Wie woensdagavond naar de hemel kijkt, kan een van de opvallendste astronomische verschijnselen van de afgelopen decennia meemaken. Op 12 augustus schuift de maan voor de zon langs. Vanuit Gelderland is geen totale, maar wel een zeer grote gedeeltelijke zonsverduistering te zien. Rond 20.11 uur is ongeveer 90 procent van de zon bedekt. Juist omdat de zon dan laag boven de horizon staat, is de keuze van de kijkplek belangrijk.
Volgens Astronomie.nl begint de verduistering in Nederland rond 19.17 uur. Het maximum wordt om 20.11 uur bereikt. Daarna schuift de maan langzaam weer van de zon af. In Arnhem bijvoorbeeld begint de eclips om 19.16 uur, is het maximum om 20.11 uur en eindigt het verschijnsel rond 21.06 uur. De zon gaat daar kort daarna onder. Timeanddate geeft voor Arnhem een maximale bedekking van ongeveer 90 procent.
Vrij uitzicht is belangrijker dan hoogte
Voor Gelderlanders die het verschijnsel willen bekijken, is één factor belangrijker dan de vraag of een locatie toeristisch of bijzonder is: vrij zicht op de westelijke tot westnoordwestelijke horizon.
De zon staat tijdens het maximum namelijk maar enkele graden boven de horizon. Bomen, gebouwen en heuvels kunnen daardoor het zicht gemakkelijk blokkeren. Een hoge plek is interessant, maar alleen als die ook daadwerkelijk een open horizon biedt.
Dat maakt bijvoorbeeld de hoger gelegen delen van de Veluwezoom interessant. Rond de Posbank bij Rheden zijn verschillende open plekken met een weids uitzicht. Wie daar wil kijken, doet er echter goed aan vooraf te controleren of vanaf de gekozen plek de horizon richting westnoordwest vrij is.
Ook de Wageningse Berg en open plekken langs de Rijn kunnen goede mogelijkheden bieden. Hetzelfde geldt voor delen van de rivierdijken bij onder meer Renkum, Doorwerth en Arnhem. Een open dijk kan voor deze eclips uiteindelijk geschikter zijn dan een bosrijke uitkijkplek.
Bussloo maakt zich op voor de eclips
Een van de meest concrete plekken in Gelderland is Volkssterrenwacht Bussloo. De sterrenwacht organiseert woensdagavond een speciale kijkavond. De toegang is gratis en het programma loopt van 18.30 tot 21.30 uur.
Volgens de Volkssterrenwacht Bussloo wordt vanwege het noodzakelijke uitzicht op de lage zon niet zonder meer vanaf het terrein van de sterrenwacht gekeken. De organisatie zoekt daarvoor een locatie bij de recreatieplas Bussloo. De exacte kijklocatie en informatie over parkeren worden door de sterrenwacht bekendgemaakt.
De sterrenwacht verwacht dat met eclipsbrilletjes en speciale zonnekijkers zichtbaar wordt hoe de donkere maanschijf vanaf ongeveer 19.17 uur voor de zon schuift. Kort na 20.00 uur wordt het maximum bereikt, waarbij bijna 90 procent van de zonneschijf is bedekt.
Ook Lochem heeft een sterrenwacht
In de Achterhoek kunnen belangstellenden terecht bij Sterrenwacht Phoenix in Lochem. De sterrenwacht aan de Ampsenseweg heeft de eclips eveneens onder de aandacht gebracht als de eerste grote gedeeltelijke zonsverduistering sinds 1999 die vanuit Nederland zichtbaar is.
Sterrenwacht Phoenix noemt de verduistering een bijzondere gebeurtenis, omdat ongeveer 90 procent van de zon wordt afgedekt. De locatie ligt echter niet automatisch op de ideale plek voor iedereen: ook vanuit Lochem blijft een vrij zicht op de westelijke horizon noodzakelijk.
Voor mensen die zelf een plek zoeken, kan daarom een open gebied buiten de bebouwde kom aantrekkelijker zijn dan een locatie midden tussen bomen en gebouwen.
Rivierengebied kan verrassend goed uitpakken
Wie geen speciale sterrenwacht wil bezoeken, hoeft niet ver te reizen. Het Gelderse rivierengebied biedt verschillende mogelijkheden. Langs de Rijn en Waal zijn open landschappen te vinden waar de lage avondzon goed zichtbaar kan zijn.
Vooral een plek met zicht over het water of een open landbouwgebied kan fotogeniek zijn. De combinatie van de verduisterde zon, het avondlicht en het landschap kan bovendien interessante beelden opleveren.
Daarbij geldt wel dat niet iedere dijk of parkeerplaats automatisch geschikt is. De zon schuift tijdens de eclips richting de horizon en een boomrij, kerktoren of bebouwing kan precies op het verkeerde moment in beeld staan.
Geen eclipsbril? Niet kijken
Wie de eclips rechtstreeks wil bekijken, moet extra voorzichtig zijn. Dat de zon voor ongeveer 90 procent wordt bedekt, maakt het kijken zonder bescherming niet veilig.
Astronomie.nl waarschuwt om nooit rechtstreeks naar de zon te kijken en geen gewone zonnebril te gebruiken. Een geschikte eclipsbril is noodzakelijk. Ook een verrekijker of telescoop mag niet zonder daarvoor bestemd zonnefilter naar de zon worden gericht.
Een andere mogelijkheid is de zon indirect te bekijken via een geschikte projectiemethode. Voor fotografen geldt bovendien dat ook de camera en het objectief bescherming nodig hebben wanneer rechtstreeks naar de zon wordt gefotografeerd.
Bij helder weer een bijzondere avond
De eclips van 12 augustus is in Nederland de grootste gedeeltelijke zonsverduistering sinds 1999. Dat maakt de gebeurtenis bijzonder. Wie het maximum wil meemaken, moet vooral tussen ongeveer 19.15 en 20.15 uur klaarstaan.
Het verschil tussen een goede en een slechte kijkplek kan daarbij groot zijn. Wie in Gelderland blijft, hoeft dus niet noodzakelijk naar een sterrenwacht of de hoogste heuvel van de provincie. Een open plek met onbelemmerd zicht richting westnoordwest kan minstens zo belangrijk zijn.
De weersomstandigheden bepalen uiteindelijk of het spektakel daadwerkelijk zichtbaar wordt. Bij bewolking verdwijnt de verduisterde zon immers achter de wolken. Bij een heldere avond kan Gelderland echter een bijzonder decor vormen voor een gebeurtenis die voorlopig niet snel opnieuw in deze omvang vanuit Nederland te zien zal zijn.
De Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde (KNVWS) wijst erop dat pas in 2081 vanuit Nederland opnieuw een gedeeltelijke zonsverduistering zichtbaar is waarbij een vergelijkbaar groot deel van de zon wordt bedekt. Voor een totale zonsverduistering in Nederland moeten we nog veel langer wachten: die staat pas voor 7 oktober 2135 op de kalender.
Wie woensdagavond dus een open plek in Gelderland zoekt met zicht op de westnoordwestelijke horizon, heeft een goede reden om even naar boven te kijken.
Stuur je foto van de zonsverduistering in: heb je een mooie foto gemaakt van de zonsverduistering? Stuur deze dan naar redactie@gldmagazine.nl. Wij plaatsen de mooiste ingezonden foto’s onder dit bericht. Vermeld bij je inzending ook of je wilt dat je naam bij de foto wordt vermeld.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 132
