Wie vanuit Renkum richting de Rijn rijdt, ziet al van verre de schoorstenen van Parenco (Smurfit Kappa Parenco). Al meer dan een eeuw vormt de papierfabriek een herkenningspunt in het landschap en een belangrijke economische factor voor de regio. Maar waar de fabriek vroeger vooral werd gezien als een bron van werkgelegenheid, staat zij tegenwoordig symbool voor een veel bredere discussie over natuur, leefbaarheid, duurzaamheid en de toekomst van industrie in Nederland.
De vraag die steeds nadrukkelijker wordt gesteld, is niet alleen óf Parenco een toekomst heeft in Renkum, maar vooral onder welke voorwaarden.
Een werkgever met regionale betekenis
Parenco biedt werk aan ongeveer 350 medewerkers. Hoeveel daarvan daadwerkelijk in de gemeente Renkum wonen, is niet bekend, maar de fabriek geldt als een van de grootste werkgevers in de regio. Daarnaast profiteren ook transportbedrijven, onderhoudsbedrijven, leveranciers en andere ondernemingen indirect van de aanwezigheid van de papierfabriek.
Voor veel inwoners vertegenwoordigt Parenco daarom meer dan alleen een fabriek. Het bedrijf staat voor economische activiteit, vakmanschap en een industriële geschiedenis die al generaties lang verweven is met Renkum.
Tegelijkertijd is de fabriek onderdeel van een veranderende samenleving waarin economische belangen steeds vaker worden afgewogen tegen duurzaamheid, natuurbehoud en leefbaarheid.
Een nieuwe toekomst voor de fabriek
Parenco bevindt zich momenteel midden in een belangrijke vergunningprocedure. Het bedrijf heeft een revisievergunning aangevraagd waarmee de gehele bedrijfsvoering opnieuw wordt beoordeeld. Daarbij wordt gekeken naar onder meer geur, geluid, uitstoot, watergebruik, trillingen en toekomstige ontwikkelingen.
Een belangrijk onderdeel van die plannen is de ombouw van papiermachine PM1. Die machine moet, net als PM2, geschikt worden gemaakt voor de productie van bruin verpakkingspapier. Daarmee speelt de fabriek in op de groeiende vraag naar verpakkingsmateriaal, mede als gevolg van de toename van online winkelen en de afname van traditioneel grafisch papier.
De vergunningprocedure draait daardoor niet alleen om de huidige situatie, maar ook om de vraag hoe een moderne papierfabriek er in de toekomst uit moet zien.
Water als bron van discussie
Juist die toekomstdiscussie raakt aan een van de meest gevoelige onderwerpen rond Parenco: het gebruik van grondwater.
Voor de productie van papier zijn grote hoeveelheden water nodig. Al jaren bestaat er discussie over de impact van die grondwateronttrekking op de omgeving. In een tijd waarin droogte en lage grondwaterstanden steeds vaker voorkomen, vragen inwoners, natuurorganisaties en sommige politieke partijen zich af welke gevolgen dat heeft voor de natuur rond Renkum.
Vooral partijen die sterk inzetten op duurzaamheid en natuurbeheer plaatsen vraagtekens bij de hoeveelheid water die de fabriek gebruikt. Zij wijzen erop dat water een steeds schaarser wordende grondstof wordt.
Voorstanders benadrukken daarentegen dat de fabriek van groot economisch belang is en dat industrie niet van de ene op de andere dag zonder water kan functioneren.
Op zoek naar alternatieve waterbronnen
Parenco erkent dat het watergebruik onderwerp van discussie is en onderzoekt daarom mogelijkheden om minder afhankelijk te worden van grondwater.
De fabriek kijkt naar alternatieve waterstromen die in het productieproces kunnen worden ingezet. Daarmee probeert het bedrijf tegemoet te komen aan maatschappelijke zorgen en tegelijkertijd de continuïteit van de productie veilig te stellen.
Voorstanders zien daarin een belangrijke stap richting een duurzamere bedrijfsvoering. Critici willen eerst concrete resultaten zien voordat zij spreken van een oplossing.
Toch laat de zoektocht naar alternatieve waterbronnen zien dat ook binnen de industrie wordt gezocht naar manieren om de druk op natuurlijke hulpbronnen te verminderen.
De geur die bewoners bezighoudt
Waar de discussie over grondwater vooral gaat over natuur en duurzaamheid, raakt geurhinder direct aan de dagelijkse leefomgeving van inwoners.
Al jarenlang melden bewoners van Renkum en Heelsum geurhinder afkomstig van de fabriek. Vooral bij bepaalde weersomstandigheden kan de karakteristieke geur van papierproductie duidelijk aanwezig zijn.
Onderzoek van GGD Gelderland-Midden laat zien dat een deel van de omwonenden ernstige geurhinder ervaart. Met name bewoners die dicht bij de fabriek wonen, geven aan dat de geur invloed heeft op hun woongenot.
De GGD kwalificeerde de situatie als gezondheidskundig onwenselijk. Niet omdat sprake zou zijn van gevaarlijke concentraties schadelijke stoffen, maar omdat langdurige geurhinder kan leiden tot stress, irritatie, slaapproblemen en een verminderd gevoel van welzijn.
Tegelijkertijd blijkt uit de onderzoeken dat de ervaringen uiteenlopen. Waar sommige inwoners regelmatig overlast ervaren, geven anderen aan nauwelijks hinder te ondervinden.
Gezondheid versus leefbaarheid
Een belangrijke nuance in het debat is dat onderzoeken van onder meer de GGD en het RIVM geen aanwijzingen hebben gevonden voor verhoogde gezondheidsrisico’s door de uitstoot van gevaarlijke stoffen door de fabriek.
Dat betekent echter niet dat de discussie daarmee is opgelost. De Omgevingsdienst Groene Metropool benadrukt dat geurhinder en geluidsoverlast wel degelijk een negatieve invloed kunnen hebben op de leefbaarheid. Daarom worden meldingen van inwoners geregistreerd en vinden controles, metingen en toezicht plaats.
De situatie rond Parenco laat daarmee zien dat leefbaarheid meer omvat dan alleen gezondheidsnormen. Ook de manier waarop mensen hun woonomgeving ervaren, speelt een belangrijke rol.
Duurzame energie op eigen terrein
Terwijl de fabriek wordt geconfronteerd met kritiek op watergebruik en geurhinder, werkt zij tegelijkertijd aan plannen om duurzamer te opereren.
Zo wordt gekeken naar de aanleg van een zonneveld in combinatie met een batterijenpark. De opgewekte energie kan worden gebruikt om de fabriek van stroom te voorzien en pieken in het energieverbruik op te vangen.
Voorstanders zien deze plannen als bewijs dat traditionele industrie kan verduurzamen. Tegenstanders vragen zich af of dergelijke investeringen voldoende zijn zolang andere milieuvraagstukken nog niet volledig zijn opgelost.
Het zorgt voor een opvallende paradox: dezelfde fabriek die wordt bekritiseerd vanwege haar impact op de omgeving, probeert tegelijkertijd een rol te spelen in de energietransitie.
Een fabriek die de politiek verdeelt
De combinatie van werkgelegenheid, geurhinder, grondwatergebruik en verduurzamingsplannen maakt Parenco tot een terugkerend onderwerp in de lokale politiek.
Waar sommige partijen vooral wijzen op het belang van de fabriek voor de regionale economie, leggen andere partijen de nadruk op natuur, leefbaarheid en duurzaam watergebruik.
Daardoor gaat het debat inmiddels over meer dan alleen een papierfabriek. Het raakt aan fundamentele vragen over de toekomst van de regio. Welke ruimte wil Renkum bieden aan industrie? Hoe ver mogen bedrijven gaan in het gebruik van natuurlijke hulpbronnen? En hoe combineer je economische ontwikkeling met een gezonde leefomgeving?
Meer dan een fabriek
Na ruim een eeuw is Parenco nog altijd een van de meest beeldbepalende bedrijven van Renkum. De fabriek zorgt voor werkgelegenheid, economische activiteit en industriële bedrijvigheid. Tegelijkertijd roept zij vragen op over watergebruik, geurhinder, duurzaamheid en leefbaarheid.
Met plannen voor nieuwe productielijnen, alternatieve waterbronnen, een zonneveld en energieopslag probeert de fabriek zich aan te passen aan een veranderende tijd.
De komende jaren zullen uitwijzen of dat voldoende is om het draagvlak onder inwoners, politiek en overheid te behouden.
Want uiteindelijk gaat de discussie over Parenco niet alleen over papier. Het gaat over de vraag hoe een moderne industrie zich kan ontwikkelen in een omgeving waar economie, natuur en leefbaarheid steeds vaker met elkaar moeten worden verzoend. Juist daarom is Parenco veel meer dan een fabriek. Het is een spiegel van het debat over de toekomst van de Nederlandse industrie.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 100
