combinatie van de woningbouwopgave en ontwikkelingen zoals langdurige droogte, hevige neerslag en wateroverlast. Volgens het Waterschap Vallei en Veluwe kunnen ruimtelijke keuzes die nu worden gemaakt gevolgen hebben voor de leefbaarheid van woningen en hun omgeving in de toekomst.
De nieuwe kaart brengt daarom kansen en risico’s rond water en bodem vroegtijdig in beeld. Het waterschap benadrukt dat de kaart een hulpmiddel is en dat bij plannen tijdig overleg met het waterschap nodig blijft. Aanvullend onderzoek naar een gebied kan eveneens noodzakelijk zijn. De kaart bepaalt daarmee niet zelfstandig of een locatie voor woningbouw of een bedrijventerrein geschikt is.
Het werkgebied van Waterschap Vallei en Veluwe omvat 37 gemeenten, waarvan een groot deel geheel of gedeeltelijk in Gelderland ligt. Tot het gebied behoren onder meer Apeldoorn, Barneveld, Ede, Epe, Harderwijk, Nijkerk, Putten, Renkum, Rheden, Voorst en Wageningen. Het waterschap geeft een overzicht van het volledige werkgebied, inclusief de gemeenten die slechts gedeeltelijk binnen de grenzen vallen.
Geen verbodskaart voor bouwen
De betekenis van de nieuwe kaart moet volgens de beschikbare informatie zorgvuldig worden geïnterpreteerd. Het gaat niet om een nieuwe wettelijke kaart waarop bouwlocaties simpelweg worden aangewezen als toegestaan of verboden. Het waterschap spreekt over een signaleringsinstrument dat kansen en aandachtspunten zichtbaar maakt.
Dat onderscheid is relevant, omdat water en bodem in de Gelderse ruimtelijke ordening al langer onderdeel zijn van de beleidsvorming. De provincie Gelderland heeft het uitgangspunt ‘water en bodem sturend’ opgenomen in de aanpak voor ruimtelijke ontwikkeling. De provincie stelt dat het natuurlijke bodem- en watersysteem vanaf het begin moet worden meegenomen bij visies, programma’s, projecten en gebiedsprocessen. Daarvoor worden onder meer interactieve hulpmiddelen en signaleringskaarten ontwikkeld.
De provincie maakt daarbij onderscheid tussen verschillende hulpmiddelen. Signaleringskaarten bundelen informatie over water en bodem en zijn bedoeld om bij stedelijke ontwikkelingen vroegtijdig kansen en uitdagingen zichtbaar te maken. Voor de Achterhoek bestaat al een dergelijke kaart. Voor andere Gelderse regio’s zijn kaarten in ontwikkeling.
Regionale aanpak krijgt steeds meer vorm
De nieuwe kaart van Vallei en Veluwe staat daarmee niet los van ontwikkelingen elders in Gelderland. In de Achterhoek is eerder een Water- en Bodem Signaleringskaart ontwikkeld in samenwerking met onder meer Waterschap Rijn en IJssel, gemeenten en provincie Gelderland. Die kaart brengt gegevens over onder meer overstromingsrisico’s, wateroverlast, grondwaterstanden, drinkwater, beschermde oppervlaktewateren en verzakkingen bij elkaar.
Bij de Achterhoekse kaart wordt gewerkt met verschillende categorieën die aangeven welke aandachtspunten een locatie kent. De provincie vermeldt daarbij nadrukkelijk dat de kaart tot nu toe geen juridische status heeft. De kaart is bedoeld om in een vroeg stadium betere ruimtelijke keuzes te kunnen maken en mogelijke maatregelen te bespreken.
Ook voor andere delen van Gelderland is de ontwikkeling van dergelijke kaarten voorzien. Volgens de provincie zijn of worden vergelijkbare instrumenten ontwikkeld voor onder meer de Liemers, de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen, FruitDelta Rivierenland en de regio Vallei en Veluwe. Daarmee ontstaat geleidelijk een netwerk van regionale instrumenten die gemeenten kunnen gebruiken bij ruimtelijke keuzes.
Gevolgen voor woningbouw en bedrijventerreinen
Voor gemeenten kan de kaart vooral relevant zijn voordat een locatie definitief onderdeel wordt van een ruimtelijk plan. In plaats van water- en bodemaspecten pas tijdens een later stadium te onderzoeken, worden deze omstandigheden volgens het waterschap vanaf het begin bij de planvorming betrokken.
Dat sluit aan bij de manier waarop Vallei & Veluwe Klimaatbestendig werkt. Dit regionale samenwerkingsverband bestaat uit overheden en andere partners die gezamenlijk werken aan klimaatadaptatie. De samenwerking richt zich onder meer op het klimaatbestendig maken van de regio en het delen van kennis en hulpmiddelen.
De nieuwe kaart kan daarmee een rol spelen bij toekomstige plannen voor woningen en werklocaties binnen het werkgebied van het waterschap. De daadwerkelijke ruimtelijke afweging blijft echter onderdeel van de bredere besluitvorming over een gebied. Daarbij kunnen naast water en bodem andere belangen en wettelijke kaders een rol spelen.
Kaart als hulpmiddel, niet als eindbesluit
Het waterschap presenteert de nieuwe signaleringskaart als een hulpmiddel om eerder zicht te krijgen op de omstandigheden van een locatie. De introductie betekent daarmee niet dat bestaande bouwplannen automatisch veranderen of dat op basis van de kaart afzonderlijk een besluit over een bouwlocatie wordt genomen.
De ontwikkeling laat vooral zien dat water en bodem steeds eerder worden meegenomen in de ruimtelijke planning. Voor een provincie waar woningbouw, bedrijventerreinen, klimaatadaptatie en ruimtegebruik gelijktijdig om dezelfde schaarse ruimte vragen, kan die informatie relevant zijn voordat keuzes over locaties definitief worden gemaakt.
Het bericht over de nieuwe Water en Bodem Signaleringskaart is op 5 oktober 2026 gepubliceerd door Waterschap Vallei en Veluwe. In de geraadpleegde publicatie wordt geen individuele auteur vermeld; de berichtgeving wordt daarom aan het waterschap toegeschreven.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 29
