De oorlog en geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten laten steeds duidelijker hun sporen na in de Nederlandse economie. Hogere energieprijzen, afnemende investeringen en onzekerheid bij bedrijven drukken de groei. Toch verwacht Rabobank niet dat Nederland in een recessie terechtkomt. Volgens het nieuwste Economisch Kwartaalbericht blijft de economie groeien, zij het aanzienlijk langzamer dan eerder werd voorzien.
Economische groei houdt stand
Waar eerdere prognoses nog uitgingen van een iets gunstiger economisch beeld, heeft Rabobank haar verwachtingen neerwaarts bijgesteld. De bank verwacht nu dat de Nederlandse economie in 2026 met ongeveer 1 procent groeit en in 2027 met 0,8 procent. Daarmee blijft economische groei aanwezig, maar ligt het tempo beduidend lager dan de groei waarop bedrijven en beleidsmakers hadden gehoopt.
Volgens de economen van Rabobank is vooral de aanhoudende onzekerheid rond het conflict in het Midden-Oosten een belangrijke oorzaak. Verstoringen op energiemarkten en internationale handelsroutes werken door in vrijwel alle sectoren van de economie. Toch blijft een echte recessie uit, omdat huishoudens blijven consumeren en de arbeidsmarkt relatief sterk blijft.
Energieprijzen blijven de grote risicofactor
De economische gevolgen van de crisis zijn vooral zichtbaar via de energieprijzen. Olie- en gasmarkten reageren gevoelig op ontwikkelingen in het Midden-Oosten, mede vanwege de strategische betekenis van de Straat van Hormuz voor de wereldwijde energietoevoer. Hogere energieprijzen zorgen niet alleen voor duurdere brandstof en hogere energierekeningen, maar werken ook door in transportkosten, productieprocessen en uiteindelijk consumentenprijzen.
Rabobank verwacht dat deze effecten de inflatie opnieuw onder druk zetten. Hoewel de prijsstijgingen voor consumenten voorlopig minder sterk uitvallen dan eerder werd gevreesd, blijft de inflatie naar verwachting boven het niveau dat de Europese Centrale Bank nastreeft.
Bedrijven stellen investeringen uit
Een van de meest opvallende conclusies uit het kwartaalbericht is de terughoudendheid van bedrijven om te investeren. Hogere rente, geopolitieke onzekerheid en structurele problemen zoals netcongestie en de stikstofproblematiek maken ondernemers voorzichtig. Daardoor worden uitbreidingsplannen uitgesteld of zelfs geschrapt.
Ook de woningbouw ondervindt hiervan hinder. Projectontwikkelaars en bouwbedrijven kampen al langer met vergunningstrajecten, personeelstekorten en beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet. De huidige economische onzekerheid versterkt deze problemen verder.
Sommige sectoren worden harder geraakt
De gevolgen van de crisis zijn niet gelijk verdeeld over de economie. Sectoren die sterk afhankelijk zijn van energie, internationale handel of logistiek ondervinden relatief veel hinder. Transportbedrijven zien brandstofkosten stijgen, terwijl industriële ondernemingen worden geconfronteerd met hogere productiekosten. Ook landbouwbedrijven merken de gevolgen via duurdere energie, meststoffen en transport.
De bouwsector bevindt zich eveneens in een kwetsbare positie. Niet alleen stijgen de kosten van materialen en energie, ook bestaande problemen rond vergunningverlening en netaansluitingen zorgen voor vertraging. Hierdoor dreigt de investeringsbereidheid verder af te nemen.
Consumenten blijven de economie ondersteunen
Ondanks de tegenwind blijft de Nederlandse consument een belangrijke steunpilaar onder de economie. De arbeidsmarkt blijft relatief krap en veel huishoudens profiteren nog steeds van loonstijgingen die de koopkracht gedeeltelijk compenseren. Daardoor blijft de consumptie op peil, wat een belangrijke reden is waarom een recessie vooralsnog wordt vermeden.
Wel waarschuwen economen dat dit beeld snel kan veranderen als de energieprijzen verder oplopen of het conflict in het Midden-Oosten verder escaleert. In dat geval kunnen consumenten voorzichtiger worden met uitgaven, wat direct gevolgen heeft voor de economische groei.
Structurele problemen blijven bestaan
De huidige geopolitieke spanningen komen bovenop problemen waar Nederland al langer mee worstelt. De stikstofcrisis, het overvolle elektriciteitsnet, personeelstekorten en de vergrijzing beperken de groeimogelijkheden van de economie. Volgens Rabobank zijn dit geen tijdelijke obstakels, maar structurele uitdagingen die ook na het verdwijnen van de huidige internationale spanningen aandacht zullen vragen.
Daardoor wordt de Nederlandse economie kwetsbaarder voor externe schokken. Een internationale crisis hoeft dan niet direct een recessie te veroorzaken, maar kan wel sneller leiden tot lagere groei en minder investeringen.
Voorzichtig optimisme
Het nieuwe kwartaalbericht schetst uiteindelijk een gemengd beeld. Nederland blijft economisch groeien, maar de marge wordt kleiner. De gevolgen van de Midden-Oostencrisis zijn voelbaar in vrijwel alle sectoren en versterken bestaande economische knelpunten. Tegelijkertijd zorgen een relatief sterke arbeidsmarkt en aanhoudende consumentenuitgaven ervoor dat de economie vooralsnog overeind blijft.
De centrale boodschap van Rabobank is daarom genuanceerd: economische pijn is onvermijdelijk, maar een recessie lijkt voorlopig niet aan de orde. Hoe lang dat zo blijft, hangt in belangrijke mate af van de ontwikkelingen op de energiemarkten en het verdere verloop van het conflict in het Midden-Oosten.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
