Nederland heeft inmiddels bijna 30 gigawattpiek aan zonnevermogen, maar de groei van het aantal zonnepanelen neemt sterk af. Vooral huishoudens en kleine bedrijven plaatsen veel minder nieuwe panelen. Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) spelen de afbouw van de salderingsregeling, terugleverkosten, een overvol elektriciteitsnet en steeds vaker negatieve stroomprijzen daarbij een belangrijke rol.
De groei van zonne-energie in Nederland is in 2025 opnieuw aanzienlijk afgezwakt. Eind vorig jaar beschikte Nederland over 29,4 gigawattpiek (GWp) aan opgesteld vermogen aan zonnepanelen. Dat leverde 25,8 terawattuur elektriciteit op, goed voor 19,7 procent van de totale Nederlandse elektriciteitsproductie. Tegelijkertijd werd in 2025 slechts 1,4 GWp aan nieuw vermogen toegevoegd. Dat is een forse daling ten opzichte van de 3,3 GWp in 2024 en de 5,2 GWp in 2023.
De cijfers zijn afkomstig uit de nieuwe Monitor Zon-PV 2026 van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Volgens RVO is de afnemende groei zichtbaar bij zowel kleinschalige als grootschalige zonne-energie. Vooral bij huishoudens en kleine bedrijven is de terugval duidelijk merkbaar.
Investeren in zonnepanelen wordt minder vanzelfsprekend
Een belangrijke verklaring ligt in de veranderende financiële omstandigheden. De afgelopen jaren konden huishoudens en kleine bedrijven een groot deel van hun investering terugverdienen door zelf opgewekte elektriciteit te gebruiken en het overschot terug te leveren aan het elektriciteitsnet. De financiële aantrekkelijkheid daarvan neemt echter af.
Vanaf 1 januari 2027 verdwijnt de salderingsregeling. Daarnaast brengen energieleveranciers inmiddels bij veel klanten kosten in rekening voor het terugleveren van elektriciteit. Daardoor wordt het belangrijker om opgewekte zonnestroom direct zelf te gebruiken. De terugverdientijd van een nieuwe installatie kan hierdoor langer worden.
De ontwikkeling betekent niet dat zonnepanelen hun waarde verliezen. Wie de opgewekte elektriciteit grotendeels zelf gebruikt, kan nog steeds besparen op de energierekening. De economische afweging bij de aanschaf verandert echter wel. Het moment waarop elektriciteit wordt opgewekt, wordt steeds belangrijker.
Steeds vaker negatieve elektriciteitsprijzen
Een tweede ontwikkeling is de toenemende hoeveelheid elektriciteit die op zonnige dagen wordt geproduceerd. Wanneer veel zonnepanelen tegelijkertijd stroom leveren, kan het aanbod groter worden dan de vraag. Dat heeft gevolgen voor de elektriciteitsprijs.
Volgens RVO waren er in 2025 maar liefst 581 uur waarin de elektriciteitsprijs negatief was. Dat betekent dat er op die momenten meer elektriciteit beschikbaar was dan de markt nodig had. Voor eigenaren van grote zonne-installaties en huishoudens met bijvoorbeeld een dynamisch energiecontract kan het daardoor financieel onaantrekkelijk worden om elektriciteit aan het net te leveren.
In dergelijke situaties worden zonne-installaties soms tijdelijk afgeschakeld. Daarmee ontstaat een opmerkelijke situatie: Nederland beschikt over steeds meer duurzame opwekcapaciteit, maar kan een deel van die elektriciteit niet altijd tegen een aantrekkelijke prijs gebruiken.
Vol stroomnet remt verdere groei
Naast de veranderende financiële omstandigheden vormt ook de capaciteit van het elektriciteitsnet een steeds grotere beperking. Op veel plaatsen is het netwerk onvoldoende beschikbaar om nieuwe zonne-installaties aan te sluiten of om bestaande plannen zonder aanpassingen uit te voeren.
Dat raakt niet alleen grote zonneparken. Ook bedrijven die zonnepanelen op hun dak willen plaatsen, kunnen tegen de grenzen van het elektriciteitsnet aanlopen. Volgens RVO leidt de netcongestie ertoe dat plannen worden uitgesteld, aangepast of uiteindelijk niet doorgaan.
Daarmee ontstaat een dilemma voor de energietransitie. Nederland heeft de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in duurzame elektriciteitsproductie, maar de infrastructuur en het elektriciteitsgebruik moeten tegelijkertijd worden aangepast om die groei daadwerkelijk te kunnen benutten.
Meer aandacht voor opslag en eigen gebruik
Volgens RVO verschuift de aandacht daarom steeds meer van uitsluitend zonnepanelen plaatsen naar het beter afstemmen van productie en verbruik. Huishoudens en bedrijven kunnen bijvoorbeeld proberen meer elektriciteit te gebruiken op momenten waarop hun zonnepanelen veel stroom produceren. Slimme energiemanagementsystemen kunnen daarbij helpen.
Ook energieopslag krijgt een grotere rol. Thuisbatterijen kunnen ervoor zorgen dat elektriciteit die overdag wordt opgewekt later wordt gebruikt. Bij grotere zonneprojecten worden batterijen eveneens steeds vaker onderdeel van de installatie.
Toch is de huidige opslagcapaciteit nog beperkt. RVO verwacht dat die de komende jaren sterk zal toenemen, maar voorziet tegelijkertijd dat netcongestie en negatieve elektriciteitsprijzen voorlopig belangrijke uitdagingen blijven.
Explosieve groei lijkt voorbij
De ontwikkeling markeert een duidelijke verandering op de Nederlandse zonnepanelenmarkt. Waar jarenlang ieder jaar grote hoeveelheden nieuw vermogen werden toegevoegd, is de groei inmiddels aanzienlijk lager. RVO verwacht dat het vermogen aan zonne-energie tussen 2026 en 2028 gemiddeld met ongeveer 1,3 GWp per jaar zal toenemen.
Dat betekent niet dat de zonne-energiesector tot stilstand komt. Met bijna 30 GWp aan opgesteld vermogen blijft zonne-energie een belangrijke pijler onder de Nederlandse elektriciteitsvoorziening. Wel verandert de manier waarop naar zonnepanelen wordt gekeken.
De vraag is steeds minder hoeveel panelen Nederland kan plaatsen en steeds meer hoe de opgewekte elektriciteit op het juiste moment kan worden gebruikt. De komende jaren zullen daarom niet alleen draaien om de verdere groei van zonne-energie, maar ook om opslag, slimme aansturing, uitbreiding van het elektriciteitsnet en een betere balans tussen vraag en aanbod.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 48
