Een gebouw slopen zonder de bruikbare onderdelen verloren te laten gaan. Voor het familiebedrijf Lagemaat uit Heerde is dat steeds nadrukkelijker onderdeel geworden van de bedrijfsactiviteiten. De onderneming richt zich niet alleen op het demonteren van gebouwen, maar ook op het inventariseren, beoordelen, opslaan en opnieuw toepassen van bouwmaterialen. Een belangrijk voorbeeld is het voormalige provinciale kantoorgebouw Prinsenhof A in Arnhem. De betonnen constructieonderdelen uit dat gebouw krijgen onder meer een nieuwe bestemming bij de ontwikkeling van Circulair Centrum Nederland in Heerde.
Lagemaat Heerde: van traditioneel sloopbedrijf naar circulaire onderneming
Lagemaat vindt zijn oorsprong in 1977. Het familiebedrijf begon als eenmanszaak en ontwikkelde zich in de daaropvolgende decennia tot een onderneming met activiteiten op het gebied van sloop, asbestsanering, recycling en infrastructuur. Volgens de eigen bedrijfsgeschiedenis van Lagemaat verhuisde de onderneming in 1980 naar Oene en in 1984 opnieuw naar Heerde.
De ontwikkeling richting circulair slopen vraagt om een andere aanpak dan het traditioneel verwijderen en afvoeren van gebouwen. Bij circulaire demontage wordt vooraf onderzocht welke onderdelen opnieuw bruikbaar zijn. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om betonnen vloeren, gevelelementen, staalconstructies en kozijnen. De eigenschappen en afmetingen van deze onderdelen moeten bekend zijn voordat ze voor een nieuwe toepassing kunnen worden geselecteerd.
Prinsenhof Arnhem als voorbeeld van circulaire sloop
Een belangrijk praktijkproject is de ontmanteling van het voormalige provinciale kantoorgebouw Prinsenhof A in Arnhem. De provincie Gelderland koos ervoor het gebouw niet op de gebruikelijke manier te laten slopen, maar de constructie en andere bruikbare onderdelen zorgvuldig te laten demonteren.
De werkzaamheden vonden plaats in 2022 en werden uitgevoerd door Lagemaat. Het gebouw had een vloeroppervlak van ongeveer 8.400 vierkante meter en bestond voor een belangrijk deel uit prefab betonnen constructieonderdelen.
Volgens de projectdocumentatie van de provincie Gelderland is uiteindelijk 92,1 procent van het gebouw opnieuw ingezet voor drie bestemmingen. Het ging onder meer om 594 kanaalplaatvloeren, 343 betonnen gevelelementen en 64 onderdelen van de buitenste kern. Een deel van de kanaalplaatvloeren kreeg een nieuwe bestemming in een sporthal in Arnhem. Andere constructieve onderdelen zijn bestemd voor Circulair Centrum Nederland in Heerde.
Niet al het materiaal kreeg daarbij opnieuw dezelfde functie. Een deel van het beton werd verwerkt tot grondstoffen voor nieuw beton. Dat onderscheid is belangrijk: recycling tot grondstof is iets anders dan het rechtstreeks opnieuw gebruiken van een complete bouwcomponent.
De provincie becijfert de CO₂-besparing van het project op ongeveer 2.400 ton. Dit betreft de berekening die de provincie aan het project toeschrijft.
Europees onderzoek naar hergebruik van bouwmaterialen
De werkzaamheden in Arnhem maakten deel uit van ReCreate, een Europees onderzoeksproject naar het demonteren en opnieuw toepassen van prefab betonnen constructieonderdelen. Het project bracht universiteiten, onderzoeksorganisaties en bedrijven uit verschillende landen samen.
De onderdelen uit Prinsenhof werden na demontage opgeslagen bij Lagemaat in Heerde. Vervolgens werden ze systematisch geïnventariseerd op onder meer geometrie, wapening, constructieve capaciteit en materiaaleigenschappen. Die informatie is nodig om te bepalen of een bestaand bouwelement veilig in een nieuw gebouw kan worden toegepast.
In de Nederlandse pilot werd ook onderzocht hoe de onderdelen in een nieuwe constructie konden worden verwerkt. De technische uitdagingen en resultaten zijn beschreven in de eindpublicatie van het Europese ReCreate-project van 1 september 2026.
Daaruit blijkt dat constructief hergebruik meer vraagt dan alleen het controleren van afzonderlijke onderdelen. Ook de verbindingen, stabiliteit en aansluiting op het nieuwe ontwerp moeten worden beoordeeld.
Circulair Centrum Nederland krijgt vorm in Heerde
De ervaringen met Prinsenhof vormen een belangrijke basis voor Circulair Centrum Nederland. Lagemaat is initiatiefnemer van het centrum, dat wordt ontwikkeld aan de Zwarteweg in Heerde. Het gebouw moet ruimte bieden aan bedrijven, onderwijsinstellingen, onderzoekers en overheden die zich bezighouden met circulair bouwen en materiaalhergebruik.
De constructieve onderdelen uit Arnhem krijgen hier een nieuwe toepassing. Volgens de projectbeschrijving van LCP Circulair over het kennis- en onderzoeksinstituut in Heerde worden de kanaalplaten uit Prinsenhof verwerkt in het nieuwe centrum.
Op 24 september 2026 maakte Circulair Centrum Nederland bekend dat de gemeente Heerde de bouwvergunning had verleend. De initiatiefnemers willen het centrum gebruiken voor onder meer onderwijs, trainingen, onderzoek, bijeenkomsten en samenwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen.
Het gebouw is daarmee niet alleen bedoeld als huisvesting voor verschillende organisaties. De bouw zelf moet laten zien hoe bestaande materialen opnieuw kunnen worden toegepast.
Samenwerking met kennisinstellingen en bouwbedrijven
De ontwikkeling van circulaire sloop naar circulair bouwen vraagt om samenwerking tussen verschillende disciplines. Bij ReCreate werkte Lagemaat samen met onder meer technische universiteiten en onderzoeksorganisaties. De samenwerking richtte zich op het onderzoeken van de mogelijkheden om prefab beton rechtstreeks opnieuw te gebruiken.
Ook de samenwerking met architectenbureau cepezedprojects is relevant. Via LCP Circulair worden circulaire demontage, materiaalhergebruik en ontwerp met elkaar verbonden. Daarmee komt de beschikbaarheid van bestaande bouwonderdelen nadrukkelijker in beeld bij de voorbereiding van nieuwe gebouwen.
Een ander aspect is de samenwerking met Werkleerbedrijf Lucrato. Volgens Lagemaat hielpen medewerkers van Lucrato bij het voorbereiden van materialen voor hergebruik. Het project kreeg daarmee ook een component op het gebied van werkervaring en ontwikkeling van werknemersvaardigheden.
Circulair slopen vraagt om technische en juridische waarborgen
Het opnieuw gebruiken van bestaande bouwmaterialen brengt verschillende voorwaarden met zich mee. Een betonnen constructieonderdeel dat tientallen jaren in een gebouw heeft gezeten, kan niet zonder technische beoordeling in een nieuw gebouw worden verwerkt. Constructieve veiligheid, materiaalconditie, maatvoering en de aansluiting op de nieuwe constructie moeten worden aangetoond.
Daarnaast spelen garanties, aansprakelijkheid en verzekerbaarheid een rol. Opdrachtgevers en bouwbedrijven moeten vooraf weten wie verantwoordelijk is wanneer een hergebruikt onderdeel niet aan de gestelde eisen blijkt te voldoen. Ook transport, tijdelijke opslag en de beschikbaarheid van materialen op het juiste moment zijn belangrijke onderdelen van het proces.
Dat circulair slopen inmiddels ook formeel wordt onderscheiden binnen de sector, blijkt uit het certificatenregister van Veilig Slopen. Daarin staat Lagemaat Sloopwerken B.V. in Heerde geregistreerd als certificaathouder voor circulair slopen. Het register vermeldt onder meer de circulaire ontmanteling van Prinsenhof in Arnhem.
De ontwikkeling van Lagemaat laat zien hoe demontage, materiaalregistratie, technische beoordeling en samenwerking steeds meer met elkaar verbonden raken. Met Circulair Centrum Nederland krijgt die ontwikkeling een fysieke locatie voor onderzoek, onderwijs en kennisuitwisseling in Heerde.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van Gelderland Magazine op basis van openbare informatie van de provincie Gelderland, Lagemaat, het Europese ReCreate-project, LCP Circulair, Circulair Centrum Nederland en Veilig Slopen.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 7




