Gelderland behoort opnieuw tot de drie provincies waar tijdens de landelijke Egeltelling de meeste egels in tuinen zijn gemeld. In totaal werden in Nederland tijdens de telling van 18 tot en met 20 september 2026 5.653 egels in tuinen geregistreerd. Het aantal lag lager dan in 2025. De cijfers geven informatie over de verspreiding van egels, maar vormen geen telling van de totale egelpopulatie.
De jaarlijkse telling wordt georganiseerd door Zodion via Tuintelling.nl, in samenwerking met Egelbescherming Nederland en Zoogdierbescherming Nederland. De organisatie benadrukt dat de telling bedoeld is om beter inzicht te krijgen in waar egels voorkomen. Naast de tuintellingen werden tijdens het telweekend ook losse waarnemingen via Waarneming.nl geregistreerd.
Gelderland in de top drie
De drie provincies met de meeste tijdens de Egeltelling geregistreerde egels waren in 2026 Zuid-Holland, Noord-Holland en Gelderland. De landelijke organisatie vermeldt geen aantal voor Gelderland afzonderlijk in de publicatie over de resultaten.
De uitkomst moet daarom voorzichtig worden geïnterpreteerd. Een egel moet worden gezien voordat hij kan worden geteld. Het aantal waarnemingen hangt daarmee samen met waar mensen wonen, hoeveel mensen deelnemen en waar egels zichtbaar zijn. De telling laat zien waar egels tijdens het telweekend zijn waargenomen, maar bepaalt niet hoeveel dieren er in totaal in een provincie leven.
Ook nulwaarnemingen zijn onderdeel van de telling. Deelnemers kunnen doorgeven dat zij geen egel hebben gezien. Volgens de organisatoren zijn dergelijke gegevens van belang om het verspreidingsbeeld verder compleet te maken.
Langjarige monitoring geeft een ander beeld
Voor de ontwikkeling van de egelpopulatie zijn langjarige meetreeksen belangrijker dan één telweekend. De Zoogdiervereniging en het Centraal Bureau voor de Statistiek gebruiken daarvoor gegevens uit het Netwerk Ecologische Monitoring.
De lange trend over 1994 tot en met 2023 laat volgens de Zoogdiervereniging een matige afname van de egelpopulatie zien. Voor de kortere periode is de ontwikkeling minder duidelijk. De organisatie schrijft dat voor 2012 tot en met 2023 geen zekere trend voor de egel kon worden berekend. Daarmee kan op basis van de Egeltelling van 2026 niet worden geconcludeerd dat de Gelderse egelpopulatie groeit.
Dat verschil tussen waarnemingen en populatiemonitoring is relevant. Een groot aantal meldingen in tuinen zegt iets over de aanwezigheid van egels op die plaatsen. Het zegt niet rechtstreeks hoeveel dieren er in Gelderland leven of hoe groot de populatieontwikkeling is.
Hoeveel Gelderse egels overlijden in het verkeer?
Voor Gelderland is geen actueel provinciaal cijfer beschikbaar waarmee kan worden vastgesteld hoeveel egels jaarlijks door verkeer omkomen. In de beschikbare provinciale faunaregistratie worden verkeersslachtoffers wel geregistreerd, maar die gegevens vormen geen complete telling van alle aangereden egels.
Het Gelderse Faunabeheerplan beschrijft de registratie van verkeersslachtoffers en maakt duidelijk dat niet alle dieren die door verkeer worden gedood worden gevonden of gemeld. Daardoor kunnen geregistreerde aantallen niet zonder meer worden gebruikt als het werkelijke aantal verkeersdode dieren. Het document gaat bovendien niet uit van een afzonderlijke jaarlijkse telling van verkeersdode egels. het Gelderse Faunabeheerplan
Landelijke gegevens laten wel zien dat verkeerssterfte bij egels al langere tijd wordt onderzocht. Tijdens het Egelweekend van 2019 werden buiten tuinen 703 egels gemeld. Daarvan waren ongeveer honderd dieren doodgereden. In datzelfde jaar werden in totaal 2.323 dode egels gemeld. Bij 2.009 meldingen was aangegeven dat het om een verkeersslachtoffer ging. Deze cijfers zijn landelijke meldingen uit 2019 en geven geen beeld van het aantal verkeersdode egels in Gelderland in 2026.
Onderzoek naar verkeersslachtoffers
De Egelwerkgroep onderzocht in 2019 opnieuw vaste routes waarop verkeersslachtoffers werden geregistreerd. De zogenoemde E-teams telden ongeveer 48 dode egels per 100 kilometer. Bij onderzoek in de jaren negentig werden ongeveer 100 dode egels per 100 kilometer gevonden.
De onderzoekers koppelden de lagere aantallen niet rechtstreeks aan een verbetering van de verkeersveiligheid voor egels. Een mogelijke verklaring die in het onderzoek wordt genoemd, is dat de egelpopulatie in de tussenliggende periode was afgenomen. Het onderzoek laat daarmee vooral zien waarom aantallen verkeersslachtoffers voorzichtig moeten worden geïnterpreteerd.
Wat zeggen de cijfers over Gelderland?
De beschikbare gegevens leveren drie verschillende soorten informatie op. De Egeltelling laat zien waar egels tijdens een specifiek weekend worden waargenomen. De langjarige monitoring brengt de ontwikkeling van de populatie in beeld. Registraties van verkeersslachtoffers geven informatie over dieren die dood langs wegen worden gevonden en gemeld.
Geen van deze datasets geeft afzonderlijk een compleet beeld van de Gelderse egelpopulatie. De conclusie dat Gelderland in 2026 veel egels heeft, omdat hier tijdens de Egeltelling veel dieren zijn gemeld, gaat daarom verder dan de gegevens toelaten.
Wat de cijfers wel aantonen, is dat egels in Gelderland op grote schaal worden waargenomen en dat de soort onderdeel is van het stedelijke en landelijke landschap. Tegelijkertijd laten de langjarige landelijke meetgegevens een afname zien sinds 1994. Voor de provincie Gelderland ontbreekt een actueel cijfer waarmee de omvang van de egelpopulatie of het jaarlijkse aantal verkeersdode egels betrouwbaar kan worden vastgesteld.
De egel die ’s avonds door een Gelderse tuin loopt, is daarmee een zichtbare waarneming van een soort waarvan de ontwikkeling op provinciaal niveau minder eenvoudig te meten is. Juist daarom blijven zowel langjarige monitoring als het registreren van levende en dode dieren van belang.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 6
