Wie een bedrijf wil uitbreiden, denkt vaak als eerste aan personeel, investeringen of afzet. Maar voor steeds meer ondernemers in Gelderland blijkt een andere factor de grootste uitdaging: ruimte. Op veel bedrijventerreinen is nog maar weinig grond beschikbaar, terwijl de vraag naar bedrijfsruimte blijft groeien. Gemeenten en de provincie zoeken naar oplossingen, maar die blijken in de praktijk vaak ingewikkeld en tijdrovend.
De vraag groeit, de beschikbare ruimte niet
De Gelderse economie ontwikkelt zich op veel plaatsen positief. Bedrijven investeren in verduurzaming, automatisering en uitbreiding. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan bedrijfsruimte, mede door de energietransitie, de circulaire economie en veranderingen in productie- en logistieke processen.
Uit prognoses die de provincie Gelderland liet opstellen, blijkt dat de vraag naar werklocaties de komende jaren verder toeneemt. De verwachting is dat bedrijven tot 2040 meer ruimte nodig hebben voor zowel uitbreiding als nieuwe economische activiteiten. De provincie actualiseert deze ramingen regelmatig om gemeenten en regio’s te helpen bij hun ruimtelijke keuzes. Meer hierover is te lezen op de Beleidsmonitor Werklocaties van de provincie Gelderland.
Niet alleen een gebrek aan grond
Dat bedrijventerreinen vol raken, betekent niet automatisch dat er nergens meer ruimte is. De werkelijkheid is complexer. Op sommige locaties zijn nog kavels beschikbaar, maar deze zijn niet geschikt voor het type bedrijf dat zich wil vestigen. Elders zijn uitbreidingsplannen wel bedacht, maar nog niet uitvoerbaar.
Volgens het ministerie van Economische Zaken lopen nieuwe bedrijventerreinen steeds vaker vast op een combinatie van factoren. Ruimtetekort, concurrerende claims vanuit woningbouw, natuur en water, netcongestie, stikstofvraagstukken en langdurige planprocedures maken nieuwe ontwikkelingen steeds lastiger. Daardoor duurt het vaak jaren voordat nieuwe bedrijfslocaties daadwerkelijk beschikbaar komen. Dat blijkt uit de rapportage Actualisatie cijfers ruimte voor economie.
Slimmer omgaan met bestaande bedrijventerreinen
Juist omdat nieuwe uitbreidingslocaties moeilijk van de grond komen, verschuift de aandacht steeds vaker naar bestaande bedrijventerreinen. Gemeenten onderzoeken hoe kavels efficiënter kunnen worden benut, leegstaande panden kunnen worden herontwikkeld en bedrijven dichter op elkaar kunnen worden gevestigd.
Dat betekent bijvoorbeeld hogere bedrijfsgebouwen, gezamenlijke parkeeroplossingen, multifunctionele bedrijfspanden en het beter benutten van onderbenutte kavels. Ook verduurzaming speelt daarbij een steeds grotere rol. Toekomstbestendige bedrijventerreinen moeten niet alleen ruimte bieden aan ondernemers, maar ook bijdragen aan klimaatadaptatie, energievoorziening en circulaire bedrijvigheid. De provincie ondersteunt dergelijke ontwikkelingen via haar programma voor toekomstbestendige bedrijventerreinen.
Regionale verschillen
De druk op bedrijventerreinen verschilt per regio. Vooral economisch sterke gebieden zoals Arnhem-Nijmegen, Foodvalley en delen van Rivierenland kennen een grote vraag naar nieuwe bedrijfsruimte. Daarom werken gemeenten samen met de provincie in zogenoemde Regionale Programma’s Werklocaties. Daarin wordt gekeken hoeveel ruimte de economie tot 2040 nodig heeft en waar uitbreiding mogelijk is.
Zo beschrijft het Regionaal Programma Werklocaties Rivierenland dat de ruimtevraag de komende jaren verder toeneemt en dat zorgvuldig moet worden afgewogen waar nieuwe bedrijventerreinen kunnen worden ontwikkeld.
Een moeilijke afweging
De discussie over bedrijventerreinen raakt aan een bredere maatschappelijke vraag. Nederland staat voor grote opgaven op het gebied van woningbouw, natuurherstel, waterveiligheid, energievoorziening en mobiliteit. Al deze functies vragen om ruimte, terwijl die ruimte beperkt is.
Dat betekent dat gemeenten steeds vaker keuzes moeten maken. Een nieuw woongebied kan ten koste gaan van ruimte voor bedrijven, terwijl juist bedrijven zorgen voor werkgelegenheid, innovatie en economische groei. Andersom kan het reserveren van grond voor bedrijvigheid botsen met de behoefte aan woningen of natuurontwikkeling.
Niet alleen meer grond, maar ook betere benutting
Deskundigen benadrukken daarom dat de oplossing waarschijnlijk niet uitsluitend ligt in het aanwijzen van nieuwe bedrijventerreinen. Minstens zo belangrijk is het slimmer gebruiken van bestaande locaties. Door herstructurering, intensiever ruimtegebruik en modernisering kan volgens verschillende onderzoeken nog aanzienlijke ruimte worden gewonnen zonder direct nieuw landschap aan te snijden. Ook de provincie Gelderland ziet daarin een belangrijk onderdeel van haar economische strategie. De onderliggende prognose is terug te vinden in het rapport Prognose Werklocaties provincie Gelderland.
De ruimte van morgen
Voor ondernemers draait het uiteindelijk niet alleen om beschikbare vierkante meters, maar om toekomstperspectief. Een bedrijf dat wil investeren in nieuwe machines, verduurzaming of extra personeel heeft ook ruimte nodig om die plannen waar te maken.
De komende jaren zal daarom niet alleen de vraag centraal staan hoeveel nieuwe bedrijventerreinen Gelderland nodig heeft, maar vooral hoe de schaarse ruimte zo kan worden verdeeld dat zowel de economie als andere maatschappelijke opgaven voldoende kansen houden. Juist die afweging zal bepalen hoe aantrekkelijk Gelderland in de toekomst blijft als vestigingsplaats voor ondernemers.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
