Van de gefermenteerde granen in Ethiopië tot het melk- en vleesrijke voedingspatroon van de Maasai in Oost-Afrika: traditionele diëten verdwijnen wereldwijd in hoog tempo. Tegelijkertijd vermoeden wetenschappers dat juist deze lokale eetgewoonten waardevolle inzichten bieden in het voorkomen van welvaartsziekten. Daarom starten onderzoekers uit twaalf landen, onder leiding van het Radboudumc, een internationaal onderzoeksproject dat traditionele voedingspatronen vastlegt én hun effecten op de gezondheid onderzoekt.
Race tegen de klok
Volgens de onderzoekers is snelheid geboden. Door verstedelijking, economische groei en de wereldwijde beschikbaarheid van bewerkte voedingsmiddelen verdwijnen lokale eetgewoonten in veel delen van de wereld in rap tempo. Daarmee dreigt ook kennis verloren te gaan over voedingspatronen die zich vaak eeuwenlang hebben ontwikkeld.
Het nieuwe onderzoeksprogramma, het World Diet Initiative, moet die kennis behouden voordat zij definitief verdwijnt. De eerste stap is het samenstellen van een wereldwijde atlas waarin traditionele diëten, bereidingswijzen en eetgewoonten worden beschreven. Daarna willen de onderzoekers vaststellen welke invloed deze voedingspatronen hebben op onder meer het immuunsysteem, het darmmicrobioom en de stofwisseling.
Meer dan alleen het mediterrane dieet
Dat voeding grote invloed kan hebben op de gezondheid is al langer bekend. Vooral het mediterrane en Japanse dieet zijn uitgebreid onderzocht en worden geassocieerd met een lager risico op verschillende chronische aandoeningen.
Volgens de onderzoekers zijn echter veel andere traditionele diëten nauwelijks wetenschappelijk in kaart gebracht. Dat is opvallend, omdat in verschillende gemeenschappen waar deze voedingspatronen nog worden gevolgd, aandoeningen als diabetes type 2 en hart- en vaatziekten van oudsher relatief weinig voorkomen.
Eerder onderzoek liet bijvoorbeeld zien dat een overstap van slechts twee weken van een westers voedingspatroon naar een traditioneel, vezelrijk Afrikaans dieet al leidde tot meetbare veranderingen in het immuunsysteem en de stofwisseling, waarbij ontstekingsreacties afnamen. Ook studies naar traditionele Koreaanse en Mexicaanse voeding wijzen op gunstige effecten, zoals minder ontstekingen en een betere insulinegevoeligheid.
Geen nostalgie, maar wetenschap
De initiatiefnemers benadrukken dat het onderzoek geen pleidooi is om moderne voeding volledig te vervangen door traditionele eetpatronen. Het doel is vooral om beter te begrijpen welke biologische eigenschappen van deze diëten bijdragen aan een goede gezondheid.
Door de enorme variatie aan lokale voedingsgewoonten wereldwijd hopen de onderzoekers nieuwe inzichten te verkrijgen die kunnen bijdragen aan de preventie van chronische ziekten. De verzamelde kennis moet uiteindelijk worden vertaald naar praktische voedingsadviezen die wereldwijd toepasbaar zijn.
Internationale samenwerking
Aan het World Diet Initiative nemen onderzoeksinstituten deel uit Nederland, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Roemenië, de Verenigde Staten, Canada, Brazilië, Tanzania, Oeganda, Ethiopië, Indonesië en India. De officiële start van het project is beschreven in een wetenschappelijke publicatie in het tijdschrift Nature Medicine.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
