Drie jaar geleden stapte Marcel de Vries* op een vliegtuig naar Thailand met een enkele reis op zak. Wat begon als een zoektocht naar zon, rust en lagere kosten van levensonderhoud, groeide uit tot een definitieve breuk met Nederland.
“Ik mis mijn familie en sommige vrienden”, zegt hij vanuit zijn woning nabij Chiang Mai. “Maar Nederland zelf? Nee, eigenlijk niet.”
Marcel is geen uitzondering. Terwijl het publieke debat vaak draait om immigratie, vertrekken jaarlijks ook tienduizenden Nederlanders naar het buitenland. Sommigen voor werk, anderen voor liefde of avontuur. Maar er is ook een groep die bewust afstand neemt van het leven in Nederland.
Altijd haast, altijd druk
Wanneer Marcel probeert uit te leggen waarom hij vertrok, noemt hij niet één grote gebeurtenis. Het was eerder een opeenstapeling van ergernissen. “Het voelde alsof iedereen voortdurend haast had. Van het moment dat je opstond tot het moment dat je weer naar bed ging. Werken, plannen, presteren, deadlines halen, afspraken nakomen. Alles moest sneller en efficiënter.”
Volgens hem is de Nederlandse samenleving in de afgelopen jaren steeds veeleisender geworden. “Je moest succesvol zijn, een mooi huis hebben, genoeg verdienen, gezond leven, sporten, reizen, sociaal actief zijn. Het hield nooit op. Op een gegeven moment vroeg ik me af: waarvoor eigenlijk?”
Negatief nieuws als achtergrondruis
Wat hem misschien nog wel meer tegenstond, was de sfeer die hij ervoer. “Als je het nieuws opende, ging het over crises, oorlogen, woningnood, stikstof, inflatie of politieke ruzies. En vervolgens hoorde je dezelfde onderwerpen terug op verjaardagen, in de supermarkt of op het werk.”
Volgens Marcel was het niet zozeer het nieuws zelf dat hem stoorde, maar het gevoel dat negatieve onderwerpen voortdurend de boventoon voerden. “Gesprekken gingen steeds vaker over wat er mis was. Over wat niet kon. Over wie ergens schuld aan had. Het werd voor mijn gevoel steeds zwaarder.”
Of dat beeld volledig overeenkomt met de werkelijkheid, laat zich moeilijk meten. Nederland behoort volgens internationale vergelijkingen nog altijd tot de welvarendste, veiligste en gelukkigste landen ter wereld. Toch ervaren veel mensen een groeiende mentale druk en maatschappelijke onrust.
De prijs van het leven
Ook de kosten speelden een belangrijke rol. “Ik verdiende een goed salaris, maar had toch het gevoel dat ik voortdurend achter de feiten aanliep. Wonen werd duurder, boodschappen werden duurder, energie werd duurder. Alles werd duurder.”
In Thailand ligt het prijsniveau voor veel dagelijkse uitgaven aanzienlijk lager. Hoewel ook daar de kosten stijgen, ervaart Marcel meer financiële ruimte. “Ik werk minder uren en houd meer tijd over. Dat voelt soms nog steeds onwerkelijk.”
Weg uit de kudde
Een woord dat tijdens het gesprek meerdere keren terugkomt, is vrijheid. Niet de politieke vrijheid, benadrukt hij, maar de vrijheid om buiten de verwachtingen van anderen te leven.
“In Nederland had ik vaak het gevoel dat iedereen hetzelfde pad volgde. Studeren, carrière maken, hypotheek, pensioen. Natuurlijk mag iedereen dat doen, maar ik wilde weten hoe het leven eruitzag buiten dat script.”
Thailand bood hem die mogelijkheid. “Hier kijken mensen veel minder naar wat je doet of bezit. Het leven voelt minder georganiseerd, maar daardoor ook minder beklemmend.”
Wordt de Nederlander een diaspora?
De vraag is of dergelijke verhalen wijzen op een bredere ontwikkeling. Steeds meer Nederlanders wonen langdurig in landen als Spanje, Portugal, Thailand, Indonesië en de Verenigde Arabische Emiraten. Digitale technologie maakt het bovendien eenvoudiger om inkomen, familiecontacten en sociale netwerken over landsgrenzen heen te behouden.
Toch spreken migratiedeskundigen niet van een Nederlandse diaspora in de klassieke betekenis van het woord. Anders dan bijvoorbeeld historische diaspora’s beschikken Nederlanders nog altijd over een stabiel nationaal thuisland waar zij vrij kunnen terugkeren.
Wel ontstaat een groeiende groep Nederlanders die zich niet langer volledig verbonden voelt met één vaste plek. Zij leven deels in Nederland, deels daarbuiten en bouwen een bestaan op dat meerdere landen omvat.
Is het gras echt groener?
Voor Marcel is het antwoord genuanceerd. “Nee, het gras is niet automatisch groener. Thailand heeft ook problemen. Bureaucratie, corruptie, luchtvervuiling, politieke onzekerheid. Dat moet je niet romantiseren.”
Toch zou hij niet terug willen. “Wat ik hier heb gevonden, is rust. Niet omdat Thailand perfect is, maar omdat ik afstand heb genomen van een leven dat niet meer bij me paste.”
Misschien is dat uiteindelijk de belangrijkste les achter de groeiende belangstelling voor emigratie. De meeste mensen vertrekken niet omdat Nederland onleefbaar is geworden. Ze vertrekken omdat ze hopen ergens anders een manier van leven te vinden die beter aansluit bij hun persoonlijke waarden.
En misschien is de vraag daarom niet of het gras elders groener is. Misschien gaat het erom of het gras waar je staat nog bij je past.
*Naam gefingeerd op verzoek van de geïnterviewde.
Mike Tomale
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
