De sanering van de PFAS-verontreiniging op het voormalige terrein van Rutgers Milieu in Doetinchem heeft inmiddels een geraamde prijs van € 14,7 miljoen. Dat is ruim € 3,2 miljoen meer dan twee jaar geleden werd voorzien. De vervuilde grond is afgegraven, maar de aanpak van het grondwater moet nog beginnen. Daarmee is de financiële omvang van de operatie nog niet definitief vastgesteld.
Waarom de kosten van de PFAS-sanering oplopen
Op het terrein aan de Voltastraat stonden jarenlang ruim 1.300 vaten met PFAS-houdend blusschuimwater. Een deel daarvan lekte, waardoor de bodem verontreinigd raakte. Het bedrijf Rutgers Milieu ging in 2020 failliet. De gemeente Doetinchem greep in om de lekkage te beëindigen en de verontreiniging aan te pakken.
De bodemsanering begon in november 2024 en de graafwerkzaamheden werden in 2025 afgerond. Volgens de gemeente bestaat een belangrijk deel van de kostenstijging uit de wijze waarop de vervuilde grond moest worden verwijderd. Sterk met PFAS verontreinigde klei moest naar een stortplaats worden afgevoerd. Daarnaast moest de grond onder natte omstandigheden worden afgegraven, omdat het opgepompte bronbemalingswater niet op het riool of het oppervlaktewater mocht worden geloosd, ook niet na zuivering.
Deze toelichting is afkomstig uit de berichtgeving van REGIO8 over de gestegen saneringskosten. De extra kosten hangen daarmee volgens de gemeente vooral samen met de uitvoeringsmethode en de verwerking van de verontreinigde grond.
Grondwatersanering moet nog beginnen
Het verwijderen van de vervuilde grond betekent niet dat de sanering is afgerond. Ook het grondwater moet worden aangepakt. Daarvoor is een systeem aangelegd waarmee grondwater wordt opgepompt, gezuiverd en vervolgens teruggebracht in de bodem. De gemeente verwacht dat de eerste installaties in het eerste kwartaal van 2027 in werking worden gesteld.
De eerste vijf jaar staan in het teken van het testen van verschillende zuiveringstechnieken. Daarna moet worden beoordeeld welke aanpak technisch haalbaar en betaalbaar is en welke verdere sanering nodig is. De totale duur hangt mede af van de resultaten van de proefperiode en de normen die op dat moment gelden voor de resterende PFAS-verontreiniging in het grondwater.
De gemeente sluit aanvullende uitgaven niet uit. Voor eventuele verdere zuivering na de eerste vijf jaar is nog geen bedrag opgenomen in de huidige raming. Als extra sanering noodzakelijk blijkt, wil Doetinchem opnieuw subsidie bij het Rijk aanvragen. Hoe hoog de uiteindelijke rekening wordt, is daarom nog niet bekend.
Wie betaalt de sanering van Rutgers Milieu?
Volgens de gemeente wordt de huidige raming vrijwel volledig gedekt door bijdragen van het Rijk, aangevuld met een bijdrage van de terreineigenaar en een belastingteruggave. Daarnaast probeert de gemeente een deel van de kosten te verhalen op de verantwoordelijke partij. Daarvoor is een incassobureau ingeschakeld.
Dat onderscheid is van belang: de kosten die de gemeente maakt, zijn niet automatisch hetzelfde als het bedrag dat uiteindelijk voor rekening van de gemeente of een andere partij blijft. Daarvoor moet duidelijk zijn welke subsidies definitief zijn toegekend, welke bijdragen daadwerkelijk zijn ontvangen en welke bedragen nog worden teruggevorderd.
Uit de gemeentelijke raadsmededeling over het dossier Rutgers Milieu van oktober 2024 blijkt dat destijds voor het volledige dossier Rutgers Milieu € 11,5 miljoen was geraamd. Daarvan was ongeveer € 8,5 miljoen bestemd voor de sanering aan de Voltastraat. De gemeente meldde toen onder meer € 7,39 miljoen aan toegekende subsidies uit eerdere regelingen en een bijdrage van € 840.000 van de terreineigenaar. Daarnaast was € 3,3 miljoen aan aanvullende subsidie aangevraagd.
Die bedragen hebben betrekking op de situatie in 2024 en kunnen niet zonder nadere financiële verantwoording worden beschouwd als een actuele afrekening van de sanering. Ook moet het onderscheid tussen het volledige dossier en uitsluitend de locatie aan de Voltastraat worden bewaakt: in Doetinchem zijn nog twee andere locaties genoemd waar verontreiniging door activiteiten van Rutgers Milieu is ontstaan.
Overheidstoezicht en verantwoordelijkheid
De geschiedenis van de zaak gaat verder terug dan de huidige saneringswerkzaamheden. In april 2021 publiceerde de Omgevingsdienst Achterhoek de uitkomsten van een onafhankelijk onderzoek naar het ontstaan van de situatie en het optreden van de overheid. Volgens de onderzoekers waren risico’s van afvalverwerking onvoldoende onderkend en had adequate handhaving te laat plaatsgevonden. Het onderzoek richtte zich op het overheidshandelen en niet op het handelen van Rutgers Milieu zelf.
De bevindingen zijn terug te lezen in het rapport over Rutgers Milieu van de Omgevingsdienst Achterhoek. Ze vormen relevante achtergrond bij de vraag hoe de situatie heeft kunnen ontstaan, maar zijn op zichzelf geen volledige juridische beoordeling van de aansprakelijkheid voor alle huidige saneringskosten.
De gemeente probeert kosten te verhalen. Of en in hoeverre dat uiteindelijk lukt, kan niet uitsluitend worden afgeleid uit het bestaan van een incassotraject. Daarvoor zijn de relevante juridische besluiten, de actuele stand van eventuele procedures en de financiële afwikkeling bepalend.
Van vervuilde klei naar bakstenen
Naast het verwijderen en zuiveren van de verontreiniging is in Doetinchem geëxperimenteerd met hergebruik van vervuilde klei. Bij een proef is ongeveer 20 kubieke meter klei verwerkt tot 50.000 bakstenen. De provincie Gelderland meldt dat bij de industriële pilot is onderzocht of de stenen kwalitatief geschikt zijn en of het productieproces veilig kan worden uitgevoerd.
De proef is beschreven in de informatie van de provincie Gelderland over het bakken van PFAS-klei tot schone bakstenen. Het gaat om een afzonderlijk onderdeel van de aanpak. De proef verandert niets aan de noodzaak om de resterende grondwaterverontreiniging te behandelen en zegt op zichzelf niets over de uiteindelijke totale kosten.
De financiële stand van zaken rond de sanering werd op 16 oktober 2026 beschreven door Hidde Vinkenvleugel van REGIO8. De berichtgeving van REGIO8 vormt de aanleiding voor dit artikel; de aanvullende context is ontleend aan openbare documenten van de gemeente Doetinchem, de Omgevingsdienst Achterhoek en de provincie Gelderland.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 148
