De gemeenteraad van Nijmegen heeft ook in oktober twee voorgedragen fractievolgers van Forum voor Democratie (FvD) niet benoemd. De herhaalde afwijzingen brengen een juridische vraag naar voren die niet alleen Nijmegen aangaat: welke ruimte heeft een gemeenteraad om kandidaten te weigeren die door een politieke fractie zijn voorgedragen? De openbare stemuitslagen zijn duidelijk, maar over de juridische grenzen van die bevoegdheid bestaat verschil van inzicht tussen deskundigen.
Vier stemmingen zonder benoeming
De Nijmeegse raad stemde op 6 mei 2026 voor het eerst over de voordrachten van Daan Meershoek en Michelle Albers. Volgens de officiële besluitenlijst van die vergadering kreeg Meershoek acht stemmen voor en dertig tegen. Albers kreeg achttien stemmen voor en twintig tegen. Geen van beiden werd benoemd.
Ook op 8 juli, 16 september en 14 oktober volgden afwijzingen. De raadsstukken van 8 juli vermelden negen stemmen voor en 29 tegen voor Meershoek en achttien voor en twintig tegen voor Albers. Op 16 september waren dat respectievelijk zeven voor en 31 tegen, en achttien voor en twintig tegen. Tijdens de vergadering van 14 oktober kreeg Meershoek acht stemmen voor en 29 tegen. Albers kreeg achttien stemmen voor en negentien tegen. Ook toen werden beiden niet benoemd.
De stemuitslagen tonen aan dat de kandidaten bij vier gelegenheden geen meerderheid achter zich kregen. Ze maken niet duidelijk waarom individuele raadsleden tegenstemden. Zonder aanvullende, controleerbare informatie kunnen aan die stemmen geen persoonlijke motieven worden toegeschreven.
Wat staat er in het Nijmeegse reglement?
De juridische beoordeling begint bij de lokale regels. In artikel 8b van het Reglement van Orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de gemeenteraad van Nijmegen staat dat de raad personen die geen raadslid zijn op voordracht van fracties tot fractievolger kan benoemen. Het artikel bepaalt ook dat de commissie voor de geloofsbrieven onderzoekt of kandidaten aan de vereisten voldoen en geen onverenigbare betrekking vervullen.
De formulering dat de raad fractievolgers kan benoemen, staat centraal in de juridische discussie. De vraag is of deze bepaling de raad ruimte geeft om een voordracht af te wijzen, of dat de benoeming in de praktijk vooral een formele toets van de wettelijke vereisten hoort te zijn. De tekst van het reglement alleen beslecht dat geschil niet zonder verdere juridische interpretatie.
De Gemeentewet bevat bepalingen over onder meer vereisten voor het raadslidmaatschap, onverenigbare functies en verboden handelingen. In Nijmegen zijn verschillende bepalingen uit die wet via het lokale reglement van overeenkomstige toepassing verklaard op fractievolgers. Daarmee is echter nog niet automatisch vastgesteld welke beoordelingsruimte de raad bij een benoeming heeft.
Deskundigen verschillen over de bevoegdheid
Binnenlands Bestuur beschreef de juridische discussie in het artikel ‘Mag de raad een fractievolger weigeren?’ van 8 mei 2026. Daarin worden verschillende opvattingen weergegeven. John Bijl van het Periklesinstituut stelt dat een kandidaat niet op grond van politieke opvattingen zou moeten worden uitgesloten. Staatsrechtgeleerde Douwe Jan Elzinga wees bij een eerdere vergelijkbare kwestie in Ede op het interne karakter van de keuze voor fractieondersteuning. Hansko Broeksteeg, universitair docent staats- en bestuursrecht, ziet juist ruimte voor een besluit van de raad. Hoogleraar Geerten Boogaard benadrukte het belang van het lokale reglement.
Ook de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden behandelde de kwestie in juli 2026. De vereniging beschrijft dat de beoordeling genuanceerd ligt en dat vergelijkbare kwesties ook in andere gemeenten tot discussie hebben geleid. De verschillende opvattingen maken duidelijk dat een politieke stemming op zichzelf geen definitief juridisch oordeel oplevert.
Waarom de kwestie ook andere gemeenten raakt
De functie van fractievolger is niet in iedere gemeente op dezelfde manier geregeld. Lokale reglementen bepalen onder meer hoe kandidaten worden voorgedragen, welke wettelijke voorwaarden gelden en aan welke vergaderingen zij mogen deelnemen. Een regeling uit één gemeente kan daarom niet zonder meer worden toegepast op een andere gemeente.
In Arnhem is in 2026 bovendien de terminologie aangepast: de gemeentelijke regeling spreekt voortaan van een fractielid dat geen raadslid is. De wijziging is vastgelegd in het Gemeenteblad van Arnhem. Die aanpassing laat zien dat gemeenten hun regels en begrippen kunnen wijzigen, maar bewijst op zichzelf niet dat de juridische benoemingsprocedure in Arnhem gelijk is aan die in Nijmegen.
Voor Gelderse gemeenten is daarom vooral van belang welke regels daadwerkelijk gelden en hoe die in concrete gevallen worden toegepast. Een vergelijking van de actuele reglementen kan duidelijk maken welke verschillen bestaan in de benoeming en positie van niet-gekozen fractievertegenwoordigers.
De juridische vraag blijft open
De Nijmeegse stemmingen laten zien dat herhaalde voordrachten niet automatisch tot benoeming leiden. Of de raad die uitkomst juridisch mocht bereiken, kan niet uitsluitend worden afgeleid uit de stemverhoudingen of uit de formulering van één artikel. Daarvoor zijn de volledige toepasselijke regelgeving, de juridische argumenten en eventuele rechterlijke uitspraken of andere formele beoordelingen nodig.
Dit artikel is opgesteld door de redactie van GLD Magazine op basis van openbare raadsstukken van Nijmegen, de geldende lokale regelgeving, de gepubliceerde analyse van Binnenlands Bestuur en de berichtgeving van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. De juridische discussie is weergegeven als een verschil van inzicht; er wordt geen definitief juridisch oordeel aan de zaak verbonden.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 3
