Arbeidsmigranten die te weinig loon ontvangen, krijgen dat geld niet altijd daadwerkelijk terug. De Sociaal-Economische Raad (SER) wil daarom de handhaving versterken en onderzoeken hoe achterstallig loon effectiever kan worden terugbetaald. In een nieuwe uitwerking van het advies over arbeidsmigratie doet de raad ook voorstellen om onrechtmatige detachering van werknemers van buiten de Europese Unie tegen te gaan. Daarnaast werkt de SER aan een gedragscode die werkgevers en opdrachtgevers moet aanspreken op de arbeidsvoorwaarden en leefomstandigheden van internationale werknemers.
Arbeidsmigratie: SER wil achterstallig loon beter terughalen
Het vaststellen van onderbetaling betekent niet automatisch dat een werknemer het verschuldigde geld ontvangt. De SER wijst in zijn uitwerking van het advies over arbeidsmigratie op verschillende obstakels. Gebrekkige loon- en urenadministraties, ingewikkelde ketens van bedrijven, bedrijfsbeëindigingen en de terughoudendheid van werknemers om misstanden te melden, kunnen het terughalen van achterstallig loon bemoeilijken.
De raad stelt daarom voor te onderzoeken of de Nederlandse Arbeidsinspectie werkgevers na een vastgestelde overtreding van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag kan verplichten het achterstallige loon voor alle betrokken werknemers te berekenen en te herstellen. Dat zou onder toezicht van de inspectie moeten gebeuren. Het gaat om een voorgestelde aanpak die nog verder moet worden uitgewerkt, niet om een nieuwe algemene verplichting die door deze publicatie direct van kracht wordt.
Ook wil de SER dat het voorgenomen wettelijke rechtsvermoeden bij een gebrekkige loonadministratie wordt ingevoerd. Daarmee moet de bewijspositie van de Arbeidsinspectie worden versterkt. Verder vraagt de raad aandacht voor bestuurders die openstaande loonverplichtingen en boetes mogelijk proberen te ontlopen door dezelfde bedrijfsactiviteiten via een nieuwe rechtspersoon voort te zetten.
Onrechtmatige detachering van werknemers van buiten de EU
Een tweede onderdeel van het advies betreft werknemers van buiten de Europese Unie die via een onderneming in een andere EU-lidstaat in Nederland aan het werk gaan. Bij detachering stelt een onderneming werknemers tijdelijk beschikbaar voor werkzaamheden in een andere lidstaat. Deze werkwijze kan binnen de Europese regels legaal zijn. De SER richt zich op situaties waarin niet aan de voorwaarden wordt voldaan of waarin onduidelijkheid over de feitelijke arbeidsrelatie toezicht en handhaving bemoeilijkt.
Volgens de raad kan onvoldoende duidelijkheid over de activiteiten van de buitenlandse werkgever en de duur van de detachering ruimte bieden voor schijnconstructies. Vooral werknemers die afhankelijk zijn van hun buitenlandse werkgever voor werk, huisvesting en hun verblijfspositie kunnen hierdoor kwetsbaar zijn.
De SER stelt onder meer voor om concreter vast te leggen wanneer een werknemer daadwerkelijk werkzaam is geweest in het land van waaruit hij of zij wordt gedetacheerd. De raad noemt daarvoor een periode van minimaal drie maanden als mogelijke voorwaarde. Ook wil de SER duidelijkere criteria voor de bedrijfsactiviteiten van buitenlandse dienstverleners, betere registratie van de totale detacheringsduur en meer samenwerking tussen Europese toezichthouders.
Dit zijn voorstellen voor verdere regelgeving en handhaving. De SER stelt nadrukkelijk dat nationale maatregelen moeten passen binnen het recht van de Europese Unie. Waar dat juridisch niet mogelijk is of onvoldoende resultaat oplevert, is Europese samenwerking nodig.
Gedragscode moet verantwoordelijkheid in de keten verduidelijken
Naast wettelijke maatregelen wil de SER een gedragscode voor goed werkgeverschap en goed opdrachtgeverschap. Die moet duidelijk maken wat van bedrijven mag worden verwacht, ook wanneer zij zich formeel aan de wet houden maar arbeidsmigranten toch in een kwetsbare positie terechtkomen.
De voorgestelde code bestrijkt de volledige arbeidsrelatie. Het gaat onder meer om eerlijke werving, registratie, transparantie over betrokken ondernemingen, inkomenszekerheid, passende beloning en duurzame arbeidsrelaties bij structureel werk. Ook huisvesting, scholing, taalondersteuning en veilig werken maken deel uit van de voorgestelde normen.
De SER wil dat de afspraken niet beperkt blijven tot een vrijwillige verklaring. De raad ziet mogelijkheden om de gedragscode te vertalen naar cao-afspraken en sectorale initiatieven. Ook noemt hij publieke aanbestedingen, vergunningverlening en afspraken met bedrijven over internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen als mogelijke routes om de normen in de praktijk te laten doorwerken.
De code is bedoeld als aanvulling op wettelijke bescherming. De uitwerking beschrijft verschillende manieren waarop werkgevers, opdrachtgevers, sociale partners en overheden de afspraken kunnen toepassen. Welke vorm uiteindelijk wordt gekozen, moet nog verder worden uitgewerkt.
Overheidsbeleid: toelating van uitzendbureaus vanaf 2027
De voorstellen van de SER staan niet los van bestaande maatregelen van de overheid. De Rijksoverheid beschrijft de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten als een middel om misstanden bij uitzendbureaus en andere ondernemingen die personeel uitlenen tegen te gaan.
De wet treedt op 1 januari 2027 in werking. Vanaf 1 januari 2028 gaat de Nederlandse Arbeidsinspectie handhaven op de toelatingsplicht. Ondernemingen die personeel uitlenen, moeten aan de voorwaarden voldoen om toegelaten te worden. Ook bedrijven die personeel inhuren via niet-toegelaten uitleners kunnen met handhaving te maken krijgen.
Dit toelatingsstelsel is een afzonderlijke wettelijke maatregel. Het is niet hetzelfde als de gedragscode die de SER voorstelt en evenmin betekent het dat alle aanbevelingen over loonherstel en detachering al zijn ingevoerd. De verschillende trajecten richten zich op verwante problemen, maar hebben een eigen juridische status en uitvoering.
Vakkrachten van buiten de EU: eerst evalueren
De SER besteedt ook aandacht aan de kabinetsplannen voor een pilot om vakkrachten van buiten de Europese Unie naar Nederland te halen. De raad vindt dat deze proef tijdelijk en beperkt moet blijven tot een aantal sectoren en werknemers. Daarnaast moeten de vakkrachten rechtstreeks in dienst komen bij de werkgever waar zij daadwerkelijk werken.
Een voortzetting of uitbreiding van de pilot is volgens de SER niet vanzelfsprekend. Daarover moet pas worden beslist na een zorgvuldige evaluatie waaruit blijkt dat de voorwaarden in de praktijk kunnen worden gewaarborgd. De verdere uitwerking van dit onderdeel vindt inmiddels plaats binnen de Stichting van de Arbeid.
Eerdere berichtgeving over arbeidsmigratie
Gelderland Magazine berichtte eerder over de huisvesting van internationale werknemers in de agrarische sector. In het artikel Woningtekort raakt agrarische bedrijven: huisvesting van arbeidsmigranten vraagt om lokaal maatwerk stonden de beschikbaarheid van woonruimte, gemeentelijke afwegingen en de belangen van agrarische werkgevers centraal. De nieuwe SER-uitwerking verbreedt de berichtgeving naar loonbescherming, detachering en de verantwoordelijkheid van bedrijven in de arbeidsketen.
De SER heeft aangekondigd de opvolging van de aanbevelingen te blijven volgen en over ongeveer een jaar opnieuw te inventariseren welke stappen zijn gezet en waar knelpunten bestaan.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 13
