De gemeente Ede beëindigt het convenant uit 2016 over het Openluchttheater. Voor het theaterseizoen 2027 komt er een nieuw vergunningenkader. Daarnaast werkt het gemeentebestuur aan een omgevingsplan waarin de toekomstige gebruiksmogelijkheden van het theater worden vastgelegd. Aanleiding is een combinatie van aanhoudende spanningen met omwonenden, handhavingsverzoeken en bezwaren. Ondanks aangescherpte afspraken en extra toezicht kwamen tijdens het afgelopen seizoen ruim 120 meldingen bij de gemeente binnen. Daarmee staat niet alleen de programmering van het theater ter discussie, maar ook de manier waarop Ede de belangen van culturele organisaties en omwonenden juridisch wil afwegen.
Openluchttheater Ede: ruim 120 meldingen ondanks extra toezicht
Het afgelopen seizoen stonden de evenementen in het Openluchttheater onder verscherpt toezicht. De gemeente controleerde onder meer de naleving van voorschriften over geluid, eindtijden, verkeer en veiligheid. Toch werden ruim 120 meldingen geregistreerd. Volgens de gemeente waren veel daarvan inhoudelijk vergelijkbaar en afkomstig van ongeveer tien adressen. Daarnaast werden meerdere formele handhavingsverzoeken en bezwaarschriften ingediend.
Het aantal meldingen moet daarbij worden onderscheiden van het aantal vastgestelde overtredingen. Een melding is niet automatisch bewijs dat een organisator zich niet aan de vergunningvoorschriften heeft gehouden. De gemeente maakt in haar bericht van 28 oktober geen uitsplitsing waaruit blijkt hoeveel meldingen na onderzoek gegrond zijn verklaard.
Wel stelt het college vast dat de verhouding tussen de stichting, omwonenden en gemeente onder druk staat. De bestaande afspraken bieden volgens het gemeentebestuur onvoldoende basis om de verschillende belangen op een werkbare manier te regelen.
Convenant uit 2016 en uitbreiding van de programmering
Het huidige conflict staat niet op zichzelf. In oktober 2025 presenteerde de gemeente een vernieuwd Handboek evenementen Openluchttheater. Dat volgde op een participatietraject waaraan onder meer bezoekers, inwoners, omwonenden, Stichting Openluchttheater Ede en wijkvereniging ABEO deelnamen.
Met het nieuwe handboek wilde Ede meer ruimte bieden aan concerten, theater en maatschappelijke activiteiten. Het aantal toegestane avondconcerten werd verhoogd van acht naar maximaal twaalf. Daarnaast kwam er ruimte voor maximaal zestien middag- of avondevenementen. Tegelijkertijd werden afspraken over geluid, soundchecks, toezicht en communicatie aangescherpt.
De gemeente meldde destijds dat zowel zijzelf als de stichting met het vernieuwde handboek instemden. Vertegenwoordigers van de direct omwonenden konden zich echter niet volledig in de afspraken vinden. Hun bezwaren hadden vooral betrekking op de uitbreiding van de programmering en de gevolgen daarvan voor de leefomgeving.
De ontwikkeling laat zien dat de gemeente eerder al heeft geprobeerd de bestaande afspraken te herzien. De nieuwe aankondiging van oktober 2026 betekent dat zij nu een stap verder wil gaan: niet alleen aangepaste afspraken, maar een nieuw juridisch kader.
Geluidsoverlast Ede: eerdere metingen leidden tot een dwangsom
Een belangrijk onderdeel van de discussie betreft de geluidsoverlast. In maart 2026 maakte de gemeente bekend dat zij een last onder dwangsom had opgelegd aan de stichting die de evenementen organiseert. Aanleiding waren geluidsmetingen over het voorgaande theaterseizoen.
Uit die metingen bleek dat bij vijf kleinere evenementen de toen geldende geluidsnormen waren overschreden. De gemeente stelde de dwangsom vast op € 1.000 per overschrijding vanaf twee decibel, met een maximum van € 5.000 per evenement. De maatregel was bedoeld om naleving van de geluidsvoorschriften af te dwingen. Wanneer de stichting binnen de geldende normen bleef, hoefde zij geen dwangsom te betalen.
De gemeente maakte in hetzelfde bericht onderscheid tussen de geluidsmetingen en andere klachten. Omwonenden hadden ook meldingen gedaan over vermeende overschrijdingen van eindtijden, parkeerproblemen en de bereikbaarheid van de buurt. Voor deze onderwerpen stelde het college destijds dat onvoldoende bewijs beschikbaar was. Omdat er in het voorgaande seizoen beperkt op was gecontroleerd, kon de gemeente de klachten evenmin volledig ontkrachten.
De geluidsmetingen leveren daarmee concreet bewijs op van overschrijdingen bij vijf evenementen. Ze vormen geen bewijs dat alle andere meldingen eveneens op overtredingen betrekking hadden.
Nieuw omgevingsplan Ede moet juridische duidelijkheid bieden
Met het opzeggen van het convenant kiest het college voor een andere aanpak. De gemeente wil de toekomstige regels voor het Openluchttheater opnemen in een nieuw omgevingsplan. Daarbij worden onderwerpen betrokken als geluid, verkeer, natuur, erfgoed, veiligheid en participatie.
Volgens het college moeten de nieuwe normen helder, meetbaar en uitvoerbaar zijn. Ook moeten ze juridisch houdbaar zijn en aansluiten bij de regels die de gemeente voor andere evenementenlocaties hanteert.
Een definitief door de gemeenteraad vastgesteld omgevingsplan is volgens de gemeente niet vóór het theaterseizoen 2027 beschikbaar. Daarom komt er eerst een afzonderlijk vergunningenkader voor dat seizoen. De evenementenvergunningen worden beoordeeld binnen de geldende wettelijke kaders, waaronder de Algemene Plaatselijke Verordening (APV).
Artikel 1:8 van de APV Ede 2024 noemt onder meer openbare orde, openbare veiligheid, volksgezondheid en bescherming van het milieu als belangen op grond waarvan een vergunning kan worden geweigerd. De gemeente stelt dat niet alle afspraken uit het oude convenant geschikt zijn om als vergunningvoorschrift te gebruiken. Zo noemt het college afspraken over gemeentelijke handhaving, parkeerverboden en doorlopend overleg.
Daarmee maakt Ede onderscheid tussen afspraken die partijen onderling kunnen maken en voorschriften die juridisch aan een vergunning kunnen worden verbonden.
Openluchttheater blijft bestaan, maar de voorwaarden veranderen
Opvallend is dat de bestuurlijke koerswijziging plaatsvindt naast een andere ontwikkeling. In november 2025 sloten de gemeente Ede en Stichting Domus een nieuwe erfpachtovereenkomst voor het Openluchttheater. Daarmee werd de erfpacht voor een nieuwe periode van tien jaar geregeld. De overeenkomst was bedoeld om de continuïteit van het theater en de culturele activiteiten te waarborgen.
De beëindiging van het convenant betekent dus niet dat de gemeente het theater wil sluiten. De discussie richt zich op de voorwaarden waaronder het theater gebruikt kan worden en de manier waarop de belangen van betrokken partijen worden beschermd.
De komende periode wil de gemeente opnieuw met omwonenden, Stichting Openluchttheater Ede en andere betrokkenen in gesprek. Ook wordt een participatieaanpak voor het nieuwe omgevingsplan voorbereid. Daarnaast blijven de reguliere mogelijkheden voor inspraak bestaan.
Voor het seizoen 2027 moet duidelijk worden welke concrete voorwaarden aan de evenementen worden verbonden. Daarna volgt de verdere uitwerking in het omgevingsplan. Welke ruimte er uiteindelijk overblijft voor de programmering en welke beperkingen voor de organisatie gaan gelden, is op basis van de nu gepubliceerde informatie nog niet vast te stellen.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 7
