De ontwikkeling van kleine kernreactoren in Gelderland krijgt steeds concretere vorm als onderzoekstraject, maar de economische kant roept nog vragen op. De provincie onderzoekt samen met gemeenten waar een Small Modular Reactor (SMR) mogelijk zou passen. Tegelijkertijd wordt op Europees niveau gepleit voor gezamenlijke investeringen in de technologie. Welke Gelderse bedrijven daarvan kunnen profiteren en wie de rekening betaalt, is nog niet volledig duidelijk.
In mei publiceerde GLD Magazine al het artikel ‘Gelderland zet vaart achter kernenergie’, over de provinciale ambities en de onderzoeken naar de mogelijke inpassing van kleine kernreactoren. Dit vervolg richt zich niet opnieuw op de algemene plannen of de zoektocht naar locaties, maar op de economische voorwaarden, de mogelijke rol van de industrie en de financiering van toekomstige projecten.
Gelderse industrie en SMR’s: economische kansen nog te onderzoeken
De provincie laat de economische mogelijkheden van SMR’s onderzoeken in samenwerking met Oost NL. Dat blijkt uit de voortgangsbrief over het Actieplan SMR, die in juni 2026 aan Provinciale Staten is aangeboden. De provincie wil onder meer inzicht krijgen in de mogelijke bijdrage van kleine kernreactoren aan het Gelderse energiesysteem en de voorwaarden waaronder die bijdrage haalbaar kan zijn.
Voor Gelderse bedrijven zijn verschillende rollen denkbaar, bijvoorbeeld als leverancier van technische componenten, als specialist in industriële automatisering of als afnemer van elektriciteit en warmte. Dat zijn mogelijke toepassingen, geen bevestigde opdrachten. De openbare provinciale stukken geven geen compleet overzicht van ondernemingen die zich al als leverancier, bouwer, exploitant of afnemer aan een Gelders SMR-project hebben verbonden.
Om de economische kansen concreet te maken, is daarom meer nodig dan een inventarisatie van bedrijven met relevante technische kennis. Ook moet duidelijk worden welke ondernemingen daadwerkelijk belangstelling hebben getoond, welke energievraag zij hebben en onder welke voorwaarden deelname voor hen haalbaar zou zijn.
Industriële warmte en elektriciteit: wat zegt het landelijke onderzoek?
Een landelijk onderzoek van Haskoning naar de ruimtelijke en energetische inpassing van SMR’s bij de industrie beschrijft mogelijkheden voor rechtstreekse levering van elektriciteit en warmte aan industriële bedrijven, met name na 2035. Het rapport is op 4 februari 2026 door het ministerie van Klimaat en Groene Groei aan de Tweede Kamer aangeboden. De studie onderzoekt onder meer welke ruimtelijke en energetische voorwaarden een rol spelen bij mogelijke toepassingen.
Het ministerie verwijst in de Kamerbrief over het Haskoning-rapport ook naar de noodzaak van duidelijkheid over ruimtelijke randvoorwaarden en verdere verkenning van risicodeling om private initiatieven mogelijk te maken. Daarmee is niet vastgesteld dat SMR’s voor een specifieke Gelderse onderneming goedkoper of geschikter zijn dan andere energiebronnen.
Voor een regionale toepassing zijn onder meer de omvang en het tijdstip van de energievraag, de benodigde aansluiting op het energienet, de afstand tot de afnemer en de investeringskosten van belang. Ook moet duidelijk zijn hoe de levering zich verhoudt tot andere bronnen in het energiesysteem. De landelijke studie biedt een kader voor die vragen, maar is geen bewijs dat in Gelderland al concrete leveringsafspraken bestaan.
Wie draagt de investeringskosten van een SMR?
De financiering is een van de belangrijkste openstaande kwesties. In de provinciale voortgangsbrief staat dat Gelderland de ontwikkeling van SMR’s onderzoekt en voorbereidt, maar niet zelf de reactoren wil bouwen of exploiteren. Voor de realisatie zijn marktpartijen nodig. De financiële haalbaarheid was bovendien geen onderdeel van de technische en beleidsmatige verkenning van Haskoning.
Dat onderscheid is relevant: een gebied kan op basis van energiebehoefte, infrastructuur en ruimtelijke voorwaarden kansrijk lijken, zonder dat daarmee vaststaat dat een reactor daar rendabel kan worden gebouwd en geëxploiteerd. De kosten, financieringsconstructie, verdeling van risico’s en toekomstige inkomsten moeten afzonderlijk worden beoordeeld.
De Europese discussie sluit daarop aan. Op 30 september 2026 presenteerde gedeputeerde Ans Mol bij het Europees Comité van de Regio’s een advies waarin wordt gepleit voor gezamenlijke investeringen in een eerste reeks SMR-projecten en voor vroege betrokkenheid van regionale overheden. Het Europese advies over de SMR-strategie is bedoeld als bijdrage aan de beleidsvorming. Het is geen toezegging dat Europese middelen beschikbaar komen voor een project in Gelderland.
Van beleidsrichting naar concrete deelname
De provincie heeft als doel om vóór 2027 twee mogelijke locaties voor een SMR in beeld te hebben. Daarnaast lopen haalbaarheidsonderzoeken in Neder-Betuwe en Duiven. Die trajecten moeten duidelijk maken onder welke technische, maatschappelijke en bestuurlijke voorwaarden een reactor mogelijk en wenselijk kan zijn. Ze vormen geen besluit om daadwerkelijk te bouwen.
De provinciale informatie over kernenergie en kleine modulaire reactoren maakt duidelijk dat nog verschillende vraagstukken moeten worden uitgewerkt, waaronder veiligheid, koelwater, ruimtegebruik en de inpassing in het energiesysteem. De provincie verwacht dat een eventuele eerste SMR in Gelderland tussen 2035 en 2040 energie kan produceren. Dat is een verwachting, geen vastgestelde opleverdatum.
Voor de Gelderse economie blijven daarmee een aantal concrete vragen open. Welke bedrijven zijn daadwerkelijk in gesprek over deelname? Zijn er potentiële industriële afnemers die hun energievraag en voorwaarden al hebben vastgelegd? En welke investeringsrisico’s zijn private partijen bereid te dragen? De openbare documenten geven nog geen volledig antwoord op die vragen. Verdere informatie van de provincie, Oost NL en betrokken ondernemingen kan duidelijk maken in hoeverre de onderzochte mogelijkheden al leiden tot concrete zakelijke initiatieven.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van GLD Magazine, onderdeel van Gelderland Magazine, op basis van openbare documenten van de provincie Gelderland, de Rijksoverheid en het Europees Comité van de Regio’s.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 25
