Uit provinciale prognoses blijkt dat de vraag naar werklocaties in Gelderland tot 2040 flink toeneemt, terwijl bedrijventerreinen nauwelijks nog ruimte bieden. Op Trade Port Nijmegen-West hebben vijf bedrijven een pragmatisch antwoord gevonden. Zij wachten niet op de overheid, maar regelen hun energievoorziening zelf.
Op 2 juli jongstleden richtten Derks Transport, Duynie, E.K.I. Rubber & Foam, European Metal Recycling en Hyster-Yale Group de coöperatie Smart Energiehub Binnenhaven TPN-West Nijmegen U.A. op, aldus Oost NL. Tegelijkertijd ondertekenden zij met netbeheerder Liander een groepstransportovereenkomst (GTO), een contract waarbij bedrijven gezamenlijk gebruikmaken van afgesproken transportcapaciteit op het elektriciteitsnet. Daarmee behoren zij tot de eerste bedrijven in Nederland die een zogeheten Smart Energy Hub daadwerkelijk in de praktijk brengen.
Drie jaar verkennen, één handtekening zetten
De weg naar de GTO begon drie jaar geleden, toen de bedrijven op TPN-West gezamenlijk gingen onderzoeken hoe zij de beperkte netcapaciteit konden omzeilen. Op 4 april 2024 tekenden vijftien partijen,waaronder naast de vijf bedrijven ook ARN, Engie, Koole Terminals, De Klok Logistics, de bedrijvenvereniging TPN-West, gemeente Nijmegen, provincie Gelderland, Oost NL en de HAN,een intentieovereenkomst voor de realisatie van een Smart Energy Hub. Het college van B&W van Nijmegen had ondertussen in een bestuurlijk document laten optekenen dat de totale elektriciteitsvraag van betrokken bedrijven de komende jaren flink toeneemt, maar dat netcongestie daarin niet kan worden voorzien.
De GTO legt nu vast hoe de vijf bedrijven hun energieverbruik op elkaar afstemmen. Piekmomenten worden verlaagd, rustige momenten op het net worden benut. In een volgende fase kunnen batterijopslag, waterstof en duurzame warmte worden toegevoegd, aldus Oost NL. De netbeheerder bevestigt op haar eigen website dat de Smart Energiehub Binnenhaven tot de eerste pilotgroep voor Smart Energy Hubs in Nederland behoort.
Vijf bedrijven, vijf redenen
De deelnemers vormen een dwarsdoorsnede van het bedrijfsleven op TPN-West, een van de grootste aaneengesloten industrieterreinen van Nederland met ruim vierhonderd bedrijven en tienduizend banen. Derks Transport is een Nijmeegs familiebedrijf in goederenvervoer over de weg. Duynie, onderdeel van Cosun, verwerkt plantaardige co-producten uit de levensmiddelenindustrie en is Europa’s grootste op dit gebied. E.K.I. Rubber & Foam produceert al sinds 1875 rubber- en schuimproducten en voorziet niet alleen zichzelf, maar ook achthonderd gezinnen van stroom via een eigen zonnepark van bijna tienduizend panelen. European Metal Recycling recyclet metaal. Hyster-Yale Group ontwerpt, bouwt en test in Nijmegen vorkheftrucks en containerhandlers voor de hele wereldmarkt, vanuit een van haar eenentwintig productiefaciliteiten in twaalf landen.
Wat hen verbindt, is niet alleen de locatie op TPN-West, maar de noodzaak om te elektrificeren en te verduurzamen op een terrein waar het stroomnet vol zit. Elk van deze bedrijven heeft een strategisch belang bij voldoende stroomcapaciteit, voor elektrisch rijden, productieprocessen, het opladen van schepen via walstroom, of het draaiende houden van een zonnepark dat pieken moet kunnen afvlakken.
Juridische borging volgt pas net
De contractvorm kreeg recent pas een plek in de netcode. Sinds het ACM-besluit van 19 december 2025 is het lokaal delen van transportvermogen formeel juridisch geborgd. Tot die datum werkten de Nijmeegse bedrijven samen op basis van intentieovereenkomsten, zonder dat de GTO als zodanig in de netcode was verankerd.
Die borging is essentieel voor de opschalingsvraag die nu op tafel ligt. De Smart Energiehub Binnenhaven is tevens een zogeheten living lab binnen het programma Smart Energiehubs Oost-Nederland, een initiatief van de provincies Gelderland en Overijssel en Oost NL. De praktijkervaringen uit Nijmegen moeten bijdragen aan de ontwikkeling van slimme energieoplossingen voor bedrijventerreinen in heel Nederland.
Een model voor Gelderland?
De Gelderse probleemstelling is immers niet uniek voor Nijmegen. De provincie stelt in eigen prognoses dat de vraag naar werklocaties de komende jaren verder toeneemt, aangedreven door verduurzaming, automatisering en de energietransitie. Tegelijk zijn nieuwe bedrijventerreinen nauwelijks te realiseren door concurrerende claims van woningbouw, natuur en water, stikstofvraagstukken en langdurige planprocedures.
Op bedrijventerrein de Ecofactorij in Apeldoorn werken al circa vijfentwintig bedrijven twintig jaar aan een vergelijkbaar gesloten distributiesysteem, blijkt uit een bijeenkomst van de community Smart Energy Hubs. De lessen uit Apeldoorn zijn sober: zowel de techniek als de samenwerking moeten kloppen, je hoeft niet meteen een volledig eindbeeld te hebben, en een coöperatieve gedachte is onmisbaar. Ook de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland werkt aan een nieuwe EHUB-subsidie die later dit jaar opent, waarmee bedrijven samen kunnen onderzoeken of een energiehub haalbaar is.
De Nijmeegse aanpak onderscheidt zich door snelheid en ondernemerschap. Waar de Ecofactorij twintig jaar nodig had om stap voor stap een gesloten systeem op te bouwen, hebben de vijf bedrijven op TPN-West in drie jaar tijd de sprong gemaakt van verkennen naar een juridisch geborgde coöperatie. Of dat tempo houdbaar is naarmate batterijopslag, waterstof en warmtenetten worden toegevoegd, is de volgende vraag.
Open vragen
Wat het artikel nog niet beantwoordt, zijn de vragen die pas bij de volgende fase relevant worden. Wie betaalt het energiemanagementsysteem dat de stroomafstemming aanstuurt? Hoe worden investeringen in batterijen of waterstofinfrastructuur verdeeld over de vijf deelnemers, en wat gebeurt er met bedrijven op TPN-West die niet meedoen? Hoe wordt beslist welk bedrijf voorrang krijgt als de schaarse capaciteit op een piekmoment ontoereikend is? De GTO biedt een kader, maar de praktijk moet uitwijzen of de coöperatieve structuur standhoudt zodra de beladenheid van het net verder oploopt.
Wat de Nijmeegse Binnenhaven wel aantoont, is dat bedrijven niet passief hoeven te wachten op netuitbreiding. De energiehub creëert geen nieuw stroomnet, maar maakt de bestaande capaciteit beter bestuurbaar, zodat pieken worden gedempt en bedrijven onder voorwaarden toch ruimte houden om te verduurzamen en uit te breiden.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
