De druk op het elektriciteitsnet in Gelderland neemt snel toe. Waar netcongestie enkele jaren geleden vooral een technisch probleem voor energiebedrijven leek, raakt het inmiddels woningbouw, bedrijvigheid en verduurzaming in vrijwel de hele provincie. Nieuwe woonwijken, uitbreidende bedrijven, laadpleinen en warmtenetten lopen steeds vaker vertraging op doordat er onvoldoende capaciteit beschikbaar is op het stroomnet.
Volgens provincie Gelderland, netbeheerder Liander en hoogspanningsbeheerder TenneT is de situatie inmiddels zo ernstig dat delen van Gelderland tegen een feitelijke aansluitstop aanzitten.
Duizenden bedrijven op de wachtlijst
Vooral bedrijven merken de gevolgen inmiddels direct. Sinds 2022 komen nieuwe aanvragen van grootverbruikers in veel regio’s automatisch op een wachtlijst terecht. Uit een Gelderse Statenbrief blijkt dat in september 2025 al ongeveer 2.100 zakelijke aanvragen wachtten op transportcapaciteit. Samen vertegenwoordigen deze bedrijven een elektriciteitsvraag van bijna 900 megawatt.
Het gaat daarbij om zeer uiteenlopende ondernemingen: logistieke bedrijven die willen uitbreiden, industriële bedrijven die willen elektrificeren, agrarische ondernemingen die willen verduurzamen en nieuwe bedrijfsvestigingen die simpelweg geen zware aansluiting kunnen krijgen. Voor veel ondernemers betekent dit dat investeringen worden uitgesteld of zelfs helemaal verdwijnen.
Met name sectoren als industrie, transport, glastuinbouw en grotere mkb-bedrijven ondervinden steeds vaker hinder van het volle stroomnet. Bedrijven die juist willen verduurzamen, lopen daardoor tegen nieuwe beperkingen aan.
Ook woningbouw raakt in de knel
Tot nu toe kregen woningen vrijwel altijd voorrang op het elektriciteitsnet, maar ook dat verandert langzaam. Vanaf juli 2026 worden nieuwe regels ingevoerd waarbij ook kleinverbruikersaansluitingen onder druk kunnen komen te staan wanneer het net volledig vol raakt.
De provincie Gelderland schetst daarbij een zorgwekkend scenario. Tussen 2026 en 2029 zouden ruim 41.000 woningen mogelijk niet direct aangesloten kunnen worden. Daarna zouden tussen 2030 en 2034 nog eens duizenden woningen per jaar vertraging kunnen oplopen. In totaal lopen tot 2034 ongeveer 104.000 geplande woningen risico op vertraging wanneer de netuitbreiding onvoldoende snel verloopt.
Dat betekent niet dat al deze woningen definitief stilvallen, maar wel dat de afhankelijkheid van nieuwe infrastructuur enorm is geworden. De woningbouwcrisis en de stroomnetcrisis raken daardoor steeds sterker met elkaar verweven.
Waarom raakt het stroomnet zo snel vol?
De snelle groei van de elektriciteitsvraag vormt de belangrijkste oorzaak van de problemen. Huishoudens stappen massaal over op warmtepompen, elektrische auto’s en elektrisch koken. Tegelijkertijd verduurzamen bedrijven hun processen en schakelen ze over van gas naar elektriciteit.
Daarnaast zorgt de sterke groei van zonne- en windenergie voor grote pieken in teruglevering. Het bestaande netwerk is oorspronkelijk ontworpen voor een veel stabielere energiestroom en kan deze snelle veranderingen moeilijk verwerken.
Daar komt bij dat uitbreiding van het netwerk jaren kost. Nieuwe hoogspanningsstations, transformatorhuizen en kabelverbindingen vragen vergunningen, ruimte, stikstofruimte, technisch personeel en materialen die vaak schaars zijn. Daardoor loopt de infrastructuurontwikkeling achter op de snelheid van de energietransitie.
Nieuwe regels vanaf juli 2026
De Autoriteit Consument & Markt voert vanaf juli 2026 nieuwe landelijke regels in voor gebieden waar het stroomnet vol is. In plaats van afzonderlijke wachtrijen komt er meer centrale prioritering.
Projecten met een groot maatschappelijk belang krijgen daarbij eerder toegang tot capaciteit. Denk aan woningbouw, ziekenhuizen, veiligheidsdiensten, onderwijsinstellingen en openbaar vervoer. Bedrijven zonder maatschappelijke prioriteit kunnen daardoor langer moeten wachten op een aansluiting of uitbreiding.
Volgens Liander moet deze aanpak voorkomen dat essentiële voorzieningen stilvallen wanneer de druk op het net verder toeneemt.
Toch wordt volop geïnvesteerd
Ondanks de problemen proberen overheden en netbeheerders de situatie te verbeteren. Liander investeert de komende jaren miljarden euro’s in uitbreiding van het netwerk. Alleen al tussen 2026 en 2028 gaat het om bijna zes miljard euro aan investeringen in kabels, verdeelstations en transformatoren.
Daarnaast wordt steeds vaker gekeken naar slimme oplossingen. Bedrijven krijgen bijvoorbeeld flexcontracten waarbij zij op piekmomenten minder stroom gebruiken. Ook batterijen, energieopslag en slim laden van elektrische voertuigen moeten helpen om het bestaande net efficiënter te benutten.
In sommige regio’s heeft die aanpak een volledige aansluitstop voorlopig weten te voorkomen.
Economische gevolgen voor Gelderland
De impact van netcongestie reikt inmiddels veel verder dan alleen de energiesector. De problemen raken woningbouw, economische groei, verduurzaming en de aantrekkelijkheid van Gelderland als vestigingsprovincie.
Vooral het risico ontstaat dat bedrijven investeringen uitstellen of kiezen voor andere regio’s waar wel voldoende netcapaciteit beschikbaar is. Tegelijkertijd groeit het besef dat alleen meer kabels leggen waarschijnlijk niet voldoende zal zijn. Slimmer energiegebruik, opslag en spreiding van verbruik lijken minstens zo belangrijk te worden als fysieke uitbreiding van het netwerk.
Bronnen
- Provincie Gelderland – Actieplan Netcongestie
- Liander – Prioriteit op de wachtlijst
- Liander – Nieuwe ACM-regels 2026
- Liander Investeringsplan Gelderland 2026-2035 (PDF)
- Gelderse Statenbrief over dreigende aansluitstop (PDF)
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
