Chinese overnames in Europa: Nexperia in Nijmegen legt kwetsbaarheid van strategische bedrijven bloot

De overname van Europese bedrijven door Chinese ondernemingen staat opnieuw in de belangstelling. De discussie gaat daarbij niet alleen over wie de eigenaar wordt, maar ook over de zeggenschap over technologie, productiecapaciteit en belangrijke onderdelen van Europese economieën. De ontwikkelingen rond chipproducent Nexperia, met het hoofdkantoor in Nijmegen, maken duidelijk hoe ingewikkeld die belangen kunnen worden. Tegelijkertijd laat de aanstaande overname van elektronicaconcern CECONOMY, het moederbedrijf van MediaMarkt, zien dat Europa buitenlandse investeringen niet zonder meer tegenhoudt.

Van Duitse robotbouwer tot Nederlandse chipproducent

Chinese investeerders hebben de afgelopen jaren belangen verworven in uiteenlopende Europese ondernemingen. Een bekend voorbeeld is de Duitse robotproducent KUKA. In 2016 bracht het Chinese Midea een openbaar bod uit op de aandelen van het bedrijf. Uiteindelijk verwierf Midea op 6 januari 2017 de zeggenschap over KUKA. Volgens het jaarverslag van KUKA had Midea na de transactie ongeveer 94,55 procent van de aandelen in handen.

De overname leidde destijds tot discussie over de bescherming van Duitse industriële kennis. KUKA sloot met Midea een overeenkomst waarin onder meer afspraken werden vastgelegd over het behoud van vestigingen en banen, de zelfstandigheid van het bestuur en de bescherming van gegevens van zakenpartners. Die afspraken golden tot eind 2023. De overname was daarmee niet alleen een financiële transactie, maar ook aanleiding voor afspraken over de toekomstige positie van een strategisch belangrijke technologieonderneming. KUKA beschreef de afspraken in juni 2016.

Een ander voorbeeld is de Franse vakantieketen Club Med. In maart 2015 maakte het Chinese Fosun bekend dat een consortium onder leiding van Fosun de overname had afgerond. In dat consortium zaten ook andere investeerders en het management van Club Med. Het consortium had op dat moment ongeveer 98 procent van de aandelen verworven. Het is daarom nauwkeuriger om te spreken van een door Fosun-meerderheidsgecontroleerd consortium dan van een overname waarbij Fosun alleen alle aandelen kocht. Fosun maakte de afronding destijds zelf bekend.

Ook in de Italiaanse bandenproducent Pirelli kreeg Chinees kapitaal een belangrijke positie. In 2015 sloten bestaande aandeelhouders een overeenkomst met ChemChina en diens dochteronderneming China National Tire & Rubber Corporation. De transactie verliep via de houdstermaatschappij Marco Polo Industrial Holding, die later met Pirelli fuseerde. De constructie omvatte bovendien een herstructurering van de industriële activiteiten. Pirelli keerde in 2017 terug naar de beurs. Het is daarom te eenvoudig om deze geschiedenis samen te vatten als een rechtstreekse overname van het volledige bedrijf door één Chinese onderneming. Pirelli beschrijft de transactie en de daaropvolgende herstructurering in zijn bedrijfsgeschiedenis.

Nexperia: van verkoop door NXP naar Chinese zeggenschap

Voor Nederland is Nexperia het meest directe voorbeeld. De onderneming heeft haar hoofdkantoor in Nijmegen en produceert halfgeleiders die onder meer worden gebruikt in de auto-industrie, industriële toepassingen en consumentenelektronica. De huidige eigendomsstructuur ontstond in verschillende stappen.

In 2017 verkocht het Eindhovense NXP Semiconductors zijn divisie Standard Products aan een consortium van de Chinese investeerders JAC Capital en Wise Road Capital. Met de transactie was ongeveer 2,75 miljard dollar gemoeid. De verkochte activiteiten gingen verder onder de naam Nexperia, met het hoofdkantoor in Nijmegen. In december 2019 maakte Nexperia bekend dat het Chinese technologiebedrijf Wingtech Technology een controlerend belang had verworven van JAC Capital. Daarmee kwam de Nederlandse chipproducent onder Chinese zeggenschap. NXP bevestigde de verkoop in februari 2017 en Nexperia meldde de wijziging van de zeggenschap in december 2019.

De situatie veranderde ingrijpend in 2025. De minister van Economische Zaken zette op 30 september van dat jaar de Wet beschikbaarheid goederen in. Volgens de overheid waren er ernstige signalen van bestuurlijke tekortkomingen en bestond het risico dat cruciale technologische kennis en productiecapaciteit voor Nederland en Europa verloren zouden gaan. De maatregel moest voorkomen dat beslissingen binnen Nexperia de beschikbaarheid van halfgeleiderproducten in een noodsituatie in gevaar zouden brengen. Het reguliere productieproces mocht doorgaan. De ministeriële maatregel stond los van de procedure bij de Ondernemingskamer. De overheid maakte bovendien later bekend dat het bevel onder de wet was opgeschort. Het is dus onjuist om te suggereren dat deze maatregel op dit moment zonder meer nog van kracht is. De Rijksoverheid lichtte de inzet van de wet toe en publiceerde later de uitleg over de opschorting.

Daarnaast greep de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam in. In februari 2026 gelastte zij een onderzoek naar het beleid en de gang van zaken bij Nexperia. De eerder opgelegde onmiddellijke maatregelen bleven gehandhaafd. De voormalige bestuurder bleef geschorst en de aandelen, op één aandeel na, bleven tijdelijk onder beheer van een door de Ondernemingskamer aangewezen beheerder. Dat betekent niet dat de aandelen zijn onteigend: volgens de Rechtspraak bleven ze eigendom van Yuching Holding. Het tijdelijke beheer beperkt gedurende de procedure wel de zeggenschap van de aandeelhouder. De Rechtspraak beschreef de beslissing van 11 februari 2026.

Ook in november 2026 lopen de juridische geschillen door. De rechtbank Den Haag oordeelde op 2 november in kort geding dat Nexperia China zich binnen de Europese Unie niet mag beroepen op een Chinees rechterlijk bevel dat Nexperia NL volgens de Nederlandse rechter belemmert om haar intellectuele-eigendomsrechten te handhaven. De rechtbank achtte dat bevel naar voorlopig oordeel onrechtmatig, omdat het de toegang tot de rechter zonder voldoende wettelijke basis en legitiem doel beperkte. Het herstelvonnis van 5 november corrigeerde enkele verschrijvingen in de uitspraak. De rechtbank deed daarmee geen definitieve uitspraak over alle geschillen tussen de ondernemingen. Het herstelvonnis is gepubliceerd onder ECLI:NL:RBDHA:2026:32607.

Nexperia meldde op 5 november bovendien dat het een schadeclaim heeft ingesteld tegen Wingtech, Nexperia China en een voormalige bestuurder. Het bedrijf schat de geleden schade zelf op 2 miljard dollar. Dat bedrag is een raming van Nexperia en geen door een rechter vastgesteld schadebedrag. De onderneming stelt dat de Chinese activiteiten sinds oktober 2025 buiten de bestaande bestuursstructuur opereren. Dat is het standpunt van Nexperia; de juridische procedures over de onderlinge verhoudingen zijn nog niet afgerond. Nexperia publiceerde op 5 november een verklaring over de lopende procedures.

Europa scherpt toezicht op buitenlandse investeringen aan

De Europese Unie probeert een evenwicht te vinden tussen het aantrekken van buitenlands kapitaal en het beschermen van veiligheid en openbare orde. Het bestaande Europese kader voor het screenen van buitenlandse directe investeringen is sinds oktober 2020 van toepassing. De Europese Commissie en de lidstaten kunnen binnen dat stelsel informatie uitwisselen over investeringen die mogelijk gevolgen hebben voor de veiligheid of openbare orde. De uiteindelijke beoordeling en eventuele maatregelen liggen bij de nationale autoriteiten.

In juni 2026 is een nieuwe Europese verordening voor investeringsscreening aangenomen. Die moet de nationale toetsing verder harmoniseren en verplicht lidstaten om een screeningsmechanisme te hebben. De nieuwe regels zijn vanaf 17 januari 2028 volledig van toepassing. Het gaat dus niet om een Europees verbod op Chinese overnames. De regeling moet ervoor zorgen dat buitenlandse investeringen in gevoelige sectoren in alle lidstaten aan een minimum aan vergelijkbare toetsing worden onderworpen. De Europese Commissie geeft een overzicht van het huidige en toekomstige screeningskader.

MediaMarkt en JD.com: goedkeuring is geen veiligheidstoets

Een actueel voorbeeld is de voorgenomen overname van CECONOMY, het moederbedrijf van MediaMarkt en Saturn, door het Chinese JD.com. Op 3 november 2026 maakte de Europese Commissie bekend dat zij de transactie onder voorwaarden heeft goedgekeurd op grond van de Foreign Subsidies Regulation. Die Europese regeling richt zich op mogelijke concurrentieverstoring door buitenlandse subsidies. Het is een ander juridisch instrument dan de toetsing van buitenlandse investeringen op nationale veiligheid.

Volgens CECONOMY was de goedkeuring van de Commissie de laatste nog openstaande wettelijke toestemming. Het bedrijf meldde op dezelfde dag dat alle voorwaarden voor het bod waren vervuld en dat de afronding binnen enkele dagen werd verwacht. Dat is de status die CECONOMY op 3 november zelf bekendmaakte; daarmee is niet automatisch vastgesteld dat de overdracht op die datum al juridisch was voltooid. De Europese Commissie publiceerde haar besluit en CECONOMY lichtte de resterende stappen toe.

De voorbeelden laten zien dat buitenlandse investeringen in Europa niet allemaal op dezelfde manier worden behandeld. Bij KUKA, Club Med en Pirelli ging het om transacties waarbij Chinese investeerders een grote of controlerende positie kregen. Bij Nexperia kwamen daar later ingrijpende bestuurlijke en juridische conflicten bij. Bij CECONOMY staat juist de toetsing op buitenlandse subsidies centraal. De Europese regels bieden verschillende mogelijkheden om in te grijpen, maar vormen geen algemene garantie dat strategische kennis, productiecapaciteit of zeggenschap binnen Europa blijven.

Overzicht: Chinese bedrijven en merken actief in Europa en Nederland

Steeds meer producten, webwinkels, automerken, technologiebedrijven en digitale platforms die we dagelijks in Europa en Nederland gebruiken, zijn eigendom van Chinese ondernemingen.

Een belangrijk onderscheid: een merk kan Europees van oorsprong zijn, maar inmiddels een Chinese eigenaar hebben. Volvo is daarvan een goed voorbeeld. Ook is het belangrijk om onderscheid te maken tussen een Chinees moederbedrijf, een Europees hoofdkantoor en een Nederlandse vestiging.

Belangrijke kanttekening: dit overzicht bevat zowel Chinese merken als Europese merken die Chinees eigendom zijn. Bij joint ventures, beursgenoteerde bedrijven en complexe aandeelhoudersstructuren is de vermelde eigenaar niet altijd een volledige weergave van de uiteindelijke zeggenschap. Ook is aanwezigheid op de Europese of Nederlandse markt niet hetzelfde als een Nederlandse dochteronderneming.

Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.

Weergaven: 38